'Cicero' - search in All Authors, Showing 1 to 500 of 5545 hits      Show next 500

1Abbo Floriacensis Hugo Francorum Robertus F, Canones, 139, 0482B (auctor 1000)
Nam Cicero in rhetoricis harum similitudinem ac differentiam ita definitione pandere non supersedit (CIC. lib. II, de Invent.) « Consuetudinis ius esse putatur id quod voluntate omnium sine lege vetustas comprobarit.
2Ado Viennensis, Chronicon, 123, 0069B (auctor -875)
Cicero Arpini nascitur, matre Helvina, patre equestris ordinis ex regio Wolscorum genere.
2Ado Viennensis, Chronicon, 123, 0069B (auctor -875)
Huius anno septimo Syria in Romanam ditionem cessit, capto Philippo a Gabinio.
3Adso Dervensis, Vita S. Basoli, 137, 0643C (auctor c.910-c.992)
Cui etiamsi, ut gentilium figmenta referunt, Homerus aut Tullius Cicero rediret ab inferis, non posset verbis includere omne, ut gestum est, opus divinae virtutis; quanto minus ego solus homuncio, cui nec scientia praesto est, nec meritorum ulla decusat ratio, nec ea, quae in rebus excellentibus est valde necessaria, docti sermonis oratio?
4Aelredus Rievallensis, De amicitia, 40, 0835 (auctor 1110–1167)
« Quocirca amici, ait Tullius, et absentes adsunt sibi, et egentes abundant, et imbecilles valent: et, quod difficilius est dictu, mortui vivunt » (Cicero de Amicitia, n. 23) . Igitur amicitia est divitibus pro eleemosyna, exsulibus pro patria, pauperibus pro censu, aegrotis pro medicina, mortuis pro vita, sanis pro gratia, imbecillibus pro virtute, robustis pro praemio.
5Aelredus Rievallensis, De amicitia, 40, 0839 (auctor 1110–1167)
Et si impossibile est, non statim rumpenda est amicitia, sed dissuenda: ut ait quidam, « Dissuendae sunt amicitiae, non rumpendae omnino » (Cicero de Amicitia, n. 76) . Amicitia aeterna est: unde, Omni tempore diligit, qui amicus est (Prov. XVII, 17) . Si te laeserit ille quem diligis, tu tamen dilige.
6Agroecius, De orthographia, p. 3, l. 1 (auctor c.440-450)
accersit qui euocat, arcessit qui accusat; sicut Cicero: non capitis arcessere.
7Agroecius, De orthographia, p. 5, l. 1 (auctor c.440-450)
similiter, en cum ostendis, em cum increpas; Cicero: em cui tuos liberos tute committas; hem, cum dolor iram mouerit, aut cum admiratio uel cogitatio stuporem.
8Agroecius, De orthographia, p. 12, l. 3 (auctor c.440-450)
Virgilius: equidem merui nec deprecor; Cicero: quid faciet Hortensius?
9Agroecius, De orthographia, p. 31, l. 5 (auctor c.440-450)
plures comparatiuus gradus est; Cicero: unus plures praedonum duces cepit Publius Seruilius, quam ceteri.
10Agroecius, De orthographia, p. 33, l. 3 (auctor c.440-450)
uterque uenit, utrique ueniunt; Cicero: iubeo promi utrosque, binos habebam, quia ad Delphicam uasa paria semper sunt.
11Agroecius, De orthographia, p. 33, l. 5 (auctor c.440-450)
unde ipse Cicero: dicebat scyphorum paria complura.
12Agroecius, De orthographia, p. 35, l. 1 (auctor c.440-450)
poculum uas est, potio quod hauritur; Cicero: accepto poculo subito in media potione exclamauit.
13Agroecius, De orthographia, p. 40, l. 5 (auctor c.440-450)
Cicero: memini Pamphilum Lilybetanum mihi narrare {solitum}; idem infra: respondi Metello, ut debui, etiam illud memini me dicere; Terentius: ego illam uidi uirginem forma boni / memini me uidere; Vergilius: «cantando {solitum} memini me condere soles; idem: memini / Auruncos ita ferre senes; et multis praeterea locis.
14Agroecius, De orthographia, p. 55, l. 1 (auctor c.440-450)
pulchritudo formae in uiris dignitas, unde Cicero pro Caelio: quis non possit huic aetati atque huic dignitati, etsi sine suspitione, at non sine argumento maledicere?
15Agroecius, De orthographia, p. 64, l. 1 (auctor c.440-450)
gratia et bonae et malae rei causa; nam sicut dicimus amicitiarum et beneficii gratia, ita Sallustius: obprobrii gratia; et Cicero: relegationis ac supplicii gratia colenda et fruenda tradiderat; et Terentius: qui referam sacrilego illi gratiam.
16Agroecius, De orthographia, p. 65, l. 1 (auctor c.440-450)
suffragia populi et quae honorant dicuntur et quae damnant; Cicero de praetura urbana: istum uis ulla ex populi Romani suffragiis eripere poterit.
17Agroecius, De orthographia, p. 93, l. 3 (auctor c.440-450)
Cicero: renuntiata est tota condicio.
18Agroecius, De orthographia, p. 109, l. 3 (auctor c.440-450)
Cicero: neque tam istius hominis perditi subita laetitia quam huius hominis amplissimi noua gratulatio diuitiis eum commouebat.
19Agroecius, De orthographia, p. 126, l. 2 (auctor c.440-450)
Cicero de signis: tamquam illa ipsa face perculsus esset.
20Agroecius, De orthographia, p. 127, l. 2 (auctor c.440-450)
idem Cicero: nimium haec illi fortasse eferant.
21Agroecius, De orthographia, p. 134, l. 2 (auctor c.440-450)
Cicero in frumentaria: incipiunt postulare, poscere, minari.
22Agroecius, Ars de orthographia, p2; 3 (auctor c.440-450)
accersit qui euocat, arcessit qui accusat; sicut Cicero: «non capitis arcessere».
23Agroecius, Ars de orthographia, p2; 5 (auctor c.440-450)
similiter, en cum ostendis, em cum increpas; Cicero: «em cui tuos liberos tute committas»; hem, cum dolor iram mouerit, aut cum admiratio uel cogitatio stuporem.
24Agroecius, Ars de orthographia, p2; 14 (auctor c.440-450)
Virgilius: «equidem merui nec deprecor»; Cicero: «quid faciet Hortensius?
25Agroecius, Ars de orthographia, p2; 39 (auctor c.440-450)
plures comparatiuus gradus est; Cicero: «unus plures praedonum duces cepit Publius Seruilius, quam ceteri».
26Agroecius, Ars de orthographia, p2; 43 (auctor c.440-450)
uterque uenit, utrique ueniunt; Cicero: «iubeo promi utrosque, binos habebam», quia ad Delphicam uasa paria semper sunt.
27Agroecius, Ars de orthographia, p2; 44 (auctor c.440-450)
unde ipse Cicero: «dicebat scyphorum paria complura».
28Agroecius, Ars de orthographia, p2; 46 (auctor c.440-450)
poculum uas est, potio quod hauritur; Cicero: «accepto poculo subito in media potione exclamauit».
29Agroecius, Ars de orthographia, p2; 55 (auctor c.440-450)
Cicero: «memini Pamphilum Lilybetanum mihi narrare» [solitum]; idem infra: «respondi Metello, ut debui, etiam illud memini me dicere»; Terentius: «ego illam uidi uirginem forma boni memini me uidere»; Vergilius: «cantando [solitum] memini me condere soles»; idem: «memini / Auruncos ita ferre senes»; et multis praeterea locis.
30Agroecius, Ars de orthographia, p2; 73 (auctor c.440-450)
pulchritudo formae in uiris dignitas, unde Cicero pro Caelio : «quis non possit huic aetati atque huic dignitati, etsi sine suspitione, at non sine argumento maledicere?
31Agroecius, Ars de orthographia, p2; 88 (auctor c.440-450)
gratia et bonae et malae rei causa; nam sicut dicimus amicitiarum et beneficii gratia, ita Sallustius: «obprobrii gratia»; et Cicero: «relegationis ac supplicii gratia colenda et fruenda tradiderat»; et Terentius: «qui referam sacrilego illi gratiam».
32Agroecius, Ars de orthographia, p2; 89 (auctor c.440-450)
suffragia populi et quae honorant dicuntur et quae damnant; Cicero de praetura urbana : «istum uis ulla ex populi Romani suffragiis eripere poterit».
33Agroecius, Ars de orthographia, p2; 129 (auctor c.440-450)
Cicero: «renuntiata est tota condicio».
34Agroecius, Ars de orthographia, p2; 147 (auctor c.440-450)
Cicero: «neque tam istius hominis perditi subita laetitia quam huius hominis amplissimi noua gratulatio diuitiis eum commouebat».
35Agroecius, Ars de orthographia, p2; 177 (auctor c.440-450)
Cicero de signis : «tamquam illa ipsa face perculsus esset».
36Agroecius, Ars de orthographia, p2; 179 (auctor c.440-450)
idem Cicero: «nimium haec illi fortasse eferant».
37Agroecius, Ars de orthographia, p2; 190 (auctor c.440-450)
Cicero in frumentaria : «incipiunt postulare, poscere, minari».
38Alanus de Insulis, Anticlaudianus, 210, 0511C (auctor 1128-1203)
CAPUT II. Virgo tertia est Rhetorica. Rhetorica describitur. In dextra gerit tubam, in sinistra cornu. Rhetoricae officium et usus. Rhetoricae orationis partes. Cicero, de Rhetorica optime meritus.
39Alanus de Insulis, Anticlaudianus, 210, 0544B (auctor 1128-1203)
Cur Cicero rhetor, cur Typhis navita, pictor Milo, pugil Pollux, rigidus Cato, Naso poeta.
40Alanus de Insulis, Dicta alia, 210, 0253B (auctor 1128-1203)
Hinc etiam Ecclesiasticus: Amicus fidelis, fortis protectio, qui invenit illum, invenit thesaurum (Cap. VI) . Amicus fidelis, secundum Deum scilicet, qui ad medicamentum vitae aeternae et immortalitatis necessaria cum amico tractat, nam ut bene dicit Cicero, amicitia nisi inter bonos esse non potest.
41Albericus Casinensis, Flores rhetorici, 1, 4, 1; 15 (auctor fl.c.1250)
Fit autem casu, ut: Aio te, Eacida, Romanos vincere posse ; distinctione, ut: Bellum ingens geret Italia. .; per verbum commune, ut << osculatur Cato, criminatur Cicero.
42Albericus Casinensis, Flores rhetorici, 1, 5, 4; 4 (auctor fl.c.1250)
Cicero: Abiit, abscessit, evanuit; Terentius: Venimus, vidimus, placuit.
43Albericus Casinensis, Flores rhetorici, 1, 8, 2; 3 (auctor fl.c.1250)
Cicero: Abiit, abscessit, evanuit.
44Albertus Magnus, De homine, 1, 1, p2, p8, p9, p12, 29a, 33a, 108b, 4, 230a, 39b, 2c, 91d, 133e, 137f, 43g, 95c, 90, 253, 3, 73a, 4a, 28b, 26c, 40d; (auctor c.1200–1280)
Et hoc modo reminiscimur Catonis per Ciceronem, quia Cicero fuit amicus Catonis, vel quia consuevit loqui de illo, vel quia fuit similis illi.
45Alcuinus, De dialectica, 101, 0955C (auctor 730-804)
- A. Regulariter scire debemus, omnia propria nomina communia esse posse, et omonyma vocari, ut Cicero non unus sed plures: sed signis et proprietate quadam discernendi sunt; quis sit ille et quis alius et quis tertius Cicero, ut alium crassum dicas, alterum tenuem; vel longus dicatur alius, alter brevis; candido colore quis, alter nigro.
46Alcuinus, De dialectica, 101, 0969A (auctor 730-804)
Et Terentius: Homo sum, humani a me nihil alienum aestimo. Et Cicero: Verrem dixit everrisse [Ms., evertisse] provinciam.
47Alcuinus, De dialectica, 101, 0970C (auctor 730-804)
In adiunctis etiam, ut Cicero voluit, maxime quaeritur, quid ante rem, quid cum re, quid post rem evenerit; qui locus maxime ad coniecturam pertinet.
48Alcuinus, De dialectica, 101, 0970D (auctor 730-804)
Ut Cicero dicit: Is igitur non modo a te periculo liberatus, sed etiam amplissimo honore ditatus arguitur, domi suae te interficere voluisse.
49Alcuinus, De dialectica, 101, 0971B (auctor 730-804)
Et ideo Cicero loco causarum efficientiam [Edit., loco efficientiae] posuit, eventum vero loco effectorum; ut si quem [Edit., siquidem] insolentem probaveris, dicas, etiam arrogantem futurum.
50Alcuinus, De grammatica, 101, 0862C (auctor 730-804)
- SAXO. Septem: a, o, l, n, r, s, x; ut: scriba, Cicero, sol, flumen [Ms., flamen], Caesar, bonus, rex.
51Alcuinus, De grammatica, 101, 0863D (auctor 730-804)
Alia omnia masculina sunt, ut: stellio, Cicero, carbo, sermo.
52Alcuinus, De grammatica, 101, 0886C (auctor 730-804)
- SAXO. Genitivus pro adverbio ponitur, ut Romae, ut Cicero: Romae ne sit.
53Alcuinus, De grammatica, 101, 0886D (auctor 730-804)
Nam vel coniunctio, et, per, et ex praepositiones, pro valde accipiuntur, ut Cicero: Vel magnum bellum, pro valde magnum.
54Alcuinus, De grammatica, 101, 0887D (auctor 730-804)
Cicero: Ne dici quidem opus est, pro, neque dici.
55Aldhelmus Schireburnensis, De septenario et de metris, 89, 0224B (auctor 640-709)
Ut Iuvencus: Foveam si forte pecuscula vestra Inciderit; item lepusculus, pedunculus, homunculus, vel homuncio, vel homullulus, aut homullus, ut Cicero: « Homullus ex argilla et luto fictus.
56Aldhelmus Schireburnensis, De septenario et de metris, 89, 0232A (auctor 640-709)
Cicero, in libro XV: « Omnes imploro et obtestor; » immunis, immunitas, immanis, immanitas, impunitas.
57Aldhelmus Schireburnensis, De septenario et de metris, 89, 0232C (auctor 640-709)
Cicero, libro XIII: « Nullo modo possum aut memoria consequi aut oratione complecti; » laedo collido collisio.
58Aldhelmus Schireburnensis, De septenario et de metris, 89, 0232D (auctor 640-709)
Ut Tullius Cicero Lucanus, libro decimo: Atque opifex rerum certo sub iure coercet; cohibeo, coaequo, coalesco vel inolesco.
59Aldhelmus Schireburnensis, De metris et enigmatibus, 59, 1a; 325 (auctor 640-709)
X Potentia, frequentia, colonia, crepacula, novacula, sororcula, diecula, domuncula, laguncula, puellula, Bononia, puerpera, pecuscula ut Iuvencus foveam si forte pecuscula vestra Inciderint; item lepusculus, pedunculus, homunculus vel homuncio vel | homullulus aut homullus ut Cicero homullus ex argilla et luto fictus, sed homullus ad amphibrachum pertinet.
60Aldhelmus Schireburnensis, De metris et enigmatibus, 59, 1a; 429 (auctor 640-709)
In praepositio corrumpit verba ut facio inficio, capio incipio, gradior ingredior, partior impertior (ut Tullius Cicero Invectivarum libro .
61Aldhelmus Schireburnensis, De metris et enigmatibus, 59, 1a; 431 (auctor 640-709)
|| Interdum ·n· litteram in ·m· commutat ut pius pietas impius impietas, improbus improbitas, imploro (Cicero in libro .XV. Omnes imploro et obtestor), immunis immunitas, immanis immanitas, impunitas (Augustinus Afer: Nihil est infelicius felicitate peccantium, qua poenalis nutritur impunitas), imbuo imbutus, immortalis; aut ipsa praepositione integra cohaerentia corrumpuntur ut salsus insulsus, sapiens insipiens, aptus ineptus, castus incestus (Vergilius in ·X· thalamos ausum incestare novercae), facio inficio, capio incipio, amicus inimicus, aequus iniquus, quaero inquiro, partior impertior, armatus inermis, barbatus imberbis, damnatus indemnis.
62Aldhelmus Schireburnensis, De metris et enigmatibus, 59, 1a; 432 (auctor 640-709)
Con praepositio aut ipsa in compositione corrumpitur ut commoveo, commercium, meo commeo, meatus commeatus, corroboro, corruo, corrumpo, colloquor, colloquium, collega, collegium, collectio, collectanea, colludium; aut accedentes orationum partes corrumpit ipsa manente integra: fateor confiteor confessus, gradior congredior congressus, cantus concentus, scando conscendo, statuo constituo, cano concino, iacio conicio (ut Princeps ardentem coniecit lampada Turnus) cado concido (ut Quare concidit vultus tuus?), taceo conticeo (ut Conticuere omnes intentique ora tenebant), unde inchoativum conticesco (genetrice Samuhelis vaticinante Et impii in tenebris conticescent), teneo contineo, tango contingo, calco conculcod, facio conficio, capio concipio, quaero conquiro, quaestio conquisitio: nam queror | deponens corripitur, unde querela vel querimonia dirivatur, sicut in historia ecclesiastica cautum est: Omnes querimoniarum libros iussit incendi; seu utraque corrumpuntur videlicet tam praepositio quam subiecta pars ut rapio corripio, mando commendo, plector complector (Cicero libro .
63Alexander Nequam, Sol Meldunensis, 2a, 11, 1; 14 (auctor 1157-1217)
Vnde et tullius cicero cesarem commendans; ait.
64Ambrosius Mediolanensis, De officiis ministrorum, 16, 0030B (auctor 340-397)
Quam pulchre prooemii loco usurpatus fuerit psalmus XXXVIII, quo inductus Vir sanctus de Officiis scribere constituit: idque potiori iure quam olim Cicero ad filium, et quam ob causam.
65Ambrosius Mediolanensis, De Tobia, 14, 0777C (auctor 340-397)
Hoc quoque foris sero est dictum a quibusdam eorum prudentibus: Quid est, fenerare? Hominem, inquit (Cicero, lib. II Offic., in fine) , occidere. Sed utique non Cato prior quam Moyses, qui legem accepit.
66Ammianus Marcellinus, Rerum gestarum libri qui supersunt, 27, 11; 6 (auctor c.330–c.391)
Quod vitium reprehendens iam pronuntiat Cicero: ″Quid enim interest inter suasorem facti et probatorem?
67Ammianus Marcellinus, Rerum gestarum libri qui supersunt, 30, 4; 10 (auctor c.330–c.391)
Post quos excellentissimus omnium Cicero, orationis imperiosae fluminibus saepe depressos aliquos iudiciorum eripiens flammis, "non defendi homines sine vituperatione fortasse posse, neglegenter defendi sine scelere non posse" firmabat.
68Ammianus Marcellinus, Res gestae, 27, 11, 4; 7 (auctor c.330–c.391)
Quod vitium reprehendens, ita pronuntiat Cicero: Quid enim interest inter suasorem facti et probatorem?
69Ammianus Marcellinus, Res gestae, 30, 4, 7; 12 (auctor c.330–c.391)
Post quos excellentissimus omnium Cicero, orationis imperiosae fluminibus saepe depresses aliquos iudiciorum eripiens flammis, Non defendi homines sine vituperatione fortasse posse, neglegenter defendi sine scelere non posse firmabat.
70Angelomus Luxovensis, Enarrationes in libros Regum, 115, 0329C (auctor -c.895)
Et dicitur, ille Cicero est, ille Sallustius, ille Achilles, iste Hector, hoc flumen Simois, illa Roma: cum aliud nihil sunt, quam pictae imagines.
71Anonymi, Ars Bobiensis, p. 24, l. 26 (auctor c.450)
sed ueteres in hac specie declinationis genetiuum singularem similem nominatiuo dicebant, in quibus Cicero pernicies casu genetiuo dixit ratione illa quod, cum nominatiuus pluralis a genetiuo singulari proficiscatur sitque aut idem aut earumdem syllabarum, uelut huius scholae hae scholae et huius Marci hi Marci, item genetiuus sequi debet nominatiuum pluralem, et ideo Cicero pernicies casum genetiuum extulit.
72Anonymi, Ars Bobiensis, p. 28, l. 4 (auctor c.450)
feminina semper pluralia: hae argutiae φλυαρίαι, hae angustiae, hae arae, hae Alpes, hae aedes (domus; sed aedis si dixeris templum significas), hae antiae κόμαι αἱ διὰ τῶν κροτάφων κρεμάμεναι, hae antemnae, hae blanditiae, hae bigae trigae quadrigae, hae conpedes, hae caulae μάνδραι, hae caerimoniae θρησκεῖαι, θυσίαι, hae cunae βαβαλιστήρια, hae crates πλήγματα ῥάβδων (et cratem dixerunt), hae copiae ἐπιτήδεια, hae diuitiae, hae deliciae, hae dapes (et dapis dixerunt), hae dirae κατάραι, hae exuuiae, hae exequiae ἐκκομιδαί, hae Esquiliae (locus Romae), hae excubiae, hae fauces (et faux inuenimus), hae fruges καρποὶ οἱ χαμόθεν, οὐχ οἱ κρεμάμενοι (et frugem et fruge dixerunt), hae fores αἱ θύραι (et foris inuenimus singulariter), hae fasces (et fascem inuenimus masculino genere), hae fortunae ὑπάρχοντα, hae feriae, hae falerae ἱπποκόσμια, hae facetiae εὐομιλίαι, hae foueae (fossae et insidiae uenatorum, βόθυνοι), hae genae παρειαί, hae grates (quas agimus ob merita), hae Gratiae (deae), hae gingiuae τὰ οὖλα τῶν ὀδόντων, hae gerrae πλεκτά τινά ἐστιν τείχεσιν προσφερόμενα, hae indutiae, hae inferiae, hae insidiae, hae inimicitiae, hae ineptiae (et ineptia dicitur), hae idus εἰδοί, hae indiciae ἔλεγχοι, hae ianitrices εἰνάτερες, hae inlecebrae (et inlecebra inuenimus), hae kalendae, hae lactes λοβοὶ τῶν σπλάγχνων, λεπτὰ ἔντερα, hae litterae, hae lutinae πηλώματα, hae lautumiae λατόμια, hae latebrae, hae minae, hae manubiae, hae nuptiae, hae nonae, hae nares, hae nundinae, hae nugae, hae neniae ἐπιτάφιοι, hae † leriae φλυαρίαι, hae opes (accusatiuum et genetiuum et ablatiuum singularem huius nominis inuenimus: hanc opem, opem ferre, et huius opis, uide siquid opis adferre huic Terentius, et ab hac ope, Sallustius in II cum egens alienae opis plura mala exspectarem in oratione Cottae, Cicero in pro Milone ut omnem semper uim quacumque ope possent a corpore a capite a uita sua propulsarent ), hae plagae δίκτυα, hae preces (Vergilius prece numen adora singulariter dixit), hae primitiae ἀπαρχαί, hae quisquiliae φρυγάνων χαίτη, hae reliquiae, hae retes δίκτυα (et in consuetudine dicimus: in retes meas incidisti; retia enim plurali nominatiuo ex rete, quod est neutrale nominatiuum, facit), hae sarcinae σκεύη, hae sortes, hae sordes ῥύπος (et sordem inuenimus), hae scopae σάρος, hae scalae, hae salinae ἁλοθήκια, hae tenebrae, hae tendiculae σαγῆναι, hae uires, hae uindiciae καρπιστεία, ἐλευθερίας ἐκδικία.
73Anonymi, Ars Bobiensis, p. 30, l. 11 (auctor c.450)
item singularia semper sunt quae nec uideri nec tangi possunt, uerum ab his in alterutram partem doloris aut gaudii adficimur, ut gaudium (et gaudia dixerunt), uigor (et uigores dixerunt), metus (et metus pluraliter), letum, fuga, pallor (pallores dixerunt), timor, terror (terrores dixerunt), insania, sopor (sopores dixerunt), furor (pluraliter dixerunt), ius (pluraliter iura tantum), iustitia, maestitia, senium μέριμνα ψυχική, maeror λύπη (Cicero pluraliter extulit in pro Cluentio sed multorum medicamentum maerorum ), scrupulum, sapientia, salus, fides, perfidia, macies maciei, inertia, misericordia, segnitia, pigritia, uelocitas (pluraliter dixerunt); sed auctores non usquequaque haec obseruauerunt.
74Anonymi, De dubiis nominibus, p. 758, l. 58 (opus c.600)
barones dicendum, sicut Cicero ad Pansam.
75Anonymi, De dubiis nominibus, p. 762, l. 113 (opus c.600)
colus in lanificio generis feminini, sicut Cicero docet.
76Anonymi, De dubiis nominibus, p. 763, l. 132 (opus c.600)
corbes generis feminini, ut Cicero: corbe se messoria.
77Anonymi, De dubiis nominibus, p. 765, l. 163 (opus c.600)
callum generis neutri, ut Cicero: ipse labor quoddam callum obducit; callidos autem 'dixerunt quidam' quorum tamquam manus opere, sic animus usu concalluerit.
78Anonymi, De dubiis nominibus, p. 769, l. 200 (opus c.600)
currus generis masculini; sed diminutiue curriculum generis neutri; et curriculus generis masculini; nam Cicero et Varro curriculi et curricula dicebant.
79Anonymi, De dubiis nominibus, p. 770, l. 216 (opus c.600)
culmum generis neutri, ut Nepos uult; Virgilius dixit: mala culmus; Cicero autem: erueret breues culmos; ergo non neutrum nec femininum, sed masculinum, ut Varro: in tritici culmo.
80Anonymi, De dubiis nominibus, p. 774, l. 279 (opus c.600)
eculeus generis masculini, ut Cicero: in his equitabit eculeis.
81Anonymi, De dubiis nominibus, p. 790, l. 524 (opus c.600)
nucleus generis masculini, nam Cicero pluraliter nucleos dixit.
82Anonymi, De dubiis nominibus, p. 792, l. 569 (opus c.600)
orbis generis masculini, ut Cicero: quem uos orbem lacteum nuncupatis.
83Anonymi, De dubiis nominibus, p. 793, l. 579 (opus c.600)
peristromum generis neutri, sed Cicero elegantius dixit hoc peristroma; et haec peristromata.
84Anonymi, De dubiis nominibus, p. 811, l. 775 (opus c.600)
simia generis feminini, ut in regum uolumine: simias et pauos; quamuis Cicero simiolum dixerit.
85Anonymi, De dubiis nominibus, p. 816, l. 837 (opus c.600)
uepres generis masculini, et hos uepres; sed genere feminino Ouidius: has uepres; sed singularem non recipit, quamuis Aemilius Macer dicat: ueper occulta ruis ueternum generis neutri, ut Cicero: liceat fenerare ueternum.
86Anonymi, Frg. Bobiense de uerbo = ad Seuerianum, p. 26, l. 8 (opus c.520)
quae Cicero in libris de oratore ex praepositione ab conposita esse existimat et, quia ab ante f litteram durum sonabat, uersam mutatamque esse ab in au syllabam, quo uox sonantior fieret.
87Anonymi, Frg. Bobiense de uerbo = ad Seuerianum, p. 37, l. 3 (opus c.520)
Latini sua quadam licentia usurpationis modo indicatiua pro coniunctiuis ponunt, modo coniunctiua pro indicatiuis: Cicero qui poterit socios tueri, si dilectum rerum utilium et inutilium non habebit?
88Anonymi, Frg. Bobiense de uerbo = ad Seuerianum, p. 41, l. 14 (opus c.520)
aliquotiens pro coniunctiuo ponunt: Cicero pro Sextio rei publicae dignitas me ad se rapit et haec minora relinquere hortatur pro hortatur ut relinquam; Vergilius hortor amare focos pro hortor ut ament.
89Anonymi, Frg. Bobiense de uerbo = ad Seuerianum, p. 41, l. 18 (opus c.520)
ponunt et pro gerundi modo: Cicero pro Quintio consilium cepisse hominis fortunas funditus euertere pro euertendi, Vergilius sed si tantus amor casus cognoscere nostros pro cognoscendi; Terentius in hecyra adeamus uisere pro uisitatum; et cantare pares et respondere parati pro ad cantandum et respondendum.
90Anonymi, Frg. Bobiense de uerbo = ad Seuerianum, p. 42, l. 26 (opus c.520)
ponunt et pro participio: Varro in Scaeuola et ut matrem audiui dicere, Vergilius equidem Teucrum memini Sidona uenire, Cicero Charidemum cum testimonium dicere audistis pro dicentem et uenientem.
91Anonymus, Adnotationes super Lucanum supplementum, II; 306 (opus c.400?)
(A) Hic Scaevola summus fuit iuris peritus, quem in Caeciliana commemorat Cicero ... oratore tractat ... omne ... tunc est.
92Anonymus, Adnotationes super Lucanum supplementum, VII; 169 (opus c.400?)
TVLLIVS (aADRV) Cicero.
93Anonymus, Adnotationes super Lucanum supplementum, VII; 174 (opus c.400?)
(ADR) A Cicerone enim deprensus est Catilina, cum vellet vastare patriam; de quo ipse Cicero ‘quo usque tandem abutere, Catilina, patientia nostra?
94Anonymus, Adnotationes super Lucanum supplementum, VII; 186 (opus c.400?)
MILES (aDRV) Cicero.
95Anonymus, Adnotationes super Lucanum supplementum, IX; 216 (opus c.400?)
SI SVNT VLLA (aADR) secundum eos dicit, qui argumentantur omnia ficta esse quae de inferis dicuntur; dicunt enim quod terra solida sit et nullam concavitatem possit admittere, sicut Cicero.
96Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 1; 74 (opus c.400)
Sic Virgilius ‘via dividit invia terris’; sic Cicero in Philippicis I 2, 5 ‘qui illam insepultam sepulturam effecerant’.
97Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 1; 108 (opus c.400)
VICTRIX CAVSA DEIS PLACVIT ut Cicero pro Ligario 6, 19 ‘nunc melior ea causa iudicanda est, quam etiam dii adiuverunt’.
98Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 1; 114 (opus c.400)
Cicero ‘animos hominum vehementer offensos plaudit tibi non solere’.
99Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 1; 193 (opus c.400)
GRACCHIS Gracchi quorum Cicero meminit in invectivis et in Miloniana 6, 27, qui seditiose in tribunatu agebant, occisi sunt.
100Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 1; 202 (opus c.400)
AT POSTQVAM L. B. S. COACTAE ut Cicero ‘silent enim leges inter arma’.
101Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 1; 340 (opus c.400)
ARVERNIQVE de his Cicero ait in Scauriana ‘Inventi sunt, qui etiam fratres populi Romani nominarentur’.
102Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 1; 403 (opus c.400)
DENSO legitur et tenso; alii tensum volunt dici, unde et tensae deorum, ut Cicero ‘Ex tensarum orbitis praedari sit ausus’.
103Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 1; 471 (opus c.400)
TITIIQVE SODALES lupercos dicit, ut Cicero ait ‘Fera ista sodilatis . . . germanorum lupercorum’.
104Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 2, 2; 52 (opus c.400)
MERVERE FERI ‘meruere’ sive dum innocentes sunt, sive dum nondum pugnaverunt, ut Cicero pro Murena 5, 12 ‘Patre imperatore libentissime meruisse pietatis fuit’.
105Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 2, 2; 89 (opus c.400)
Diis ignoscere dicitur, quod dii iusserint, ferre patienter, ut Virgilius ‘Nec divum parcimus ulli’; Cicero pro Caelio 11, 25 ‘Ignoscebamus vobis iudices attente audientibus’.
106Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 2, 2; 91 (opus c.400)
ERGASTVLA F. ubi opus inclusi faciunt, quod est ἐργάζειν, locus ergastulum dicitur, ut ait Cicero pro Cluentio 7, 21: ‘In Quinti Sergi senatoris . . . manus incidit et apud eum fuit in ergastulo’.
107Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 2, 2; 317 (opus c.400)
AVSPICE BRVTO qui nuptiis interest, auspex dicitur, ut Cicero ‘Nubit genero socrus nullis auspicibus’.
108Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 2, 2; 326 (opus c.400)
Cicero ubi laudat ‘Tantum in summa potestate rerum omnium modum’.
109Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 2, 2; 329 (opus c.400)
NEC SIBI ut Cicero ‘Si tibi soli viveres aut etiam si tibi soli natus esses’.
110Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 2, 2; 465 (opus c.400)
PROELIA I. D. iustum bellum dicitur, cum inter se hostes dimicant, ut Virgilius ‘adveniet iustum pugnae, ne accersite, tempus’ et Cicero de Catilina ‘bellum iustum geremus’.
111Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 3, 3; 3 (opus c.400)
SOLVS AB HESPERIA mos est respicere, unde invitus abscesseris, ut Cicero ‘retorquet oculos saepe ad hanc urbem, quam e suis faucibus ereptam esse luget’, et Virgilius ‘fluctusque atros aquilone secabat Moenia respiciens’, alibi ‘et stabula aspectans regnis excessit avitis’.
112Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 3, 3; 350 (opus c.400)
NON GRAIA L. F. ut Cicero ait ‘aut levium Graecorum aut inmanium barbarorum’.
113Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 3, 3; 414 (opus c.400)
VIOLATVS AB AEVO poeta hoc ideo de religione silvae dixit, ut videatur Caesar admisisse sacrilegium, ut Cicero in Verrinis ‘negas vel Persas hostes ausos fuisse Appollinem Delium tangere, quem violaverit Verres’.
114Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 4, 4; 16 (opus c.400)
SAXEVS INGENTI QVEM P. A. ARCV arcu[m] hic pro fornice posuit, quod est notandum; nam Cicero ait ‘videt ad ipsum fornicem Fabianum’.
115Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 4, 4; 589 (opus c.400)
Sic de contrario Cicero ‘cum sis post vitam sine momento futurus’, id est nullius momenti.
116Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 5, 5a; 192 (opus c.400)
EVRIPVSQVE angustia in mari Euripus dicitur, ut ait Cicero ‘quod enim fretum [aut] quem Euripum tot motus’, sed Euripus dicitur et reciprocus cursus aquae, qui accedit et recedit in angustis locis.
117Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 5, 5a; 220 (opus c.400)
QVICQVID G. FORTVNA VOCATVR id est Caesaris felicitas nominatur, ut ait Cicero ‘quin etiam illa[m] ipsa[m] rerum humanarum domina[m], Fortuna[m], in istius societatem gloriae se non offert’; nam in bellis sic fieri consuevit.
118Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 5, 5a; 278 (opus c.400)
TAM DIRI FEDERIS ICTV ut Verglius ‘ictum iam foedus’ et Cicero ‘cum tu amorum turpissimorum cotidie foedera aperires’.
119Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 5, 5a; 537 (opus c.400)
PENDEAT ut Cicero ‘ex unius tua vita pendere omnium ?
120Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 5, 5a; 539 (opus c.400)
SAEVITIA EST VOLVISSE MORI tot enim populos decepturus es, ut ait Cicero, cum idem Caesar satis vixisse diceret ‘sed tum id audirem, si tibi soli viveres aut etiam si tibi soli natus esses’.
121Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 6, 6a; 17 (opus c.400)
FACILIS LICET ARDVA TOLLAT quia humanus labor facile cedit et vincitur, etiamsi sunt magna, ut Cicero ‘nihil est enim opere et manu factum, quod non conficiat et consumat vetustas’.
122Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 6, 6a; 122 (opus c.400)
CASTRORVM IN PLEBE M. miles gregarius militabat, ut ait Cicero ‘meruisse [se] vero in eo bello, quod tum populus Romanus’, id est militasse; ante ergo gregarius centurio factus est in bello Gallico Scaeva.
123Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 6, 6a; 205 (opus c.400)
EXORNANTQVE DEOS valde ornant, ut Cicero ‘exornat ample magnificeque triclinium’.
124Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 6, 6a; 678 (opus c.400)
DISTENTO L. R. oris diductio rictus dicitur, ut ait Cicero ‘ut rictum eius ac mentum esset attritius’.
125Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 7, 7; 227 (opus c.400)
SVMPSERIT ut ait Cicero in Caesarianis ‘nunc melior ea iudicanda est, quam etiam dii adiuverunt’.
126Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 7, 7; 276 (opus c.400)
NON CREDIT F. N. ut ait Cicero ‘scelus tu illud vocas, Tubero?
127Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 7, 7; 512 (opus c.400)
ATQVE IGNES A. F. A. quod ait Cicero ‘currentem, ut dicitur, occupavit’.
128Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 7, 7; 587 (opus c.400)
NEC SICVT MOS EST M. id est nec cum delectabat id, quod miseros delectare consuevit, ut cura his cuncta moriantur, ut ait Cicero ‘aut cur minore dolore perituros se cum multis, quam soli pereant, arbitrabantur’ [posse post exercitum suum].
129Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 7, 7; 605 (opus c.400)
DEPOSITO S. A. onus enim fati bella civilia sustinebat et imperium suum, ut ait Cicero ‘quod nimis magna procuratione liberatus modicis regni terminis uteretur’.
130Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 7, 7; 668 (opus c.400)
MENS CONSCIA nam ipsa est, quae efficit insanire, ut ait Cicero pro Roscio 24, 67 ‘suae malae cogitationes conscientiaeque animi terrent.
131Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 8, 8; 45 (opus c.400)
NOTAVIT circum aspexit, ut ait Cicero ‘notat et designat oculis’, hoc autem dixit ‘aspexit crudele crimen deorum’.
132Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 8, 8; 225 (opus c.400)
IAM SVPLICE VARO Varus, qui in hoc bello Africam tenuit, ut ait Cicero ‘Varus imperium se habere dicebat; fasces certe habebat’.
133Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 8, 8; 425 (opus c.400)
PVRGANDVM GLADIO Pompeius prior egit hac causa, ut huic traderetur imperium post patris mortem, postea Cicero, quae oratio inscribitur de rege Alexandrino.
134Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 9, 9; 69 (opus c.400)
IVSTA LICEBIT ‘iusta’ funus, ut ait Cicero ‘qui nondum omnia paterno funeri iusta solvisset’.
135Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 9, 9; 219 (opus c.400)
POMPEIVS ABVTI valde uti, ut Cicero ‘quousque tandem abutere, Catilina, patientia nostra?
136Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 9, 9; 825 (opus c.400)
REMISIT indulsit, ut Cicero ‘omnia . . . remittam atque concedam’.
137Anonymus, Adnotationes super Lucanum, 10, 10; 243 (opus c.400)
SIC BARBARA C. Medeam dicit, quae, ut Aeetam patrem evaderet, fratris Absyrti viscera dissipavit, quae senex colligens filiam persequi non valeret, ut Cicero ait ‘ut ex eodem loco Medea quondam fugisse dicitur, quam praedicant in fuga fratris sui membra in his locis, qua se parens persequeretur, dissipavisse, ut eorum collectio dispersa maerorque patris sui celeritatem persequendi retardaret’.
138Anonymus, Commenta Bernensia in Lucanum, p3, 2, 371; 425 (opus c.400)
CONTENTIQ • AVSPICE BRVTO Cicero ‘nullis auspicibus’.
139Anonymus, Commenta Bernensia in Lucanum, p3, 2, 381; 460 (opus c.400)
Cicero ‘tantum in summa potestate rerum omnium modum’.
140Anonymus, Commenta Bernensia in Lucanum, p3, 2, 383; 463 (opus c.400)
Cicero ‘si tibi soli uiueres aut si tibi soli natus esses’.
141Anonymus, Commenta Bernensia in Lucanum, p5, 302; 364 (opus c.400)
NON GRAIIA LEVITATE FIDEM Cicero ‘aut leuium Graecorum aut inmanium barbarorum’.
142Anonymus, Commenta Bernensia in Lucanum, p6, 15; 18 (opus c.400)
Cicero ‘ad ipsum fornicem Fabianum’.
143Anonymus, Commenta Bernensia in Lucanum, p6, 667; 518 (opus c.400)
Quod et Cicero in Ligariana dicit * * * ‘Varus imperium sibi et fasces adsumpserat’.
144Anonymus, Commenta Bernensia in Lucanum, p7, 5a, 8; 15 (opus c.400)
Erant autem cum Pompeio consulares hi: Lucius Domitius Seruius Sulpicius Marcus Cicero Lucius Afranius Publius Scipio Appius Claudius et Varus, qui auxilium ferente sibi Iuba in Africa occiso Curione triumphauit, et Marcus Bibulus.
145Anonymus, Commenta Bernensia in Lucanum, p7, 5a, 685; 650 (opus c.400)
CVM TOT IN HAC ANIMA POPVLORVM V • S • Q • P • Cicero ‘ex unius tua uita pendere omnium’.
146Anonymus, Commenta Bernensia in Lucanum, p7, 5a, 687; 653 (opus c.400)
Cicero ‘sed tum id audirem, si tibi soli uiueres aut si tibi soli natus esses’.
147Anonymus, Commenta Bernensia in Lucanum, p9, 259; 265 (opus c.400)
HAEC FATO QVE TESTE PROBET Q • I • A • S • Cicero in Caesarianis ‘nunc melior ea iudicanda est quam etiam dii adiuuerunt’.
148Anonymus, Commenta Bernensia in Lucanum, p9, 318; 306 (opus c.400)
VOS TAMEN HOC ORO IVVENES N • C • Q • Cicero ‘ualeat illa uox tua quae uicit’.
149Anonymus, Commenta Bernensia in Lucanum, p9, 686; 591 (opus c.400)
IAM PONDERE FATI DEPOSITO SECVRVS Cicero ‘quod nimis magna procuratione liberatus modicis regni terminis uteretur’.
150Anonymus, Periochae Livii, 70; 4 (opus fl.c.350)
Cicero eius rei solus auctor.
151Anonymus, Periochae Livii, 103; 15 (opus fl.c.350)
M. Cicero lege a P. Clodio tr.
152Anonymus, Periochae Livii, 104; 3 (opus fl.c.350)
M. Cicero Pompeio inter alios exerente et T. Annio Milone tr.
153Anonymus, Periochae Livii, 106; 4 (opus fl.c.350)
Et cum aliarum quoque legionum castra oppugnata magno labore defensa essent, inter quae eius cui in Treueris praeerat Q. Cicero, ab ipso Caesare hostes proelio fusi sunt.
154Anonymus, Periochae Livii, 111; 7 (opus fl.c.350)
Cicero in castris remansit, uir nihil minus quam ad bella natus.
155Anonymus, Scholia cod. Memmiani in Suetonii Iul. 1-32, 1; 17
ad quid tam studiosa facta Milonis] hunc Milonem Cicero suis argumentis defendit in ea defensione quam pro Milone habuit harundine carens] tuba qua caneret
156Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p2; 10
Necdum Caesaris sententiam solvit Cicero; nam postea Cato solvit sententiam Caesaris.
157Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p2; 11
Sed Cicero ante rettulit, et sic auctoritas crevit Catonis post Ciceronis relationem.
158Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p2; 19
Dicebant enim: "quam necessitatem habet Cicero?
159Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p2; 55
Stabant omnes ante oculos ipsius et flebant:gener Piso, frater Quintus Cicero, Terentia uxor, filia Tullia, filius Cicero.
160Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p2; 158
Paulus Macedoniam et regem Persam, Marius Teutonas et Cimbros, Pompeius mundi fines virtute subegit: nunc Cicero praefert se omnibus meliorem.
161Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p3; 32
Adest illi Cicero.
162Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p3; 79
Voluntate ipse Cicero arma suscepit et voluntate pugnavit; et defendendo Ligarium non voluntate pugnasse: cum illum sic defendit, se prodidit.
163Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p3; 143
"Sed et Cicero dicit: Ligarium senatus miserat, et miserat in pace: tu in bello isti.
164Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p3; 155
" Vnde modo Cicero verbo ipsius refert: nam si crimen est aliquem voluisse Africam tenere, quod dico aliquem, non fuit is Ligarius, sed Varus.
165Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p4; 1
Diuturni silentii, P. C. Bellis civilibus Cicero tacuit, nec enim locus esse poterat inter bella Ciceroni.
166Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p4; 13
Tamen, quoniam hoc amplissimus ordo postulat, ignosco" — ideo dixit Cicero: tuis vel doloribus vel suspicionibus anteferre—; "tamen, quia senatus hoc vult, ignosco.
167Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p4; 14
" Hac gratulatione Cicero surrexit et gratias agit.
168Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p4; 115
Quia dictator Cicero factus est Italiae.
169Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p5; 20
Adest Cicero.
170Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p5; 32
Sic et modo Cicero, quia apud Caesarem de hoste Caesaris loquitur, finxit se moveri, ut eius audiatur oratio.
171Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p6; 155
" Cicero arripuit luxuriae partes, expugnavit obiectionem Eruci: "si enim solus in silvia fuit, luxuriosus esse non potuit.
172Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p6; 180
Modo Cicero adludit.
173Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p6; 183
" Dicit Cicero: "Agnosce, Eruci, quid dicturus sum.
174Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p6; 226
Quasi hoc causator obiciat: "Ergo tu confers Roscium et illo Serrano et ceteris nobilissimis viris": dicit Cicero: "Non ego confero eum his Roscium, sed volo ostendere tantum posse agros, ut maiores nostri, cum semper rei p.
175Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p6; 233
Quoniam ille obiecerat: "Cum nullo convivium iniit" dicit Cicero: "Quis eum pasceret qui et in agro esset semper et numquam invitantem invitaturus esset?
176Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p6; 245
Ergo in his capitibus hoc dicit Cicero; in civitate semper debent plures accusatores esse, ut timeant inprobi vel innocentes.
177Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p6; 252
Hoc ergo dicit Cicero: "Si aliquem sine suspicione accusaveritis, vobis crura frangantur.
178Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p6; 282
Hic locus a criticis reprehensus est: hunc autem locum alibi laudat Cicero.
179Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p6; 299
Hunc locum Cicero differt: ut contra Roscios respondeat.
180Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p6; 304
Dum quaereret Cicero per quos Roscius patrem suum occidere potuisset, dicebat adversarius "vulgo occidebantur".
181Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p6; 310
Proposuerat Cicero ut de Chrysogoni potentia diceret; sed quia vidit superfluum, hoc dixit: desinamus ea quaerere quae sunt inania; ad crimen veniamus quod inveniri potest, id est qui potuerit occidere Roscium.
182Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p6; 350
Modo adludit Cicero: Roscium Achillem dicit, Glauciam Automedontem: "posteaquam" inquit "occisus est Roscius ..." Suum volumen.
183Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p6; 397
Modo, dicturus de potentia Chrysogoni, adludit Cicero de nomine ipsius.
184Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p6; 399
Sic et modo Cicero, ut ostendat eum servum fuisse.
185Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p6; 406
" Intellexit hoc Cicero, recurat: "Scio" inquit "iudices, ut, cum pro capite mihi Roscii dicendum sit, reduviam curem.
186Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p6; 450
Monet autem iudices Cicero ne crudeles sint et incassum interficiant.
187Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p7; 100
Multi dicebant malevoli quod Cicero subtrahit laudes Luculli, ut erigeret Pompei famam.
188Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p7; 136
Cicero ultimum posuit quod est necessarium.
189Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p7; 151
Hoc in illo dialogo, qui scribitur Lucullus, Cicero docet, unde et in se Hortensio Lucullus historiam laudavit.
190Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p7; 215
Cicero hoc rapuit, quasi hoc dixerit laude Pompei, non consulum vituperatione.
191Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p8; 3
Cicero eum vidit fugientem et contra eum, dum accusaretur Clodius, testimonium dixit.
192Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p8; 5
Dehinc post, dum liberaret Cicero rem p.
193Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p8; 29
Dicebat Cicero insidias Miloni a Clodio factas.
194Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p10; 74
? Haec exclamatio ad probationem commoditatis pertinet, quam adfert Cicero ex causatione.
195Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p12; 5
Cicero illum de sorte reiecit, vel quia illa decuria exierat in qua non erant corrupti nisi pauci.
196Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, p12; 57
Et hoc quasi secretum prodit Cicero.
197Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, 1; 181
Bene autem ad invidiam eum Cicero perducit senatorum, dicendo electum esse "ex senatu, qui reus fieret.
198Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, 1; 199
Cicero non facit iniuriam iudicibus, qui populi dicit opinionem.
199Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, 1; 337
Hoc sciens Cicero plures libellos fecit et per multos qui iuxta tribunal starent distribuit, scilicet ne quis auderct populo teste peccare.
200Anonymus, Scholia in orationes Ciceronis Gronouiana codicis Voss. lat. Q 138, 3; 3
Omnia celebrata sunt in senatu, purgatus est ipse Cicero.
201Anonymus, Tractatus de adtributis personae et negotio (siue Commentarius in Ciceronis de Inuentione), p1; 23 (opus c.500)
Itaque Cicero, quia adsidua ac perseueranti diligentia ita rhetoricam percepit, ut ea in eo perpetua esset, habitum consecutus est; sed quia eius actum sibi instituit ad usum uitae, est idem in eadem re et in habitu et in uictu.
202Anonymus, Annales Quedlinburgenses, 383; 87
Varro et Cicero nascuntur.
203Anonymus Rapularius, Rapularius, 100; 80
C 60 Cicero.
204Anonymus Rapularius, Rapularius, 100; 279
Cicero testatur in libris, quos de re publica scripsit, ubi Scipio disputans ayt: Numquam comedie, nisi consuetudo vite pateretur, probare sua theatris flagicia potuissent.
205Anselmus de Bisatis, Rhetorimachia, p1, 11; 28 (auctor fl.1054)
Et Cicero in Verrinis saepe Verrem repetit.
206Anselmus de Bisatis, Rhetorimachia, p1, 12; 8 (auctor fl.1054)
Totius artis summam multi quinquepertitam esse voluerunt, verumtamen Cicero in duobus libris tantum de inventione tractat.
207Anselmus de Bisatis, Rhetorimachia, p1, 12; 9 (auctor fl.1054)
Causarum partes alii quattuor adfirmant, Cicero vero duas addidit, confirmationem et reprehensionem.
208Anselmus de Bisatis, Rhetorimachia, p1, 12; 10 (auctor fl.1054)
In probabili quoque narratione, in qua ab aliis VII introducuntur, in quibus rei veritas solet inveniri, Cicero numerum variat.
209Anselmus de Bisatis, Rhetorimachia, p1, 17; 10 (auctor fl.1054)
Nescit in hoc, quid Cicero dicat: unum vix pauci possunt, utrumque nemo, et Maro: non omnia possumus omnes.
210Anselmus de Bisatis, Rhetorimachia, p1, 17; 13 (auctor fl.1054)
Nimia iactantia elatus est, ut inter suos sapiens videri posset, veluti Cicero poeticus inter suos ultra hominem videri voluit.
211Anselmus de Bisatis, Rhetorimachia, p5, 1, 2; 4 (auctor fl.1054)
Vestrae tamen prius aepystolae bre|viter notatis viciis, quae nec rethori rethorem nec oratori oratorem mittere decuit, – in suis enim rethoricis dominus meus Cicero vitanda prędocuit –, postea vero mentis et epystolae vestrae vestra infirmata defensione, priori nostro volumini terminum placet statuere, ceterum autem identidem iudiciale secundo reservare.
212Anselmus de Bisatis, Rhetorimachia, p5, 1, 8; 34 (auctor fl.1054)
Pudeat in nostro velle numerari collegio, quem nondum norit preceptor meus Cicero.
213Anselmus Laudunensis et schola Glossa ordina, Liber Ecclesiasticus, 113, 1191B (auctor -1117)
Hic ad medicamentum vitae aeternae et immortalitatis necessaria, cum amico tractat: unde Cicero dicit amicitiam nonnisi inter bonos esse posse, et libera debet esse amicitia, et ad omnem felicitatem proclivis.
214Anselmus Leodiensis Alexandrus Leodiensis, Vita Vasonis, 142, 0750A
Diem insuper satis procaciter mandat, quo haec facere deliberaverit: cui econtrario noster Cicero inter alia talia rescriptitat: « Novit, inquiens, vestrae maiestatis excellentia, quam turpi poena saecularis lex condemnet furti admissa; quae si in potentes cadere contigerit, licet apud homines alio nomine videantur honestari, tamen in interni arbitrii conspectu eadem, imo in magnis eo magis exstant damnabilia, quo minori ut ea admitterent necessitate fuerant adducti.
215Aphthonius, De metris omnibus, p. 90, l. 16 (auctor c.350)
quod fit, ut supra ostendimus, cum longae soluuntur in breues etiam in trochaica coniugatione, quam familiariter suscipit, quae coniugatio pedem tetrasyllabum ditrochaeum, id est duplicem trochaeum, quem dichorium in oratore Cicero noster appellat, efficit.
216Aphthonius, De metris omnibus, p. 113, l. 2 (auctor c.350)
nam et Aristoteles, homo sublimis ingenii, praecipit numeros esse in oratione oportere, ita tamen ne uersus incurrant, qui saepe imprudentibus subrepunt, quod et Cicero in oratore suo {de euitatione uersuum} tangit.
217Apuleius, Apologia, 95, 26; 5 (auctor c.125–c.180)
quamcumque orationem struxerit Auitus, ita illa erit undique sui perfecte absoluta, ut in illa neque Cato grauitatem requirat neque Laelius lenitatem nec Gracchus impetum nec Caesar calorem nec Hortensius distributionem nec Caluus argutias nec parsimoniam Salustius nec opulentiam Cicero: prorsus, inquam, ne omnis persequar, si Auitum audias, neque additum quicquam uelis neque detractum neque autem aliquid commutatum.
218Aquila Romanus, De figuris, p1; 155 (auctor fl.c.275)
Verum docet nos et Demosthenes et Cicero eam optime orationem esse compositam, quae cum illa ornamenta parium et contrariorum et immutatorum verborum habeat, ex quibus et ipsis tamen saepe non ornatior quam vehementior fit oratio, si in tempore et cum modo assumantur, tum his, quae verae adfectionis speciem praeferunt, excitetur.
219Aristoteles Boetius, In Categorias Aristotelis, 64, 0193D (auctor 480-525)
Nam cum sit gressibilis differentia de aliquo homine praedicatur, dicitur enim quidam homo gressibilis, ut Plato et Cicero, sed et diffinitionem differentiae suscipiunt individua, de quibus illa differentia praedicatur.
220Aristoteles Boetius, In Categorias Aristotelis, 64, 0199C (auctor 480-525)
Si quis autem opponat orationem et opinionem unam atque eamdem contrariorum esse susceptibilem, ideo quod cum dico Cicero sedet, vel eum sedere opinor, cum vere sedet, vera est et oratio de eodem et opinio quod sedet; cum vero surrexit ille, eadem permanet opinio vel oratio quae dicit vel arbitratur Cicero sedet, sed falsa est, quod non sedet: videtur opinio atque oratio eadem et una numero nunc quidem esse vera, nunc autem falsa, et contraria ipsa suscipere, sed hoc falsum est, quod oratio et opinio contraria non recipiunt: nam si quis hoc recipiat quod etiam oratio atque opinio contrariorum susceptiva sint, non tamen eodem modo quo substantia.
221Aristoteles Boetius, In Categorias Aristotelis, 64, 0199C (auctor 480-525)
Nam substantia ipsa contraria suscipiens permutatur, Cicero namque ipse in se aegritudinem suscipiens ex sano factus est aeger, et mutatus ipse contraria suscipit; sermo vero vel opinio ipsa quidem immutata permanent, sed cum rebus de quibus dicuntur permutatis ipsae inveniuntur falsae esse vel verae.
222Aristoteles Boetius, In Categorias Aristotelis, 64, 0199C (auctor 480-525)
Nam cum dico Cicero sedet, si ille surrexit, oratio quidem ipsa nihil passa est, sed res de qua fuit ipsa oratio mota est.
223Aristoteles Boetius, In Categorias Aristotelis, 64, 0200C (auctor 480-525)
Cicero enim suscipiens sanitatem sanus fit, et suscipiens aegritudinem fit aeger.
224Aristoteles Boetius, In Categorias Aristotelis, 64, 0201A (auctor 480-525)
Quocirca non de his contrariis loquitur quae substantialiter insunt, sed de his quae potest suscipere unaquaeque substantia, id est quod potest extrinsecus adhiberi: hoc autem in omnibus esse substantiis manifestum est: nam quoniam Cicero sanus et aeger est, homo sanus et aeger est; et si homo sanus et aeger est, animal sanum atque aegrotum est.
225Aristoteles Boetius, In Categorias Aristotelis, 64, 0203C (auctor 480-525)
Cum enim dico Cicero, quod orationis est pars, partes huius nominis ci et ce et ro nullo communi termino coniunguntur.
226Aristoteles Boetius, In Categorias Aristotelis, 64, 0203C (auctor 480-525)
Sed si quis fortasse dicat hunc eorum esse communem terminum, quo ita iunguntur, ut aliquid significent, ut in hoc ipso nomine Cicero communis syllabarum terminus ipsa significatio sit.
227Aristoteles Boetius, In Categorias Aristotelis, 64, 0203D (auctor 480-525)
Si enim ce syllaba, quae media est, prima ponatur, et ro, quae ultima est, media, et ci, quae prima est, ultima, nomen quod erat antea, id est Cicero, transversis per loca syllabis nihil significabit.
228Aristoteles Boetius, In Categorias Aristotelis, 64, 0203D (auctor 480-525)
Nam si quis dicat, permutatis syllabis, quod est Cicero, ceroci significationem quidem amisit, sed aequaliter syllabae ad nullum communem terminum coniunguntur.
229Aristoteles Boetius, In Categorias Aristotelis, 64, 0203D (auctor 480-525)
Quod si quis hunc quidem ipsum sermonem aliquid significare posuerit, ut hoc ipsum Cicero aliquid significat, significatio quidem addita est, nullus tamen syllabis terminus appositus.
230Aristoteles Boetius, In Categorias Aristotelis, 64, 0208C (auctor 480-525)
Nam si quis sermo aliquid significet, ut est Cicero, est in eo quidam ordo quod ci syllaba primum dicitur, secunda vero ce, tertia ro, et potius ex significatione ordinem sumit; si vero nihil significet, nec ordinem dicitur habere, ut scindapsus nihil quidem significat; sed sive secundam syllabam primam ponas, sive ultimam primam, sive quomodolibet syllabarum ordinem seriemque permisceas, idem erit: in significativis enim vocibus idcirco esse dicitur, quod illo ordine permutato vis significationis evertitur, hic vero, ubi nulla est significatio, nihil interest quomodolibet iaceant partes.
231Aristoteles Boetius, In librum De interpretatione Aristotelis Maior, 64, 0424D (auctor 480-525)
Cum enim dico Cicero, unam personam, unamque substantiam nominavi, et cum dico homo, quod est nomen appellativum, definitam substantiam significavi.
232Aristoteles Boetius, In librum De interpretatione Aristotelis Maior, 64, 0440C (auctor 480-525)
In simplicibus vero nominibus nec imaginatio ulla significandi est, ut in eo quod est Cicero, partes eius cum simplices sono, tum etiam intellectu praeter cuiuslibet imaginationis similitudinem significationemve sunt.
233Aristoteles Boetius, In librum De interpretatione Aristotelis Maior, 64, 0464C (auctor 480-525)
De quo autem dicam, haec particularitas mihi non subdidit, quidam enim homo potest esse et Socrates et Plato et Cicero et unusquisque singulorum quorum proprietates a se in singularitatis ratione et natura diversae sunt.
234Aristoteles Boetius, In librum De interpretatione Aristotelis Maior, 64, 0564C (auctor 480-525)
Multum enim interest in eo quod ait Cicero, Ad hanc te amentiam natura peperit, voluntas exercuit fortuna servavit, ita dixisse ut dictum est, an ita, Ad hanc te amentiam peperit natura, exercuit voluntas, servavit fortuna.
235Aristoteles Boetius, In librum De interpretatione Aristotelis Minor, 64, 0358C (auctor 480-525)
Aut enim duo accidentia de uno subiecto dicuntur, ut Marius malus est, Marius dux est; autunum accidens de uno subiecto praedicatur, aliud vero accidens de illo praedicato accidenti praedicatur, ut si quis dicat: Cicero est calvus, calvus orator est.
236Arusianus Messius, Exempla elocutionis, p. 42, l. 5 (auctor c.350)
Cicero pro Cluentio de integro funus iam sepulto filio facit.
237Arusianus Messius, Exempla elocutionis, p. 381, l. 5 (auctor c.350)
similiter Cicero pro Ligario saluti ciui calamitoso esse uellemus.
238Auctores varii 005, Supplementum adnotationum, 5, 1325A
Ita Cicero, lib.
239Auctores varii 005, Supplementum adnotationum, 5, 1327D
Ita Cicero, in Verr.
240Auctores varii 005, Supplementum adnotationum, 5, 1328A
Cicero de Nat.
241Auctores varii 005, Supplementum adnotationum, 5, 1331B
Cicero II de Oratore, cap. 87: Res caecae et adspectus iudicio remotae.
242Auctores varii 005, Supplementum adnotationum, 5, 1331D
Et Cicero ad Divin.
243Auctores varii 005, Supplementum adnotationum, 5, 1336B
Ex crateribus . . . Dele notam ad haec verba et loco illius sequentia insere: - Respicit Arnobius ad verba illa Platonis in Timaeo: Πάλιν ἐπὶ τὸν πρότερον κρατῆρα, ἐν ᾧ τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν κεραννὺς ἔμισγε; quae Cicero ita vertit: Ad temperationem superiorem, in qua (Deus) omnem animum universae naturae temperans permiscebat.
244Auctores varii 005, Supplementum adnotationum, 5, 1337A
Cicero pro Cluentio, cap 26: Hic ille planus improbissimus, quaestu iudiciario pastus; et Horatius, lib.
245Auctores varii 005, Supplementum adnotationum, 5, 1345A
Cicero in Verrem I, cap. 58: Vestitus enim neminem commovebat is, quem illi mos et ius ingenuitatis dabat, scil.
246Auctores varii 005, Supplementum adnotationum, 5, 1345B
- Sic Cicero ad Div.
247Auctores varii 005, Supplementum adnotationum, 5, 1357C
Cicero, de Fato, cap. 15: Hoc enim modo viator quoque bene vestitus causa grassatori fuisse diceretur, cur ab eo spoliaretur; et Petron.
248Auctores varii 005, Supplementum adnotationum, 5, 1358A
(Vid. Piet. Herculan. V, tab. v. [ORELL.]) Unde rursus Cicero (de Legib. II, 18) : Novos vero deos, et in his colendis nocturnas pervigilationes sic Aristophanes, facetissimus poeta veteris comoediae, vexat, ut apud eum Sabazius et quidam alii dii peregrini iudicati, e civitate eiiciantur.
249Auctores varii 005, Supplementum adnotationum, 5, 1358C
Cicero in Verrem III, cap. 14: Deinde in hoc homo luteus etiam callidus ac veterator esse vult.
250Auctores varii 005, Supplementum adnotationum, 5, 1362B
[ORELL.,] adde: - Cicero de Legg.
251Auctores varii 005, Supplementum adnotationum, 5, 1370C
Cicero, Orat.
252Auctores varii 005, Supplementum adnotationum, 5, 1371A
Infirmiter pro infirme (quo usus Cicero, ad Div. XV, Epist. I) adverbium suspectae latinitatis.
253Auctores varii 018, Elogia, 18, 0143A
1. Quatuor sunt, inquit Eusebius, genera dicendi: copiosum, in quo Cicero dominatur: breve, in quo Sallustius regnat; siccum, quod Frontoni ascribitur; pingue et floridum, in quo Plinius Secundus quondam, et nunc nullo veterum minor noster Symmachus luxuriatur.
254Auctores varii 088, Testimonia, 88, 0057C
Multa tamen habet variam lectionem arguentia, et non mediocrem eruditionem, quare non plane nobis insuper habendus videtur . . . . . . . . . . . . . De eruditione autem huius praesulis, quod dixi, facile auctores probant, quos nominatim citat: Homerus, Menander, Aratus, Cato, Pythagoras, Chrysippus, Plato, Cleantes, Ovidius, Virgilius, Horatius, Cicero, Pindarus, Sappho; denique quicunque celebriores inter Graecos, Latinosque Patres, quorum tam gentilium quam Christianorum non solum nomina ponit, sed phrasim saepius exprimit, doctrinamque numeris concludit.
255Auctores varii 101, Historica, 101, 1381A
Villarum ab hoc aedificatarum magnificentiam, malumque ex ipsius exemplo profluens, reprehendit Cicero, Offic.
256Auctores varii 141, Annales Hildesheimenses Quedlinburgenses et Lamberti, 141, 0453D
Varro et Cicero nascuntur.
257Auctores varii 141, Annales Hildesheimenses Quedlinburgenses et Lamberti, 141, 0454D
Varro et Cicero nascuntur.
258Auctores varii 151, Rhythmi veteres, 151, 0756B
Ad quem locum Cicero respiciens, ubi de ipso Aristotele loquitur, ait: Is igitur versum in oratione vetat esse, numerum iubet.
259Auctores varii 151, Rhythmi veteres, 151, 0762D
Imo et saltatio addebatur, et quaedam digitorum percussio, ut Cicero, Quinctilianus et alii innuunt.
260Auctores varii 151, Rhythmi veteres, 151, 0777C
Hos enim illius versus refert Cicero in Tuscul.
261Auctores varii 151, Rhythmi veteres, 151, 0778A
Hosce etiam (alienosne, an suos, ignoro,) idem Cicero in eadem Tusculana commemorat: Coelum nitescere, arbores frondescere, Vites laetificae pampinis pubescere, Rami baccarum ubertate incurvescere.
262Audax, Excerpta de Scauro et Palladio, p. 354, l. 28 (auctor c.400)
sed hoc Cicero improbauit in inuectiuis dicens quod uitandae suspicionis causa ad Marcum Lepidum te habitare uelle dixisti, a quo non receptus etiam ad me uenire ausus es, et Caesar ad Italiam.
263Audax, Excerpta de Scauro et Palladio, p14; 64 (auctor c.400)
sed hoc Cicero improbauit in inuectiuis dicens «quod uitandae suspicionis causa ad Marcum Lepidum te habitare uelle dixisti, a quo non receptus etiam ad me uenire ausus es», et Caesar ad Italiam.
264Augustinus Hipponensis, Contra Academicos [CSEL], 1, 7; 18 (auctor 354-430)
— Ubi hoc, inquit, Cicero dixit?
265Augustinus Hipponensis, Contra Academicos [CSEL], 1, 8; 13 (auctor 354-430)
— Ergone Cicero sapiens non fuit, a quo in latina lingua philosophia et incoata est et perfecta?
266Augustinus Hipponensis, Contra Academicos [CSEL], 3, 16; 14 (auctor 354-430)
ita peraeque prope de omnibus sectis copiosissime Cicero iucundissimum legentibus quasi spectaculum praebet uelut ostendens nullum illorum esse, qui non, cum sibi primas partes dederit, quod necesse est, secundas ei dicat dare, quem non repugnare sed dubitare conspexerit.
267Augustinus Hipponensis, Contra Academicos [CSEL], 3, 17; 1 (auctor 354-430)
Uideatur sane quibuslibet Cicero hic non iocatus sed inania et uentosa quaedam — quod ab ipsorum Graeculorum leuitate abhorreret — sequi et colligere uoluisse.
268Augustinus Hipponensis, Contra Academicos [CSEL], 3, 31; 18 (auctor 354-430)
clamat Cicero se ipsum magnum esse opinatorem, sed de sapiente se quaerere.
269Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 2, 9; 1 (auctor 354-430)
Quid hinc autem senserint Romani ueteres, Cicero testatur in libris, quos de re publica scripsit, ubi Scipio disputans ait: 'Numquam comoediae, nisi consuetudo uitae pateretur, probare sua theatris flagitia potuissent'.
270Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 2, 21; 1 (auctor 354-430)
Sed si contemnitur qui Romanam rem publicam pessimam ac flagitiosissimam dixit, nec curant isti quanta morum pessimorum ac flagitiosissimorum labe ac dedecore inpleatur, sed tantummodo ut consistat et maneat: audiant eam non, ut Sallustius narrat, pessimam ac flagitiosissimam factam, sed, sicut Cicero disputat, iam tunc prorsus perisse et nullam omnino remansisse rem publicam.
271Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 2, 21; 26 (auctor 354-430)
' Haec Cicero fatebatur, longe quidem post mortem Africani, quem in suis libris fecit de re publica disputare, adhuc tamen ante aduentum Christi; quae si diffamata et praeualescente religione Christiana sentirentur adque dicerentur, quis non istorum ea Christianis inputanda esse censeret?
272Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 2, 21; 27 (auctor 354-430)
Quam ob rem quur non curarunt di eorum, ne tunc periret adque amitteretur illa res publica, quam Cicero longe, antequam Christus in carne uenisset, tam lugubriter deplorat amissam?
273Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 2, 21; 28 (auctor 354-430)
Viderint laudatores eius etiam illis antiquis uiris et moribus qualis fuerit, utrum in ea uiguerit uera iustitia an forte nec tunc fuerit uiua moribus, sed picta coloribus; quod et ipse Cicero nesciens, cum eam praeferret, expressit.
274Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 3, 15; 6 (auctor 354-430)
Satis et Cicero illam inter deos Romuli receptionem putatam magis significat esse quam factam, quando et laudans eum in libris de re publica Scipionisque sermone: 'Tantum est, inquit, consecutus, ut, cum subito sole obscurato non conparuisset, deorum in numero conlocatus putaretur, quam opinionem nemo umquam mortalis assequi potuit sine eximia uirtutis gloria'.
275Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 3, 15; 8 (auctor 354-430)
) De Tullo quippe etiam Hostilio, qui tertius a Romulo rex fuit, quia et ipse fulmine absumtus est, dicit in eisdem libris idem Cicero, propterea et istum non creditum in deos receptum tali morte, quia fortasse quod erat in Romulo probatum, id est persuasum, Romani uulgare noluerunt, id est uile facere, si hoc et alteri facile tribueretur.
276Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 3, 17; 41 (auctor 354-430)
In quo genere oraculorum, sicut Cicero in libris de diuinatione commemorat, magis interpretibus ut possunt seu uolunt dubia coniectantibus credi solet.
277Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 3, 30; 4 (auctor 354-430)
Nam et ipse Augustus cum multis gessit bella ciuilia, et in eis etiam multi clarissimi uiri perierunt, inter quos et Cicero, ille disertus artifex rei publicae regendae.
278Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 3, 30; 6 (auctor 354-430)
Huius deinde potentiam multum moribus dispar uitiisque omnibus inquinatus adque corruptus adfectare uidebatur Antonius, cui uehementer pro eadem illa uelut patriae libertate Cicero resistebat.
279Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 3, 30; 8 (auctor 354-430)
Huic adulescenti Caesari, ut eius potentia contra Antonium nutriretur, Cicero fauebat, sperans eum depulsa et obpressa Antonii dominatione instauraturum rei publicae libertatem, usque adeo caecus adque inprouidus futurorum, ut ille ipse iuuenis, cuius dignitatem ac potestatem fouebat, et eundem Ciceronem occidendum Antonio quadam quasi concordiae pactione permitteret et ipsam libertatem rei publicae, pro qua multum ille clamauerat, dicioni propriae subiugaret.
280Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 4, 26; 4 (auctor 354-430)
Hic exclamet Cicero non contra figmenta poetarum, sed contra instituta maiorum; an exclamarent et illi: Quid nos fecimus!
281Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 4, 30; 1 (auctor 354-430)
Cicero augur inridet auguria et inridet homines corui et corniculae uocibus uitae consilia moderantes.
282Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 5, 2; 1 (auctor 354-430)
Cicero dicit Hippocratem, nobilissimum medicum, scriptum reliquisse, quosdam fratres, cum simul aegrotare coepissent et eorum morbus eodem tempore ingrauesceret, eodem leuaretur, geminos suspicatum; quos Posidonius Stoicus, multum astrologiae deditus, eadem constitutione astrorum natos eademque conceptos solebat adserere.
283Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 5, 8; 7 (auctor 354-430)
Illi quoque uersus Homerici huic sententiae suffragantur, quos Cicero in Latinum uertit: Tales sunt hominum mentes, quali pater ipse Iuppiter auctiferas lustrauit lumine terras.
284Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 5, 9; 1 (auctor 354-430)
Hos Cicero ita redarguere nititur, ut non existimet aliquid se aduersus eos ualere, nisi auferat diuinationem.
285Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 5, 9; 12 (auctor 354-430)
Sed quoquo modo se habeant tortuosissimae concertationes et disputationes philosophorum, nos ut confitemur summum et uerum Deum, ita uoluntatem summamque potestatem ac praescientiam eius confitemur; nec timemus ne ideo non uoluntate faciamus, quod uoluntate facimus, quia id nos facturos ille praesciuit, cuius praescientia falli non potest; quod Cicero timuit, ut obpugnaret praescientiam, et Stoici, ut non omnia necessitate fieri dicerent, quamuis omnia fato fieri contenderent.
286Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 5, 9; 13 (auctor 354-430)
Quid est ergo, quod Cicero timuit in praescientia futurorum, ut eam labefactare disputatione detestabili niteretur?
287Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 5, 9; 33 (auctor 354-430)
Nam et illud, quod idem Cicero concedit, nihil fieri si causa efficiens non praecedat, satis est ad eum in hac quaestione redarguendum.
288Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 5, 9; 49 (auctor 354-430)
Contendat ergo Cicero cum eis, qui hunc causarum ordinem dicunt esse fatalem uel potius ipsum fati nomine appellant, quod nos abhorremus praecipue propter uocabulum, quod non in re uera consueuit intellegi.
289Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 6, 2; 6 (auctor 354-430)
Qui tametsi minus est suauis eloquio, doctrina tamen adque sententiis ita refertus est, ut in omni eruditione, quam nos saecularem, illi autem liberalem uocant, studiosum rerum tantum iste doceat, quantum studiosum -uerborum Cicero delectat.
290Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 8, 5; 4 (auctor 354-430)
(1n eo genere sunt etiam illa, ut aliquid de Numa mitius suspicemur, quae Alexander Macedo scribit ad matrem sibi a magno antistite sacrorum Aegyptiorum quodam Leone patefacta, ubi non Picus et Faunus et Aeneas et Romulus uel etiam Hercules et Aesculapius et Liber Semela natus et Tyndaridae fratres et si quos alios ex mortalibus pro dis habent, sed ipsi etiam maiorum gentium di, quos Cicero in Tusculanis tacitis nominibus uidetur adtingere, Iuppiter, Iuno, Saturnus, Vulcanus, Vesta et alii plurimi, quos Varro conatur ad mundi partes siue elementa transferre, homines fuisse produntur.
291Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 8, 19; 5 (auctor 354-430)
Illud etiam, quod alio loco de his artibus dicit: Adque satas alio uidi traducere messes, eo quod hac pestifera scelerataque doctrina fructus alieni in alias terras transferri perhibentur, nonne in duodecim tabulis, id est Romanorum antiquissimis legibus, Cicero commemorat esse conscriptum et ei, qui hoc fecerit, supplicium constitutum?
292Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 9, 4; 1 (auctor 354-430)
Duae sunt sententiae philosophorum de his animi motibus, quae Graeci rcdib], nostri autem quidam, sicut Cicero, perturbationes, quidam affectiones uel affectus, quidam uero, sicut iste de Graeco expressius, passiones uocant.
293Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 9, 4; 5 (auctor 354-430)
Hos autem, id est Stoicos, Cicero in libris de finibus bonorum et malorum uerbis magis quam rebus aduersus Platonicos seu Peripateticos certare conuincit; quando quidem Stoici nolunt bona appellare, sed commoda corporis et externa, eo quod nullum bonum uolunt esse hominis praeter uirtutem, tamquam artem bene uiuendi, quae non nisi in animo est.
294Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 9, 5; 6 (auctor 354-430)
Longe melius et humanius et piorum sensibus adcommodatius Cicero in Caesaris laude locutus est, ubi ait: 'Nulla de uirtutibus tuis nec admirabilior nec gratior misericordia est.
295Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 9, 5; 9 (auctor 354-430)
Hanc Cicero locutor egregius non dubitauit appellare uirtutem, quam Stoicos inter uitia numerare non pudet, qui tamen, ut docuit liber Epicteti, nobilissimi Stoici, ex decretis Zenonis et Chrysippi, qui huius sectae primas habuerunt, huiusce modi passiones in animum sapientis admittunt, quem uitiis omnibus liberum uolunt.
296Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 13, 16; 7 (auctor 354-430)
Nempe Platonis haec uerba sunt, sicut ea Cicero in Latinum uertit, quibus inducit summum deum deos quos fecit adloquentem ac dicentem: Vos, qui deorum satu orti estis, adtendite: quorum operum ego parens effectorque sum, haec sunt indissolubilia me inuito, quamquam omne conligatum solui potest; sed haudquaquam bonum est ratione uinctum uelle dissoluere.
297Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 14, 5; 4 (auctor 354-430)
Non quidem Platonici sicut Manichaei desipiunt, ut tamquam mali naturam terrena corpora detestentur, cum omnia elementa, quibus iste mundus uisibilis contrectabilisque conpactus est, qualitatesque eorum Deo artifici tribuant; uerum tamen ex terrenis artubus moribundisque membris sic adfici animas opinantur, ut hinc eis sint morbi cupiditatum et timorum et laetitiae siue tristitiae; quibus quattuor uel perturbationibus, ut Cicero appellat, uel passionibus, ut plerique uerbum e uerbo Graeco exprimunt, omnis humanorum morum uitiositas continetur.
298Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 14, 7; 30 (auctor 354-430)
De tristitia uero, quam Cicero magis aegritudinem appellat, dolorem autem Vergilius, ubi ait: (dolent gaudentque', (sed ideo malui tristitiam dicere, quia aegritudo uel dolor usitatius in corporibus dicitur) scrupulosior quaestio est, utrum inueniri possit in bono.
299Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 14, 8; 2 (auctor 354-430)
Quas enim Graeci appellant eDrcadetac, Latine autem Cicero constantias nominauit, Stoici tres esse uoluerunt pro tribus perturbationibus in animo sapientis, pro cupiditate uoluntatem, pro laetitia gaudium, pro metu cautionem; pro aegritudine uero uel dolore, quam nos uitandae ambiguitatis gratia tristitiam maluimus dicere, negauerunt esse posse aliquid in animo sapientis.
300Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 14, 8; 24 (auctor 354-430)
Ait enim Cicero orator amplissimus: (Cupio, patres conscripti, me esse clementem.) Quia id uerbum in bono posuit.
301Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 14, 23; 9 (auctor 354-430)
Nonne Cicero in libris de re publica, cum de imperiorum differentia disputaret et huius rei similitudinem ex natura hominis adsumeret, ut filiis dixit imperari corporis membris propter oboediendi facilitatem; uitiosas uero animi partes ut seruos asperiore imperio coherceri?
302Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 18, 24; 4 (auctor 354-430)
Mortuum Romulum, cum et ipse non conparuisset, in deos, quod et uulgo notissimum est, rettulere Romani; quod usque adeo fieri iam desierat (nec postea nisi adulando, non errando, factum est temporibus Caesarum), ut Cicero magnis Romuli laudibus tribuat, quod non rudibus et indoctis temporibus, quando facile homines fallebantur, sed iam expolitis et eruditis meruerit hos honores, quamuis nondum efiferbuerat ac pullulauerat philosophorum subtilis et acuta loquacitas.
303Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 19, 3; 23 (auctor 354-430)
Haec sensisse adque docuisse Academicos ueteres Varro adserit, auctore Antiocho, magistro Ciceronis et suo, quem sane Cicero in pluribus fuisse Stoicum quam ueterem Academicum I unIt uideri.
304Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 19, 4; 9 (auctor 354-430)
Quam lamentatus est Cicero in consolatione de morte filiae, sicut potuit; sed quantum est quod potuit?
305Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 22, 6; 10 (auctor 354-430)
' Unus e numero doctissimorum hominum idemque eloquentissimus omnium Marcus Tullius Cicero propterea dicit diuinitatem Romuli mirabiliter creditam.
306Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 22, 6; 38 (auctor 354-430)
' Hoc ideo dixit Cicero, quia mundum non interiturum cum Platonicis sentit.
307Augustinus Hipponensis, De civitate Dei [CSEL], 22, 20; 4 (auctor 354-430)
Deum certe uolens, sicut poterat, definire Cicero, tantus auctor ipsorum: <Mens quaedam est, inquit, soluta et libera, secreta ab omni concretione mortali, omnia sentiens et mouens ipsaque praedita motu sempiterno.
308Augustinus Hipponensis, De consensu evangelistarum [CSEL], 1, 32; 2 (auctor 354-430)
quamuis et ipsum Euhemerum ab Ennio poeta in Latinam linguam esse conuersum Cicero commemoret.
309Augustinus Hipponensis, De consensu evangelistarum [CSEL], 1, 32; 3 (auctor 354-430)
numquid et ipse Cicero poeta fuit, qui eum, cum quo in Tusculanis disputat, tamquam secretorum conscium admonet dicens: si uero scrutari uetera et ex eis quae scriptores Graeciae prodiderunt eruere coner, ipsi illi maiorum gentium di hinc a nobis profecti in caelum repperientur.
310Augustinus Hipponensis, De consensu evangelistarum [CSEL], 1, 33; 1 (auctor 354-430)
Sed fuerit et Cicero Academicus incertior quam poetae, qui sepulchra deorum commemorare ausus est litterisque mandare, quamuis hoc non ei opinione propria praesumserit, sed ex ipsorum sacrorum traditione commemorauerit.
311Augustinus Hipponensis, De consensu evangelistarum [CSEL], 1, 51; 5 (auctor 354-430)
nonne Cicero eorum cum Roscium quendam laudaret histrionem, ita peritum dixit, ut solus esset dignus qui in scaenam deberet intrare, ita uirum bonum, ut solus esset dignus qui eo non deberet accedere?
312Augustinus Hipponensis, De consensu evangelistarum [CSEL], 1, 51; 11 (auctor 354-430)
quanto iam honestius in scaenam Roscius intrabat, quam Cicero deam talem colebat?
313Augustinus Hipponensis, Epistulae 124-184 [CSEL], 138, 9; 7 (auctor 354-430)
quo modo Caesari, utique administratori rei publicae, mores eius extollens Cicero dicebat, quod nihil obliuisci soleret nisi iniurias?
314Augustinus Hipponensis, Epistulae 124-184 [CSEL], 143, 3; 10 (auctor 354-430)
sed si in bonam partem accipiatur, ut quempiam talem fuisse credamus, qui cum sapienter omnia loqueretur, nullum umquam uerbum, quod reuocare uellet, emisit, hoc potius de hominibus dei, qui spiritu sancto acti locuti sunt, quam de illo, quem sic Cicero laudat, saluberrima pietate credendum est.
315Augustinus Hipponensis, Epistulae [CSEL], 118, 10; 1 (auctor 354-430)
Deinde si fallor et quisquam ibi forte huius modi quaestionum tanto utique odiosior quanto in illis locis ineptior percontator extiterit, nonne magis caues, ne multo facilius existant, qui te Graeci homines in Graecia constitutum et Graeca inbutum primitus lingua de ipsis philosophorum libris aliqua interrogent, quae Cicero in suis litteris non posuit?
316Augustinus Hipponensis, Epistulae [CSEL], 118, 23; 4 (auctor 354-430)
quid ad illum, si nesciat, quam dicant isti corporis formam — eam quippe dicunt, quae undique finita sit — et utrum refellendi causa tamquam Academicus Anaximeni Cicero obiecerit formam et pulchritudinem deum habere oportere quasi corpoream speciem cogitans, quia ille corporeum deum esse dixerat, aer enim corpus est; an ipse sentiebat esse formam et pulchritudinem incorpoream ueritati, qua ipse animus informatur et per quam omnia sapientis facta pulchra esse iudicamus, ut non tantum refellendi gratia sed etiam uerissime dixerit, quod deum pulcherrima specie deceat esse, quia nihil est pulchrius ipsa intellegibili atque incommutabili ueritate?
317Augustinus Hipponensis, Epistulae [CSEL], 118, 24; 3 (auctor 354-430)
Cicero autem studio refellendi, quantum uidetur, propter aduersarios corporaliter sentientes negat infinito aliquid iungi potuisse, quia ex ea parte, qua quidque adiungitur, necesse est esse in corporibus aliquem finem.
318Augustinus Hipponensis, Epistulae [CSEL], 118, 30; 2 (auctor 354-430)
quam uanitatem Cicero ita refellit, ut eo ipso neget aeternum deum eorum posse cogitari, quo innumerabiliter fluentibus et labentibus imaginibus cogitatur.
319Augustinus Hipponensis, Confessiones, 32, 0672 (auctor 354-430)
(Cicero, Tuscul. 1.) Sed verius dicitur quod fingebat haec quidem ille; sed hominibus flagitiosis divina tribuendo, ne flagitia flagitia putarentur, et ut quisquis ea fecisset, non homines perditos, sed coelestes deos videretur imitatus.
320Augustinus Hipponensis, Contra Academicos, 32, 0909 (auctor 354-430)
Ubi hoc, inquit, Cicero dixit?
321Augustinus Hipponensis, Contra Academicos, 32, 0910 (auctor 354-430)
Ergone Cicero sapiens non fuit, a quo in latina lingua philosophia et inchoata est, et perfecta?
322Augustinus Hipponensis, Contra Academicos, 32, 0929 (auctor 354-430)
Accusatorum, inquam, ut opinor, duo genera esse bene nosti: non enim si a Cicerone modestissime dictum est, ita eum Verris esse accusatorem, ut Siculorum defensor esset (Cicero in Verrem, actione 1) , propterea necesse est, eum qui aliquem accusat, habere alterum quem defendat.
323Augustinus Hipponensis, Contra Academicos, 32, 0942 (auctor 354-430)
Ita peraeque prope de omnibus sectis copiosissime Cicero iucundissimum legentibus quasi spectaculum praebet, velut ostendens nullum illorum esse qui non cum sibi primas partes dederit, quod necesse est, secundas ei dicat dare, quem non repugnare, sed dubitare conspexerit.
324Augustinus Hipponensis, Contra Academicos, 32, 0942 (auctor 354-430)
Videatur sane quibuslibet Cicero hic non iocatus, sed inania et ventosa quaedam, quod ab ipsorum Graeculorum levitate abhorret, sequi et colligere voluisse.
325Augustinus Hipponensis, Contra Academicos, 32, 0951 (auctor 354-430)
Clamat Cicero, seipsum magnum esse opinatorem, sed de sapiente se quaerere.
326Augustinus Hipponensis, Contra adversarium legis et prophetarum, 42, 0636 (auctor 354-430)
Atque ut ad illud redeamus, quod iste in Deuteronomio reprehendit: si Cicero vir eloquentissimus et verborum vigilantissimus appensor et mensor, quod dici noluit, dixit, ne diceretur; quanto melius Deus magis morum quam verborum pulchritudinem quaerens atque munditiam, turpe aliquid non turpiter, sed minaciter dixit, ut hoc horreretur, ne illud committeretur, propter quod ad illa quae audire horroris est, veniretur?
327Augustinus Hipponensis, Contra Cresconium grammaticum Donatistam, 43, 0498 (auctor 354-430)
Hinc non vis ut ego exclamem, O scelus, o portentum, non, sicut ait quidam, in ultimas terras exportandum (Cicero, act. 1 in Verrem) , sed potius extra omne coelum et omnes terras, si fieri possit, abigendum!
328Augustinus Hipponensis, Contra Iulianum, 44, 0747 (auctor 354-430)
Non enim absurde virtus definita est ab eis qui dixerunt, « Virtus est animi habitus, naturae modo atque rationi consentaneus » (Cicero, lib. 2 de Inventione) . Verum dixerunt, sed quid sit consentaneum liberandae ac beatificandae naturae mortalium nescierunt.
329Augustinus Hipponensis, Contra Iulianum, 44, 0775 (auctor 354-430)
Erubescamus interim veris disputationibus impiorum, qui didicimus in vera verae pietatis sanctaque philosophia, et contra spiritum carnem, et contra carnem concupiscere spiritum (Galat. V, 17) . Sed hoc unde acciderit, Cicero nesciebat: et tamen carnis concupiscentiae non favebat, quod tu facis; imo eam vehementer arguebat, quod tu non solum non facis, sed facientibus vehementer irasceris: qui concupiscentias et spiritus et carnis inter se belligerantes tanquam in bello timidus ambas laudare conaris, velut inimicam metuens habere, quae potuerit alteram vincere.
330Augustinus Hipponensis, Contra Iulianum, 44, 0777 (auctor 354-430)
Ne scilicet in ipsa de voluptate quaestione unde tecum agimus, honestiores philosophi te obruerent, quos Cicero propter ipsam honestatem tanquam consulares philosophos nuncupavit; et ipsi Stoici maxime inimicissimi voluptatis, quorum testimonium ex persona Balbi apud Ciceronem disputantis, verum quidem, sed quod tibi prorsus nihil prodesset, interponendum putasti (Supra, n. 58) . Quod autem nullum hominis bonum censeant corporis voluptatem cupiens abscondere, nulla de quaestione morali nomina et dogmata philosophorum, quod maxime ad rem pertinebat, si aliquid de philosophis probandum fuit, commemorare voluisti.
331Augustinus Hipponensis, Contra Iulianum, 44, 0778 (auctor 354-430)
Nam ubi maxime controversia ista versatur, quanti et quales, et cuius apud Gentes gloriae philosophi tibi praeferantur, vides: maximeque ipse Plato, quem Cicero appellare non dubitat pene philosophorum deum (De Natura deorum, lib. 2, et lib. 4 ad Atticum, epist. 16) ; cuius nec tu nomen praeterire potuisti, cum de naturalibus, non de moralibus philosophorum nobis dogmata inferres sive praeferres, qui corporis voluptates vere et graviter dixisse perhibetur illecebras atque escas malorum (Supra, n. 72.)
332Augustinus Hipponensis, Contra Iulianum, 44, 0778 (auctor 354-430)
Quanto ergo te melius veritatique vicinius de hominum generatione senserunt, quos Cicero in extremis partibus Hortensii dialogi velut ipsa rerum evidentia ductus compulsusque commemorat?
333Augustinus Hipponensis, Contra Iulianum, 44, 0841 (auctor 354-430)
Unde ad eum spernendum contumacia rursus ora convertis, eiusque partes quibus constat, non immerito vobis Christianorum infensissima multitudo, singillatim describendo et deridendo percurris, in quibus et « auditoriales scholasticos » tangis, et dicis contra me clamaturos, « O tempora, o mores » (Cicero, Oratione 1 in Catil. et act. 6 in Verrem) ! et tamen vulgi iudicium reformidas, ubi tam clamosos tibi suffragatores invenire potuisti, qui Tullianis me vocibus territent; quod « aliunde quam unde totum est, esse putem genitalem corporis partem.
334Augustinus Hipponensis, Contra Iulianum, 44, 0848 (auctor 354-430)
» Absit ut ego inanem dicerem gratiam lavacri illius, in quo renatus sum ex aqua et spiritu, qua liberatus sum a reatu omnium peccatorum, vel quae nascendo traxeram, vel quae male vivendo contraxeram: qua liberor ut sciam ne intrem in tentationem, a concupiscentia mea abstractus et illectus, atque ut exaudiar dicens cum consortibus meis, Dimitte nobis debita nostra (Matth. VI, 12); qua liberabor, ut spero, in aeternum, ubi iam nulla lex in membris meis repugnet legi mentis meae (Rom. VII, 23) . Non igitur ego inanem facio Dei gratiam: sed tu eius inimicus inanem quaesisse videris iactantiam, ut in tuam disputationem introduceres Epicurum, « qui negavit esse corpus deorum, sed tanquam corpus; nec sanguinem, sed tanquam sanguinem » (Cicero, lib. 3 de Natura deorum) ; et hac occasione de philosophorum litteris ad rem quae inter nos agitur non pertinentibus, tanto ineptius quanto velut doctius delirares.
335Augustinus Hipponensis, Contra Iulianum, 44, 0864 (auctor 354-430)
Enumerant Manichaei mala quae in parvulis monstrant, quae Cicero quoque commemorat in libris de Republica, unde ipsa eius verba iam transtuli (Supra, lib. 4, cap. 12) . In quorum malorum commemoratione dicit, « non ut a matre natura, sed ut a noverca hominem in has aerumnas esse proiectum.
336Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0054 (auctor 354-430)
Quid autem hinc senserint Romani veteres, Cicero testatur in libris quos de Republica scripsit, ubi Scipio disputans ait: « Nunquam comoediae, nisi consuetudo vitae pateretur, probare sua theatris flagitia potuissent.
337Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0066 (auctor 354-430)
Sed si contemnitur qui Romanam rempublicam pessimam ac flagitiosissimam dixit, nec curant isti quanta morum pessimorum ac flagitiosorum labe ac dedecore impleatur, sed tantummodo ut consistat et maneat; audiant eam, non, ut Sallustius narrat, pessimam ac flagitiosissimam factam, sed, sicut Cicero disputat, iam tunc prorsus perisse, et nullam omnino remansisse rempublicam.
338Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0068 (auctor 354-430)
Haec Cicero fatebatur longe quidem post mortem Africani quem in suis libris fecit de republica disputare, adhuc tamen ante adventum Christi: quae si diffamata et praevalescente religione christiana sentirentur atque dicerentur, quis non istorum ea Christianis imputanda esse censeret?
339Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0068 (auctor 354-430)
Quamobrem cur non curarunt dii eorum, ne tunc periret atque amitteretur illa respublica, quam Cicero longe antequam Christus in carne venisset, tam lugubriter deplorat amissam?
340Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0068 (auctor 354-430)
Quod et ipse Cicero nesciens, cum eam praeferret, expressit.
341Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0092 (auctor 354-430)
Satis et Cicero illam inter deos Romuli receptionem putatam magis significat esse, quam factam, quando et laudans eum in libris de Republica (L. 2, c. 10) , Scipionisque sermone: « Tantum est, » inquit, « consecutus, ut cum subito sole obscurato non comparuisset, deorum in numero collocatus putaretur: quam opinionem nemo unquam mortalis assequi potuit sine eximia virtutis gloria.
342Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0092 (auctor 354-430)
De Tullo quippe etiam Hostilio, qui tertius a Romulo rex fuit, qui et ipse fulmine absumptus est, dicit in eisdem libris idem Cicero, propterea et istum non creditum in deos receptum tali morte, quia fortasse quod erat in Romulo probatum (id est persuasum) Romani vulgare noluerunt, id est vile facere, si hoc et alteri facile tribueretur.
343Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0098 (auctor 354-430)
In quo genere oraculorum, sicut Cicero in libris de Divinatione commemorat, magis interpretibus, ut possunt seu volunt, dubia coniectantibus, credi solet (Libro 2, cap. 54) . Tunc ergo dictum est eam esse causam pestilentiae, quod plurimas aedes sacras multi occupatas privatim tenerent: sic interim a magno imperitiae vel desidiae crimine Aesculapius liberatus est.
344Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0109 (auctor 354-430)
Nam et ipse Augustus cum multis gessit bella civilia: et in eis etiam multi clarissimi viri perierunt, inter quos et Cicero, disertus ille artifex regendae reipublicae.
345Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0110 (auctor 354-430)
Huius deinde potentiam, multum moribus dispar, vitiisque omnibus inquinatus atque corruptus, affectare videbatur Antonius, cui vehementer pro eadem illa velut patriae libertate Cicero resistebat.
346Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0110 (auctor 354-430)
Huic adolescenti Caesari, ut eius potentia contra Antonium nutriretur, Cicero favebat; sperans eum depulsa et oppressa Antonii dominatione instauraturum reipublicae libertatem, usque adeo caecus atque improvidus futurorum, ut ille ipse iuvenis, cuius dignitatem ac potestatem fovebat, et eumdem Ciceronem occidendum Antonio quadam quasi concordiae pactione permitteret, et ipsam libertatem reipublicae, pro qua multum ille clamaverat, ditioni propriae subiugaret.
347Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0133 (auctor 354-430)
Hic exclamet Cicero, non contra figmenta poetarum, sed contra instituta maiorum.
348Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0136 (auctor 354-430)
Cicero augur irridet auguria, et reprehendit homines corvi et corniculae vocibus vitae consilia moderantes (De Divinatione, lib. 2, cap. 37) . Sed iste Academicus, qui omnia esse contendit incerta, indignus est qui habeat ullam in his rebus auctoritatem.
349Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0142 (auctor 354-430)
Cicero dicit, Hippocratem, nobilissimum medicum, scriptum reliquisse quosdam fratres, cum simul aegrotare coepissent, et eorum morbus eodem tempore ingravesceret, eodem levaretur, geminos suspicatum.
350Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0148 (auctor 354-430)
Illi quoque versus Homerici huic sententiae suffragantur, quos Cicero in latinum vertit: Tales sunt hominum mentes, quali pater ipse Iuppiter auctiferas lustravit lumine terras.
351Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0148 (auctor 354-430)
Hos Cicero ita redarguere nititur, ut non existimet aliquid se adversus eos valere, nisi auferat divinationem.
352Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0149 (auctor 354-430)
Quod Cicero timuit, ut oppugnaret praescientiam; et Stoici, ut non omnia necessitate fieri dicerent, quamvis omnia fato fieri contenderent.
353Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0149 (auctor 354-430)
Quid est ergo quod Cicero timuit in praescientia futurorum, ut eam labefactare disputatione detestabili niteretur?
354Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0151 (auctor 354-430)
Nam et illud quod idem Cicero concedit nihil fieri si causa efficiens non praecedat (Libro de Fato, cap. 10, et seqq.) , satis est ad eum in hac quaestione redarguendum.
355Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0152 (auctor 354-430)
Contendat ergo Cicero cum eis, qui hunc causarum ordinem dicunt esse fatalem, vel potius ipsum fati nomine appellant (Libro de Fato, capp. 11, 12) ; quod nos abhorremus, praecipue propter vocabulum, quod non in re vera consuevit intelligi.
356Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0177 (auctor 354-430)
Qui tametsi minus est suavis eloquio, doctrina tamen atque sententiis ita refertus est, ut in omni eruditione, quam nos saecularem, illi autem liberalem vocant, studiosum rerum tantum iste doceat, quantum studiosum verborum Cicero delectat.
357Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0178 (auctor 354-430)
Tu aetatem patriae, tu descriptiones temporum, tu sacrorum iura, tu sacerdotum, tu domesticam, tu publicam disciplinam, tu sedem regionum, locorum, tu omnium divinarum humanarumque rerum nomina, genera, officia, causas aperuisti (Cicero lib. 1, c. 3, de Quaest. Acad.) . Iste igitur vir tam insignis excellentisque peritiae, et quod de illo etiam Terentianus elegantissimo versiculo breviter ait, Vir doctissimus undecumque Varro; ( De metris, in sectione de versibus phalaeciis. ) qui tam multa legit, ut aliquid ei scribere vacasse miremur; tam multa scripsit, quam multa vix quemquam legere potuisse credamus: iste, inquam, vir tantus ingenio, tantusque doctrina, si rerum velut divinarum, de quibus scribit, oppugnator esset atque destructor, easque non ad religionem, sed ad superstitionem diceret pertinere, nescio utrum tam multa in eis ridenda, contemnenda, detestanda conscriberet.
358Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0230 (auctor 354-430)
In eo genere sunt etiam illa, ut aliquid de Numa mitius suspicemur, quae Alexander Macedo scribit ad matrem, sibi a magno antistite sacrorum Aegyptiorum quodam Leone patefacta: ubi non Picus et Faunus et Aeneas et Romulus, vel etiam Hercules et Aesculapius et Liber Semela 1 natus, et Tyndaridae fratres, et si quos alios ex mortalibus pro diis habent, sed ipsi etiam maiorum gentium dii, quos Cicero in Tusculanis tacitis nominibus videtur attingere (Lib. I, cap. 13) , Iupiter, Iuno, Saturnus, Vulcanus, Vesta, et alii plurimi, quos Varro conatur ad mundi partes sive elementa transferre, homines fuisse produntur.
359Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0243 (auctor 354-430)
Secundum quem alium sensum, nisi quod haec maleficia generi humano perniciosa esse non dubium est, ait poeta clarissimus, Testor, chara, deos, et te, germana, tuumque Dulce caput, magicas invitam accingier artes? (Virgil., Aeneid. lib. 4, vers. 492, 493.) Illud etiam, quod alio loco de his artibus dicit, Atque satas alio vidi traducere messes; (Eclog. 8, vers. 99.) eo quod hac pestifera scelerataque doctrina fructus alieni in alias terras transferri perhibentur: nonne in duodecim Tabulis, id est Romanorum antiquissimis legibus, Cicero commemorat esse conscriptum, ei qui hoc fecerit supplicium constitutum?
360Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0258 (auctor 354-430)
Duae sunt sententiae philosophorum, de his animi motibus, quae Graeci πάθη, nostri autem quidam, sicut Cicero (De Finibus, lib. 3, cap. 20; Tuscul. Quaest. lib. 3, cap. 4; lib. 4, capp. 5, 6, alibique) , perturbationes, quidam affectiones, vel affectus, quidam vero, sicut iste de graeco expressius, passiones vocant.
361Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0258 (auctor 354-430)
Hos autem, id est Stoicos, Cicero in libris de Finibus bonorum et malorum, verbis magis quam rebus adversus Platonicos seu Peripateticos certare convincit: quandoquidem Stoici nolunt bona appellare, sed commoda corporis et externa; eo quod nullum bonum volunt esse hominis praeter virtutem, tanquam artem bene vivendi, quae nonnisi in animo est.
362Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0261 (auctor 354-430)
Longe melius et humanius, et piorum sensibus accommodatius Cicero in Caesaris laude locutus est, ubi ait: Nulla de virtutibus tuis nec admirabilior, nec gratior misericordia est (Orat. pro Q. Ligario, cap. 12) . Quid est autem misericordia, nisi alienae miseriae quaedam in nostro corde compassio, qua utique, si possumus, subvenire compellimur?
363Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0261 (auctor 354-430)
Hanc Cicero, locutor egregius, non dubitavit appellare virtutem, quam Stoicos inter vitia numerare non pudet: qui tamen, ut docuit liber Epicteti nobilissimi Stoici, ex decretis Zenonis et Chrysippi, qui huius sectae primas habuerunt, huiusmodi passiones in animum sapientis admittunt, quem vitiis omnibus liberum volunt.
364Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0388 (auctor 354-430)
Nempe Platonis haec verba sunt, sicut ea Cicero in latinum vertit, quibus inducit summum Deum deos quos fecit alloquentem ac dicentem: Vos qui deorum satu orti estis, attendite quorum operum ego parens effectorque sum.
365Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0409 (auctor 354-430)
Non quidem Platonici, sicut Manichaei desipiunt, ut tanquam mali naturam terrena corpora detestentur; cum omnia elementa, quibus iste mundus visibilis contrectabilisque compactus est, qualitatesque eorum Deo artifici tribuant, Verumtamen ex terrenis artubus moribundisque membris sic affici animas opinantur, ut hinc eis sint morbi cupiditatum et timorum et laetitiae sive tristitiae: quibus quatuor vel perturbationibus, ut Cicero appellat (Tuscul. quaest. lib. 4, cap.) vel passionibus, ut plerique, verbum e verbo graeco exprimunt, omnis humanorum morum vitiositas continetur.
366Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0411 (auctor 354-430)
Laetitia in bono est, Laetamini in Domino, et exsultate iusti (Psal. XXXI, 11) : et, Dedisti laetitiam in cor meum (Psal. IV, 7) : et, Adimplebis me laetitia cum vultu tuo (Psal. XV, 11) . Timor in bono est apud Apostolum, ubi ait, Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini (Philipp. II, 12) : et, Noli altum sapere, sed time (Rom. XI, 20) : et, Timeo autem, ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a castitate quae est in Christo (II Cor. XI, 3) . De tristitia vero, quam Cicero magis aegritudinem appellat (Tuscul. quaest. lib. 3, cap. 10 sqq. et alibi) dolorem autem Virgilius, ubi ait, « Dolent gaudentque, » (sed ideo malui tristitiam dicere, quia aegritudo vel dolor usitatius in corporibus dicitur,) scrupulosior quaestio est, utrum inveniri possit in bono.
367Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0411 (auctor 354-430)
Quas enim Graeci appellant εὐπαθείας, latine autem Cicero constantias nominavit, Stoici tres esse voluerunt, pro tribus perturbationibus in animo sapientis, pro cupiditate voluntatem, pro laetitia gaudium, pro metu cautionem: pro aegritudine vero vel dolore, quam nos vitandae ambiguitatis gratia, tristitiam maluimus dicere, negaverunt esse posse aliquid in animo sapientis.
368Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0412 (auctor 354-430)
Ait enim Cicero orator amplissimus: « Cupio, Patres conscripti, me esse clementem » (Orat. 1 in Catil., cap. 2) . Quia id verbum in bono posuit, quis tam perverse doctus existat, qui non eum Cupio, sed Volo potius dicere debuisse contendat?
369Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0430 (auctor 354-430)
Nonne Cicero in libris de Republica, cum de imperiorum differentia disputaret, et huius rei similitudinem ex natura hominis assumeret, ut filiis dixit imperari corporis membris propter obediendi facilitatem: vitiosas vero animi partes ut servos asperiore imperio coerceri?
370Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0581 (auctor 354-430)
Mortuum Romulum, cum et ipse non comparuisset, in deos, quod et vulgo notissimum est, retulere Romani; quod usque adeo, fieri iam desierat, nec postea nisi adulando, non errando, factum est temporibus Caesarum, ut Cicero magnis Romuli laudibus tribuat, quod non rudibus et indoctis temporibus, quando facile homines fallebantur, sed iam expolitis et eruditis meruerit hos honores; quamvis nondum efferbuerat ac pullulaverat philosophorum subtilis et acuta loquacitas.
371Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0627 (auctor 354-430)
Haec sensisse atque docuisse Academicos veteres, Varro asserit, auctore Antiocho, magistro Ciceronis et suo, quem sane Cicero in pluribus fuisse Stoicum, quam veterem Academicum vult videri.
372Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0628 (auctor 354-430)
Quam lamentatus est Cicero in Consolatione de morte filiae, sicut potuit: sed quantum est quod potuit?
373Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0757 (auctor 354-430)
Antiquitas enim recepit fabulas, fictas etiam nonnunquam incondite: haec aetas autem iam exculta praesertim eludens omne quod fieri non potest respuit (De Republica, libro 2, cap. 10 hinc suppleto) . Unus e numero doctissimorum hominum, idemque eloquentissimus omnium M. Tullius Cicero, propterea dicit divinitatem Romuli mirabiliter creditam, quod erudita iam tempora fuerunt, quae falsitatem non reciperent fabularum.
374Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0759 (auctor 354-430)
Hoc ideo dixit Cicero, quia mundum non interiturum cum Platonicis sentit.
375Augustinus Hipponensis, De civitate Dei, 41, 0782 (auctor 354-430)
Deum certe volens, sicut poterat, definire Cicero tantus auctor ipsorum, Mens quaedam, inquit, est soluta et libera, secreta ab omni concretione mortali, omnia sentiens et movens, ipsaque praedita motu sempiterno (Tuscul. lib. 1, cap. 27) . Hoc autem reperit in doctrinis magnorum philosophorum.
376Augustinus Hipponensis, De consensu Evangelistarum, 34, 1056 (auctor 354-430)
quamvis et ipsum Euhemerum ab Ennio poeta in latinam linguam esse conversum Cicero commemoret (Lib. 1 de Nat. Deor.) . Numquid et ipse Cicero poeta fuit, qui eum, cum quo in Tusculanis disputat, tanquam secretorum conscium admonet dicens: Si vero scrutari vetera, et ex eis quae Scriptores Graeciae prodiderunt, eruere coner, ipsi illi maiorum gentium dii qui habentur, hinc a nobis profecti in coelum reperientur.
377Augustinus Hipponensis, De consensu Evangelistarum, 34, 1057 (auctor 354-430)
Sed fuerit et Cicero academicus incertior quam poetae, qui sepulcra deorum commemorare ausus est, litterisque mandare: quamvis hoc non ex opinione propria praesumpserit, sed ex ipsorum sacrorum traditione commemoraverit.
378Augustinus Hipponensis, De consensu Evangelistarum, 34, 1068 (auctor 354-430)
Nonne Cicero eorum cum Roscium quemdam laudaret histrionem, ita peritum dixit, ut solus esset dignus qui in scenam deberet intrare; ita virum bonum, ut solus esset dignus qui eo non deberet accedere ( Cic. Orat. pro Roscio )? quid aliud apertissime ostendens, nisi illam scenam esse tam turpem, ut tanto minus ibi esse homo debeat, quanto fuerit magis vir bonus?
379Augustinus Hipponensis, De consensu Evangelistarum, 34, 1068 (auctor 354-430)
Quanto iam honestius in scenam Roscius intrabat, quam Cicero deam talem colebat?
380Augustinus Hipponensis, De doctrina Christiana, 34, 0090 (auctor 354-430)
Nam et ipsos Romanae principes eloquentiae non piguit dicere quod hanc artem nisi quis cito possit, nunquam omnino possit perdiscere ( Cicero, de Oratore ). Quod utrum verum sit, quid opus est quaerere?
381Augustinus Hipponensis, De doctrina Christiana, 34, 0092 (auctor 354-430)
Haec autem sententia nec illos fugit, qui artem rhetoricam docendam putarunt: fassi sunt enim sapientiam sine eloquentia parum prodesse civitatibus; eloquentiam vero sine sapientia nimium obesse plerumque, prodesse nunquam (Cicero, lib. 1 de Inventione) . Si ergo hoc illi qui praecepta eloquentiae tradiderunt, in eisdem libris in quibus id egerunt, veritate instigante coacti sunt confiteri, veram, hoc est, supernam quae a Patre luminum descendit, sapientiam nescientes; quanto magis nos non aliud sentire debemus, qui huius sapientiae filii et ministri sumus?
382Augustinus Hipponensis, De doctrina Christiana, 34, 0099 (auctor 354-430)
Unde ait quidam, cum de tali genere locutionis ageret, esse in ea quamdam diligentem negligentiam ( Cicero, in Oratore ). Haec tamen sic detrahit ornatum, ut sordes non contrahat.
383Augustinus Hipponensis, De doctrina Christiana, 34, 0101 (auctor 354-430)
Deinde addidit: Docere necessitatis est, delectare suavitatis, flectere victoriae (Cicero, de Oratore). Horum trium quod primo loco positum est, hoc est docendi necessitas, in rebus est constituta quas dicimus; reliqua duo, in modo quo dicimus.
384Augustinus Hipponensis, De doctrina Christiana, 34, 0105 (auctor 354-430)
Ad haec enim tria, id est ut doceat, ut delectet, ut flectat, etiam tria illa videtur pertinere voluisse idem ipse Romani auctor eloquii, cum itidem dixit, Is igitur erit eloquens, qui poterit parva submisse, modica temperate, magna granditer dicere (Cicero, de Oratore): tanquam si adderet illa etiam tria, et sic explicaret unam eamdemque sententiam dicens.
385Augustinus Hipponensis, De quaestionibus Dulcitii, 40, 0163 (auctor 354-430)
Quandoquidem et singulorum quorumque picturam cum aspicimus, propria quoque nomina incunctanter adhibemus: velut cum intuentes tabulam aut parietem, dicimus, Ille Cicero est, ille Sallustius, ille Achilles, ille Hector, hoc flumen Simois, illa Roma; cum aliud nihil sint quam pictae imagines.
386Augustinus Hipponensis, De Trinitate, 42, 1019 (auctor 354-430)
Itane falsum erit, unde nec ipse (cum Academicis omnia dubia sint) Academicus ille Cicero dubitavit, qui cum vellet in Hortensio dialogo ab aliqua re certa, de qua nullus ambigeret, sumere suae disputationis exordium, Beati certe, inquit, omnes esse volumus?
387Augustinus Hipponensis, De Trinitate, 42, 1019 (auctor 354-430)
Sed hoc quoque Cicero cum sibi ex adverso proposuisset, ita redarguit, ut qui hoc sentiunt, erubescant.
388Augustinus Hipponensis, De Trinitate, 42, 1056 (auctor 354-430)
Hanc contemplativam sapientiam, quam proprie puto in Litteris sanctis a scientia distinctam sapientiam nuncupari, duntaxat hominis, quae quidem illi non est, nisi ab illo cuius participatione vere sapiens fieri mens rationalis et intellectualis potest, Cicero commendans in fine dialogi Hortensii: Quae nobis, inquit, dies noctesque considerantibus, acuentibusque intelligentiam, quae est mentis acies, caventibusque ne quando illa hebescat, id est, in philosophia viventibus magna spes est, aut si hoc quod sentimus et sapimus mortale et caducum est, iucundum nobis perfunctis muneribus humanis occasum, neque molestam exstinctionem, et quasi quietem vitae fore: aut si, ut antiquis philosophis hisque maximis longeque clarissimis placuit, aeternos animos ac divinos habemus, sic existimandum est, quo magis hi fuerint semper in suo cursu, id est, in ratione et investigandi cupiditate, et quo minus se admiscuerint atque implicuerint hominum vitiis et erroribus, hoc his faciliorem ascensum et reditum in coelum fore.
389Augustinus Hipponensis, De utilitate credendi, 42, 0067 (auctor 354-430)
Sed ob hoc putavi aliquid tale inserendum litteris meis, ut eos admoneam, desinant talibus agere: ut quemadmodum ille ait, separatis nugis locorum communium, res cum re, causa cum causa, ratio cum ratione confligat ( Cicero ). Quare desinant dicere illud, quod in ore habent quasi necessarium, cum eos quisque deseruerit qui diutius audisset, Lumen per illum transitum fecit.
390Augustinus Hipponensis, Enarrationes in Psalmos [2], 37, 1360 (auctor 354-430)
Sonat strepitus vocis Tullianae, Cicero legitur, aliquis liber est, dialogus eius est, sive ipsius, sive Platonis, seu cuiuscumque talium: audiunt imperiti, infirmi minoris cordis; quis audet illuc aspirare?
391Augustinus Hipponensis, Enarrationes in Psalmos [2], 37, 1363 (auctor 354-430)
» Modo si dicam vobis, Credite, hoc enim dixit Cicero, hoc dixit Plato, hoc dixit Pythagoras; quis vestrum non irridebit me?
392Augustinus Hipponensis, Epistolae, 33, 0436 (auctor 354-430)
Deinde si fallor, et quisquam ibi forte huiusmodi quaestionum tanto utique odiosior, quanto in illis locis ineptior percontator extiterit; nonne magis caves ne multo facilius existant, qui te graeci homines in Graecia constitutum, et graeca imbutum primitus lingua, de ipsis philosophorum libris aliqua interrogent, quae Cicero in suis litteris non posuit?
393Augustinus Hipponensis, Epistolae, 33, 0443 (auctor 354-430)
Quid ad illum, si nesciat quam dicant isti corporis formam; eam quippe dicunt quae undique finita sit: et utrum refellendi causa tanquam Academicus, Anaximeni Cicero obiecerit formam et pulchritudinem Deum habere oportere, quasi corpoream speciem cogitans, quia ille corporeum Deum esse dixerat, aer enim corpus est; an ipse sentiebat esse formam, et pulchritudinem incorpoream veritati, qua ipse animus informatur, et per quam omnia sapientis facta pulchra esse iudicamus, ut non tantum refellendi gratia, sed etiam verissime dixerit quod Deum pulcherrima specie deceat esse, quia nihil est pulchrius ipsa intelligibili atque incommutabili veritate?
394Augustinus Hipponensis, Epistolae, 33, 0443 (auctor 354-430)
Cicero autem studio refellendi, quantum videtur, propter adversarios corporaliter sentientes negat infinito aliquid iungi posse, quia ex ea parte qua quidquam adiungitur, necesse esse in corporibus aliquem finem.
395Augustinus Hipponensis, Epistolae, 33, 0444 (auctor 354-430)
Et ideo vide quam urbane concludat: Quod quoniam non placet, inquit, hoc est non placet Anaxagorae, ut illa mens, quam dicit Deum, cingatur corpore externo, quo animal esse possit, aperta simplexque mens nulla re adiuncta qua sentire possit, id est nullo corpore adiuncto per quod sentire possit, fugere intelligentiae nostrae vim et notionem videtur (Cicero, l.
396Augustinus Hipponensis, Epistolae, 33, 0446 (auctor 354-430)
Quam vanitatem Cicero ita refellit, ut eo ipso neget aeternum deum eorum posse cogitari, quo innumerabiliter fluentibus et labentibus imaginibus cogitatur.
397Augustinus Hipponensis, Epistolae, 33, 0498 (auctor 354-430)
Falsum id quidem: velle enim quod non deceat, idem ipsum miserrimum; nec tam miserum est non adipisci quod velis, quam adipisci velle quod non oporteat (Cicero, in Hortensio ).
398Augustinus Hipponensis, Epistolae, 33, 0529 (auctor 354-430)
quomodo Caesari administratori utique reipublicae, mores eius extollens Cicero dicebat, quod nihil oblivisci soleret nisi iniurias ( Orat. pro Q. Ligario. )?
399Augustinus Hipponensis, Epistolae, 33, 0517 (auctor 354-430)
Sed forte non potest: magni quippe est ingenii, ut ait quidam, sevocare mentem a sensibus, et cogitationem a consuetudine abducere (Cicero, Quaest. Tuscul. lib. 1) .
400Augustinus Hipponensis, Epistolae, 33, 0586 (auctor 354-430)
Sed si in bonam partem accipiatur, ut quempiam talem fuisse credamus, qui cum sapienter omnia loqueretur, nullum unquam verbum quod revocare vellet, emisit; hoc potius de hominibus Dei, qui Spiritu sancto acri locuti sunt, quam de illo quem sic Cicero laudat, saluberrima pietate credendum est.
401Augustinus Hipponensis, Epistolae, 33, 1072 (auctor 354-430)
Dixit enim, et verissime dixit: Amicitia est rerum humanarum et divinarum cum benevolentia et charitate consensio (Cicero, Lael. 20) .
402Augustinus Hipponensis, Opus imperfectum contra secundam responsionem Iuliani, 45, 1059 (auctor 354-430)
Libuit enim prorsus, et decuit, his te compellare modis, quibus in parricidam publicum eloquens Consul infremuit (Cicero, Orat. 1 in Catilinam) . AUG. Bene facis, indicare nobis, ne forte non agnosceremus, de invectivis Ciceronis te ista sumpsisse atque vertisse: sed non timemus Iulianum, cum videmus factum esse Tullianum; imo potius dolemus insanum, cum videmus sensum perdidisse christianum.
403Augustinus Hipponensis, Opus imperfectum contra secundam responsionem Iuliani, 45, 1059 (auctor 354-430)
Cicero invectus in patriae parricidam, eam defendebat civitatem quam rex eius Romulus, congregatis undecumque peccatoribus condidit: tu autem tot parvulos, qui sine sacro Baptismate moriuntur, et clamas peccatum nullum habere, et ad civitatem Regis, ad cuius imaginem facti sunt, non permittis accedere.
404Augustinus Hipponensis, Opus imperfectum contra secundam responsionem Iuliani, 45, 1102 (auctor 354-430)
LXXVIII. IUL. Omnis quippe, ut ait ille, quae ratione suscipitur de aliqua re disputatio, debet a definitione proficisci, ut intelligatur quid sit id de quo disputatur (Cicero, de Officiis, lib. 1) . Ita ergo et nos, sicut supra de iustitiae et peccati definitione disseruimus, nunc quoque videamus quae libertati arbitrii definitio competat ut planum sit, quis ei, nostrum consentiat, quis repugnet.
405Augustinus Hipponensis, Opus imperfectum contra secundam responsionem Iuliani, 45, 1361 (auctor 354-430)
XLIII. IUL. Sequitur ergo ut verecundiam deponas, ac manente amicitia cum magistro, Cynicis foedereris: quos tamen aliquorum, ut Cicero in Officiis refert, etiam Stoicorum argumenta comitantur.
406Augustinus Hipponensis, Opus imperfectum contra secundam responsionem Iuliani, 45, 1451 (auctor 354-430)
AUG. Usus feminae naturalis est, cum eius masculus illo membro utitur, quo natura eiusdem generis animantium propagatur: propter quod etiam ipsum membrum natura proprie dici solet: unde Cicero ait, mulierem vidisse se in somnis praesignatam habere naturam (De Divinatione, lib. 2) . Usus itaque naturalis et licitus est, sicut in coniugio; et illicitus, sicut in adulterio: contra naturam vero semper illicitus, et procul dubio flagitiosior atque turpior; quem sanctus Apostolus et in feminis et in masculis arguebat, damnabiliores volens intelligi, quam si in usu naturali, vel adulterando, vel fornicando peccarent.
407Augustinus Hipponensis, Opus imperfectum contra secundam responsionem Iuliani, 45, 1538 (auctor 354-430)
Quo constituto, omnes illi oblocutionum rubi, qui concretionem corporum pupugerant, radicitus, et ut ille ait, eradicitus monstrantur evulsi (Cicero, lib. 2 de Finibus) . Iam vero affectus timoris et sensus doloris, per quos in naufragia hominum cieri tempestatem putavit, non solum nullius mali coactores, sed cum repagulum bonae voluntatis nacti sunt, adiutores et pervectores iustitiae perdocentur.
408Augustinus Hipponensis, Opus imperfectum contra secundam responsionem Iuliani, 45, 1551 (auctor 354-430)
illam vocem nonne de visceribus cunctorum patrum Cicero emisit ad filium, ad quem scribens ait, « Solus es omnium, a quo me in omnibus vinci velim?
409Augustinus Hipponensis, De dialectica, 6; 22 (auctor 354-430)
Stoici autumant, quos Cicero in hac re ut Cicero inridet, nullum esse verbum, cuius non certa explicari origo possit.
410Augustinus Hipponensis, De dialectica, 10; 48 (auctor 354-430)
Translationem voco cum vel similitudine unum nomen fit multis rebus ut 'Tullius' et ille in quo magna eloquentia fuit et statua eius dicitur—vel ex toto cum pars cognominatur ut cum cadaver eius 'Tullius' dici potest—vel ex parte totum ut cum 'tecta' dicimus totas domos—aut a genere species: 'verba' enim principaliter omnia dicuntur quibus loquimur, sed tamen 'verba' proprie nominata sunt quae per modos et per tempora declinamus—aut a specie genus: nam cum 'scholastici' non solum proprie sed et primitus dicantur hi, qui adhuc in scholis sunt, in omnes tamen qui in litteris vivunt nomen hoc usurpatum est—aut ab efficiente effectum ut 'Cicero' est liber Ciceronis— aut ab effecto efficiens ut 'terror' qui terrorem facit—aut a continente quod continetur.
411Augustinus Hipponensis Incertus, Categoriae X, 32, 1421
Regulariter autem accipere debemus, omne nomen licet proprium, quod possit esse commune cum caeteris, homonymon vocari; ut Cicero, non unus, sed plures.
412Augustinus Hipponensis Incertus, Categoriae X, 32, 1421
Sed si omisso nomine signis potius demonstrare velis quis sit ille Cicero, quis alius, quis tertius; alia de alio signa narranda sunt, ut alium crassum dicas, alium tenuem; vel longus dicatur alius, alter brevis; candido colore quis, alter nigro.
413Augustinus Hipponensis Incertus, Categoriae X, 32, 1423
Alia vero nec in subiecto sunt, nec de subiecto significantur, ut est Cicero; nec in subiecto est, quia usia est; nec de subiecto aliquo significatur, siquidem cum a se ortum vocabulum teneat, neque intelligi possit aliunde.
414Augustinus Hipponensis Incertus, Categoriae X, 32, 1424
In his autem speciale illud est, quod eadem in ipso subiecto inveniuntur, quae sunt in eo quod de subiecto significatur: ut enim animal de subiecto significatur, homine vel equo, sic et homo de subiecto aliquo homine significetur necesse est: Cicero autem et homo est et animal.
415Augustinus Hipponensis Incertus, De grammatica, 32, 1386
A proprio nomine, ut Cato, Cicero, Maro, Nero, Tubero, et caetera talia.
416Augustinus Hipponensis Incertus, De grammatica, 32, 1394
Quanquam Virgilius vina (Georg. lib. 2, v. 97) , at Cicero rarius, poetica licentia dedit plurali, ut Serite hordea campis (Id. lib. 1, v. 210): declinatur autem nominativus solus.
417Augustinus Hipponensis Incertus, De grammatica, 32, 1403
Sic Cicero ait: Impetratum est a ratione, ut peccare suavitatis causa liceret.
418Augustinus Hipponensis Incertus, De grammatica, 32, 1403
Sane circa has regulas auctoritas ausa est, et in paucis praesumpsit, ut diceret Cicero, humaniter, cum humane dicere debuit: et Terentius, Vitam parce ac duriter agebat (In Andria, act. 1, scen. 1, V, 47) , pro dure.
419Augustinus Hipponensis Incertus, De grammatica, 32, 1403
Inde Cicero de Mario sic ait.
420Augustinus Hipponensis Incertus, De grammatica, 32, 1405
Nam ubi geminata u littera nominativus est, nomen est, non participium, ut fatuus, ingenuus, arduus, carduus, exiguus, belluus, ut Cicero dixit.
421Aulus Gellius, Noctes Atticae, p1, 1; 5 (auctor c.125–c.180)
III: Quod Chilo Lacedaemonius consilium anceps pro salute amici cepit; quodque est circumspecte et anxie considerandum an pro utilitatibus amicorum delinquendum aliquando sit; notataque inibi et relata quae et Theophrastus et M. Cicero super ea re scripserunt . . . . . . . . .
422Aulus Gellius, Noctes Atticae, p1, 1; 10 (auctor c.125–c.180)
VII: In hisce verbis Ciceronis ex oratione quinta in Verrem, hanc sibi rem praesidio speraut futurum, neque mendum esse neque vitium errareque istos qui bonos libros violent et futuram scribunt; atque ibi de quodam alio Ciceronis verbo dictum, quod probe scriptum perperam mutatur; et aspersa pauca de modulis numerisque orationis, quos Cicero avide sectatus est . . . . . . . . . . 34 Cap.
423Aulus Gellius, Noctes Atticae, p1, 2; 20 (auctor c.125–c.180)
XVII: Cuiusmodi esse naturam quarundam praepositionum M. Cicero animadverterit; disceptatumque ibi super eo ipso quod Cicero observaverat . . 166 Cap.
424Aulus Gellius, Noctes Atticae, p1, 8; 8 (auctor c.125–c.180)
VI: Cum post offensiunculas in gratiam redeatur, expostulationes fieri mutuas minime utile esse, superque ea re et sermo Tauri expositus et verba ex Theophrasti libro sumpta; et quid M. quoque Cicero de amore amicitiae senserit, cum ipsius verbis additum 144 Cap.
425Aulus Gellius, Noctes Atticae, p1, 10; 23 (auctor c.125–c.180)
XXI: Quam ob causam M. Cicero his omnino verbis novissime et novissimus observantissime uti vitarit 270 Cap.
426Aulus Gellius, Noctes Atticae, p1, 15; 4 (auctor c.125–c.180)
III: Quid M. Cicero de particula ista senserit scripseritque quae praeposita est verbis aufugio et aufero; et an in verbo autumo eadem istaec praepositio esse videri debeat 66 Cap.
427Aulus Gellius, Noctes Atticae, 1, 3, 13; 1 (auctor c.125–c.180)
Quod Chilo Lacedaemonius consilium anceps pro salute amici cepit; quodque est circumspecte et anxie considerandum an pro utilitatibus amicorum delinquendum aliquando sit; notataque inibi et relata quae et Theophrastus et M. Cicero super ea re scripserunt.
428Aulus Gellius, Noctes Atticae, 1, 3, 11; 14 (auctor c.125–c.180)
Eum librum M. Cicero videtur legisse, cum ipse quoque librum De Amicitia componeret.
429Aulus Gellius, Noctes Atticae, 1, 3, 18; 25 (auctor c.125–c.180)
Contra patriam, inquit Cicero, arma Pro amico sumenda non sunt.
430Aulus Gellius, Noctes Atticae, 1, 3, 21; 30 (auctor c.125–c.180)
Theophrastus autem in eo quo dixi libro inquisitius quidem super hac ipsa re et exactius expressiusque quam Cicero disserit.
431Aulus Gellius, Noctes Atticae, 1, 4, 6; 10 (auctor c.125–c.180)
Cicero autem, inquit, cum gratiae pecuniaeque debitionem dissimilem esse dixisset eiusque sententiae rationem redderet, verbum 'debet' in pecunia ponit, in gratia ' habet' subicit pro debet; ita enim dicit: ' gratiam autem et qui refert habet, et qui habet in eo ipso quod habet refert.
432Aulus Gellius, Noctes Atticae, 1, 7, 8; 1 (auctor c.125–c.180)
In hisce verbis Ciceronis ex oratione quinta in Verrem hanc sibi rem praesidio sperant futurum, neque mendum esse neque vitium, errareque istos qui bonos libros violant et futuram scribunt; atque ibi de quodam alio Ciceronis verbo dictum, quod probe scriptum perperam mutatur; et aspersa pauca de modulis numerisque orationis, quos Cicero avide sectatus est.
433Aulus Gellius, Noctes Atticae, 1, 7, 15; 17 (auctor c.125–c.180)
Non ergo isti omnes soloecismus quid esset ignorarunt, sed et Gracchus 'dicturum' et Quadrigarius 'futurum' et' facturum' et Antias ' processurum et Plautus 'occisurum' et Laberius 'facturum' indefinito modo dixerunt, qui modus neque in numeros neque in personas neque in tempora neque in genera distrahitur, sed omnia istaec una eademque declinatione complectitur, sicuti M. Cicero ' futurum' dixit non virili genere neque neutro, soloecismus enim plane foret, sed verbo usus est ab omni necessitate generum absoluto.
434Aulus Gellius, Noctes Atticae, 1, 11, 15; 14 (auctor c.125–c.180)
M. tamen Cicero fistulatorem istum utrique rei adhibitum esse a Graccho putat, ut sonis tum placidis tum citatis aut demissam iacentemque orationem eius erigeret aut ferocientem saevientemque cohiberet.
435Aulus Gellius, Noctes Atticae, 1, 16, 5; 7 (auctor c.125–c.180)
M. Cicero in sexta in Antonium: Itane Ianus medius in L. Antonii clientela est?
436Aulus Gellius, Noctes Atticae, 1, 16, 15; 14 (auctor c.125–c.180)
Quapropter nihil iam dubium est, quin M. Cicero in oratione, quam scripsit pro Milone, ita scriptum reliquerit: Ante fundum Clodi, quo in fundo propter insanas illas substructiones facile mille hominum versabatur valentium, non versabantur, quod in libris minus accuratis scriptum est; alia enim ratione mille homines, alia mille hominum dicendum est.
437Aulus Gellius, Noctes Atticae, 1, 22, 7; 9 (auctor c.125–c.180)
M. autem Cicero, in libro qui inscriptus est De iure Civili in Artem Redigendo, verba haec posuit: Nec vero scientia iuris maioribus suis Q. Aelius Tubero defuit, doctrina etiam superfuit.
438Aulus Gellius, Noctes Atticae, 1, 22, 8; 11 (auctor c.125–c.180)
In libro quoque De Republica secundo id ipsum verbum Cicero ponit non temere transeundum.
439Aulus Gellius, Noctes Atticae, 1, 22, 10; 14 (auctor c.125–c.180)
Exquisite igitur et comperte Iulius Paulus dicebat, homo in nostra memoria doctissimus, superesse non simplici ratione dici tam Latine quam Graece; Graecos enim περισσόν in utramque partem ponere, vel quod supervacaneum esset ac non necessarium, vel quod abundans nimis et afluens et exuberans ; sic nostros quoque veteres superesse alias dixisse pro superfluenti et vacivo neque admodum necessario, ita ut supra posuimus Varronem dicere, alias ita ut Cicero dixit, pro eo quod copia quidem et facultate ceteris anteiret, super modum tamen et largius prolixiusque flueret quam esset satis.
440Aulus Gellius, Noctes Atticae, 1, 22, 17; 20 (auctor c.125–c.180)
Cicero autem in secunda Antonianarum, quod est relicum, non superesse, sed restare dicit.
441Aulus Gellius, Noctes Atticae, 2, 17, 10; 1 (auctor c.125–c.180)
Cuiusmodi esse naturam quarundam praepositionum M. Cicero animadverterit; disceptatumque ibi super eo ipso quod Cicero observaverat.
442Aulus Gellius, Noctes Atticae, 2, 17, 3; 8 (auctor c.125–c.180)
Manifesta quidem ratio suavitatis est in his vocibus de quibus Cicero locutus est.
443Aulus Gellius, Noctes Atticae, 2, 17, 4; 10 (auctor c.125–c.180)
Non enim semper producitur, cum sequitur ea littera quae prima est in verbo fecit, quam Cicero hanc habere vim significat ut propter eam rem in et con praepositiones producantur.
444Aulus Gellius, Noctes Atticae, 2, 17, 6; 12 (auctor c.125–c.180)
Cur igitur ea littera, quam Cicero productionis causam facere observavit, non in omnibus consimilibus eandem vim aut rationis aut suavitatis tenet, sed aliam vocem produci facit, aliam corripi?
445Aulus Gellius, Noctes Atticae, 2, 17, 6; 13 (auctor c.125–c.180)
Neque vero con particula tum solum producitur, cum ea littera, de qua Cicero dixit, insequitur.
446Aulus Gellius, Noctes Atticae, 3, 16, 19; 25 (auctor c.125–c.180)
Adfecta enim, sicuti Marcus Cicero et veterum elegantissimi locuti sunt, ea proprie dicebantur quae non ad finem ipsum, sed proxime finem progressa deductave erant.
447Aulus Gellius, Noctes Atticae, 3, 16, 19; 26 (auctor c.125–c.180)
Hoc verbum ad hanc sententiam Cicero in hac fecit, quam dixit De Provinciis Consularibus.
448Aulus Gellius, Noctes Atticae, 4, 8, 8; 8 (auctor c.125–c.180)
Id autem quod supra scripsi, Fabricium de Cornelio Rufino ita, uti in pleraque historia scriptum est, dixisse, M. Cicero non aliis a Fabricio, sed ipsi Rufino, gratias agenti quod ope eius designatus esset, dictum esse refert in libro secundo De Oratore.
449Aulus Gellius, Noctes Atticae, 4, 9, 6; 8 (auctor c.125–c.180)
Itaque M. Cicero in libro Epistularum nono Ad Atticum, Maiores, inquit, nostri funestiorem diem esse voluerunt Alliensis pugnae quam urbis captae, quod hoc malum ex illo.
450Aulus Gellius, Noctes Atticae, 4, 11, 3; 4 (auctor c.125–c.180)
Ex eadem item opinione M. Cicero in libro De Divinatione primo haec verba posuit: Iubet igitur Plato sic ad somnum proficisci corporibus affectis, ut nihil sit quod errorem animis perturbationemque afferat.
451Aulus Gellius, Noctes Atticae, 4, 11, 4; 6 (auctor c.125–c.180)
Haec quidem M. Cicero.
452Aulus Gellius, Noctes Atticae, 5, 8, 4; 6 (auctor c.125–c.180)
Veluti cum dicitur M. Cicero homo magna eloquentia et Q. Roscius histrio summa venustate, non plenum hoc utrumque neque perfectum est, sed enim pro pleno atque perfecto auditur.
453Aulus Gellius, Noctes Atticae, 6, 3, 8; 8 (auctor c.125–c.180)
Tiro autem Tullius, M. Ciceronis libertus, sane quidem fuit ingenio homo eleganti hautquaquam rerum litterarumque veterum indoctus, eoque ab ineunte aetate liberaliter institute adminiculatore et quasi administro in studiis litterarum Cicero usus est.
454Aulus Gellius, Noctes Atticae, 7, 2, 15; 17 (auctor c.125–c.180)
Itaque M. Cicero, in libro quem De Fato conscripsit, cum quaestionem istam diceret obscurissimam esse et inplicatissimam, Chrysippum quoque philosophum non expedisse se in ea ait his verbis: Chrysippus aestuans laboransque quonam hoc modo explicet, et fato omnia fieri et esse aliquid in nobis, intricatur.
455Aulus Gellius, Noctes Atticae, 7, 16, 6; 9 (auctor c.125–c.180)
Sic enim deprecor a Catullo dictum est, quasi detestor vel exsecror vel depello vel abominor; contra autem valet, cum Cicero Pro P. Sulla ita dicit: Quam multorum hic vitamst a Sulla deprecatus.
456Aulus Gellius, Noctes Atticae, 7, 16, 11; 15 (auctor c.125–c.180)
Cicero in libro sexto De RepublIca ita scripsit: Quod quidem eo fuit maius, quia, cum causa pari collegae essent, non modo invidia pari non erant, sed etiam Claudi invidiam Gracchi caritas deprecabatur; hic quoque item non est valde precabatur, sed quasi propulsabat invidiam et defensabat invidiam, quod Graeci propinqua significatione παραιτεῖσθαι dicunt.
457Aulus Gellius, Noctes Atticae, 7, 16, 12; 16 (auctor c.125–c.180)
Item Pro Aulo Caecina consimiliter Cicero verbo isto utitur.
458Aulus Gellius, Noctes Atticae, 8, 6, 3; 1 (auctor c.125–c.180)
CUM post offensiunculas in gratiam redeatur, expostulationes fieri mutuas minime utile esse, superque ea re et sermo Tauri expositus et verba ex Theophrasti libro sumpta; et quid M. quoque Cicero de amore amicitiae senserit, cum ipsius verbis additum.
459Aulus Gellius, Noctes Atticae, 10, 3, 12; 30 (auctor c.125–c.180)
Sed enim M. Cicero praeclare cum diutina repraesentatione, non caesus est, sed caedebatur, inquit, virgis in medio foro Messanae civis Romanus, cum interea nullus gemitus, nulla vox illius miseri inter dolorem strepitumque plagarum audiebatur, nisi haec: 'civis Romanus sum!
460Aulus Gellius, Noctes Atticae, 10, 3, 16; 41 (auctor c.125–c.180)
Intelleget, opinor, Catonem contentum eloquentia aetatis suae non fuisse et id iam tum facere voluisse quod Cicero postea perfecit.
461Aulus Gellius, Noctes Atticae, 10, 21, 10; 1 (auctor c.125–c.180)
Quam ob causam M. Cicero his omnino verbis novissime et novissimus observantissime uti vitarit.
462Aulus Gellius, Noctes Atticae, 11, 11, 1; 2 (auctor c.125–c.180)
VERBA sunt ipsa haec P. Nigidii, hominis in studiis bonarum artium praecellentis, quem M. Cicero ingenii doctrinarumque nomine summe reveritus est: Inter mendacium dicere et mentiri distat.
463Aulus Gellius, Noctes Atticae, 12, 2, 4; 7 (auctor c.125–c.180)
Cicero certe inter bonos eius versus et hos refert.
464Aulus Gellius, Noctes Atticae, 12, 2, 5; 8 (auctor c.125–c.180)
Atque id etiam de Cicerone dicit: Non miror, inquit, fuisse qui hos versus scriberet, cum fuerit qui laudaret; nisi forte Cicero summus orator agebat causam suam et volebat suos versus videri bonos.
465Aulus Gellius, Noctes Atticae, 12, 12a, 4; 5 (auctor c.125–c.180)
Tum Cicero, inopinata obprobratione permotus, accepisse se negavit ac domum quoque se empturum negavit atque Adeo, inquit, verum sit accepisse me pecuniam, si domum emero.
466Aulus Gellius, Noctes Atticae, 12, 13, 19; 18 (auctor c.125–c.180)
Tunc Sulpicius Apollinaris renidens: Non me hercule inargute, inquit, nec incallide opposuisti hoc Tullianum; sed Cicero ' intra oceanum,' non, ut tu interpretare, ' citra oceanum' dixit.
467Aulus Gellius, Noctes Atticae, 13, 1, 1; 2 (auctor c.125–c.180)
MARCUS CICERO in primo Antonianarum ita scriptum reliquit: Hunc igitur ut sequerer properavi quem praesentes non sunt secuti; non ut proficerem aliquid, neque enim sperabam id nec praestare poteram, sed ut, si quid mihi humanitus accidisset, multa autem inpendere videntur praeter naturam etiam praeterque fatum, huius diei vocem testem reipublicae relinquerem meae perpetuae erga se voluntatis.
468Aulus Gellius, Noctes Atticae, 13, 1, 5; 7 (auctor c.125–c.180)
Illud tamen non praetermittendum est, quod Vergilius quoque id ipsum quod Cicero de fato opinatus est, cum hoc in quarto libro dixit de Elissa, quae mortem per vim potita est: Nam quia nec fato, merita nec morte peribat, tamquam in faciendo fine vitae quae violenta sunt non videantur e fato venire.
469Aulus Gellius, Noctes Atticae, 13, 1, 6; 8 (auctor c.125–c.180)
Demosthenis autem, viri prudentia pari atque facundia praediti, verba idem fere significantia de natura atque fato M. Cicero secutus videtur.
470Aulus Gellius, Noctes Atticae, 13, 1, 7; 10 (auctor c.125–c.180)
Quod Cicero fatum atque naturam videtur dixisse, id multo ante Demosthenes τήν πεπρωμένην et τόν αὐτόματον θάνατον appellavit.
471Aulus Gellius, Noctes Atticae, 13, 20, 3; 4 (auctor c.125–c.180)
Atque ibi adulescens quispiam, quod ex eius sermonibus coniectare potui, non abhorrens a litteris, Hic, inquit, est M. Cato, non cognomento Nepos, sed M. Catonis Censorii ex filio nepos, qui pater fuit M. Catonis, praetorii viri, qui bello civili Uticae necem sibi gladio manu sua conscivit, de cuius vita liber est M. Ciceronis, qui inscribitur Laus Catonis, quem in eodem libro idem Cicero pronepotem fuisse dicit M. Catonis Censorii.
472Aulus Gellius, Noctes Atticae, 13, 20, 4; 5 (auctor c.125–c.180)
Eius igitur quem Cicero laudavit pater hic fuit M. Cato, cuius orationes feruntur inscriptae M. Catonis Nepotis.
473Aulus Gellius, Noctes Atticae, 13, 20, 11; 11 (auctor c.125–c.180)
Sed is non, ita ut dixisti, M. Catonis, praetorii viri, qui se Uticae occidit it quem Cicero laudavit, pater fuit; nec, quia hic nepos Catonis Censorii, ille autem pronepos fuit, propterea necessum est patrem hunc ei fuisse.
474Aulus Gellius, Noctes Atticae, 13, 21, 22; 36 (auctor c.125–c.180)
Sacerdotes quoque feminas M. Cicero antistitas dicit, non secundum grammaticam legem antistites.
475Aulus Gellius, Noctes Atticae, 13, 21, 24; 39 (auctor c.125–c.180)
Quod qui non sentiunt, inquit idem ipse M. Cicero, cum de numerosa et apta oratione dissereret, quas auris habeant aut quid in his hominis simile sit, nescio.
476Aulus Gellius, Noctes Atticae, 13, 25, 7; 10 (auctor c.125–c.180)
Ac deinde ad eum convertit qui manubias esse praedam dixerat, et: Videturne tibi, inquit, "utroque in loco M. Cicero duobus verbis idem, sicuti tu putas, significantibus inepte et frigide esse usus ac tali ioco dignus quali apud Aristophanen, facetissimum comicorum, Euripides Aeschylum insectatus est, cum ait: δίς ταὐτόν ἡμῖν εἶπεν ὁ σοφός αἰσχύλος.
477Aulus Gellius, Noctes Atticae, 15, 3, 8; 1 (auctor c.125–c.180)
Quid M. Cicero de particula ista senserit scripseritque quae praeposita est verbis aufugio et aufero; et an in verbo autumo eadem istaec praepositio esse videri debeat.
478Aulus Gellius, Noctes Atticae, 15, 3, 3; 3 (auctor c.125–c.180)
In eo libro Cicero, cuin dixisset verba haec aufugio et aufero composita quidem esse ex praepositione ab et ex verbis fugio et fero, sed eam praepositionem, quo fieret vox pronuntiatu audituque lenior, versam mutatamque esse in au syllabam coeptumque esse dici aufugio et aufero pro abfugio et abfero — cum haec, inquam, ita dixisset, tum postea ibidem super eadem particula ita scripsit: Haec, intuit, praepositio praeter haec duo verba nullo alio in verbo reperietur.
479Aulus Gellius, Noctes Atticae, 15, 5, 5; 6 (auctor c.125–c.180)
' Quod significare autem volunt qui profligatum dicunt, hi qui Latine locuti sunt non profligatum, sed adfectum dixerunt, sicuti M. Cicero in oratione, quam habuit De Provinciis Consularibus.
480Aulus Gellius, Noctes Atticae, 15, 5, 8; 9 (auctor c.125–c.180)
Idem Cicero in Oeconomico: Cum vero adfecta iam prope aestate uvas a sole mitescere tempus est.
481Aulus Gellius, Noctes Atticae, 15, 6, 4; 6 (auctor c.125–c.180)
Huius autem sententiae versus, quos Cicero in linguam Latinam vertit, non Aiax apud Homerum dicit neque Aiax agit ut sepeliatur, sed Hector dicit et Hector de sepultura agit, priusquam sciat an Aiax secum depugnandi causa congressurus sit.
482Aulus Gellius, Noctes Atticae, 15, 28, 3; 5 (auctor c.125–c.180)
M. Cicero natus est, ad M. Tullium et Cn.
483Aulus Gellius, Noctes Atticae, 15, 28, 5; 11 (auctor c.125–c.180)
Longior autem Nepotis quam Fenestellae error est, nisi quis vult in animum inducere Nepotem, studio amoris et amicitiae adductum, amplificandae admirationis gratia quadriennium suppressisse, ut M. Cicero orationem florentissimam dixisse Pro Roscio admodum adulescens videretur.
484Aulus Gellius, Noctes Atticae, 15, 28, 6; 12 (auctor c.125–c.180)
Illud adeo ab utriusque oratoris studiosis animadversum et scriptum est, quod Demosthenes et Cicero pari aetate inlustrissimas primas orationes in causis dixerunt, alter κατά ἀνδροτίωνος et κατά τιμοκράτους septem et viginti annos natus, alter anno minor Pro P. Quinctio septimoque et vicesimo Pro Sex.
485Aulus Gellius, Noctes Atticae, 16, 7, 10; 8 (auctor c.125–c.180)
Praeterea in Anna Peranna gubernium pro gubernatore et planum pro sycophanta et nanum pro pumilione dicit; quamquam planum pro sycophanta M. quoque Cicero in oratione scriptum reliquit, quam Pro Cluentio dixit.
486Aulus Gellius, Noctes Atticae, 17, 1, 4; 4 (auctor c.125–c.180)
M. Cicero Pro M. Caelio ita scribit: Nam quod obiectum est de pudicitia quodque omnium accusatorum non criminibus, sed vocibus maledictisque celebratum est, id numquam tam acerbe feret M. Caelius, ut eum paeniteat non deformem esse natum.
487Aulus Gellius, Noctes Atticae, 17, 1, 10; 9 (auctor c.125–c.180)
Nunc autem, sub hac eadem significatione quae vulgo nota est, non modo ineptum hoc non est quod M. Cicero dixit, sed festivissimum adeo et facetissimum est.
488Aulus Gellius, Noctes Atticae, 17, 1, 11; 10 (auctor c.125–c.180)
Nam cum adversarii et obtrectatores M. Caeli, quoniam erat pulchro corpore, formam eius et faciem in suspiciones inpudicitiae accerserent, inludens Cicero tam absurdam criminationem, quod formam, quam natura fecerat, vitio darent, eodem ipso errore quem inludebat sciens usus est et non paenitet, inquit, M. Caelium, non deformem esse natum, ut vel hac ipsa re, quod ita dicebat, obprobraret adversariis ac per facetias ostentaret facere eos deridiculum, quod proinde Caelio formam crimini darent, quasi arbitrium eius fuisset, quali forma nasceretur.
489Aulus Gellius, Noctes Atticae, 17, 5, 1; 2 (auctor c.125–c.180)
M. CICERO, in dialogo cui titulus est Laelius vel De Amicitia, docere volens amicitiam non spe expectationeque utilitatis neque pretii mercedisque causa colendam, sed quod ipsa per sese plena virtutis honestatisque sit expetendam diligendamque esse, etiamsi nihil opis nihilque emolumenti ex ea percipi queat, hac sententia atque his verbis usus est eaque dicere facit C. Laelium, sapientem virum, qui Publii Africani fuerat amicissimus: Quid enim?
490Aulus Gellius, Noctes Atticae, 17, 5, 10; 16 (auctor c.125–c.180)
Nam beneficum et liberalem Cicero appellat, ita ut philosophi appellandum esse censent, non eum qui, ut ipse ait, beneficia faeneratur, sed qui benigne facit, nulla tacita ratione ad utilitates suas redundante.
491Aulus Gellius, Noctes Atticae, 17, 5, 13; 19 (auctor c.125–c.180)
Processisset autem argutatori isti fortassean reprehensio, si Cicero ita dixisset: Ut enim benefice liberaliterque facimus, non ut exigamus gratiam; videretur enim benefice facere etiam in non beneficum cadere posse, si id per aliquam circumstantiam fieret, non per ipsam perpetuae benignitatis constantiam.
492Aulus Gellius, Noctes Atticae, 20, 6, 11; 16 (auctor c.125–c.180)
' Haec autem ipsa ratio est in numero plurativo, qua Gracchus 'misereri vestrum' dixit et qua M. Cicero 'contentio vestrum' et contentione nostrum' dixit quaque item ratione Quadrigarius in Annali undevicesimo verba haec posuit: 'C. Mari, ecquando te nostrum et reipublicae miserebitur!
493Aurelius Victor Ps, Liber de viris illustribus urbis Romae, 81; 1
Marcus Tullius Cicero, genere Arpinas, patre equite Romano natus, genus a Tito Tatio rege duxit.
494Ausonius Burdigalensis, Gratiarum Actio, 25; 1 (auctor 309-394)
Negat Cicero consularis ultra se habere, quod cupiat.
495Ausonius Burdigalensis, Actio gratiarum ad imperatorem, 19, 0940A (auctor 309-394)
Negat Cicero consularis ultra se habere, quod cupiat.
496Ausonius Burdigalensis, Epigrammata, 19, 0827C (auctor 309-394)
Sum dea cui nomen nec Cicero ipse dedit.
497Ausonius Burdigalensis, Idyllia, 19, 0902A (auctor 309-394)
Bucolico sepes dixit Maro, cur Cicero seps?
498Ausonius Burdigalensis, Opuscula, 5, 13; 7 (auctor c.310-c.395)
Bucolico saepes dixit Maro, cur Cicero saeps?
499Ausonius Burdigalensis, Opuscula, 17, 14; 16 (auctor c.310-c.395)
Sum dea, cui nomen nec Cicero ipse dedit: sum dea, quae facti non factique exigo poenas, nempe ut paeniteat: sic Metanoea vocor.
500Ausonius Burdigalensis, Opuscula, 23; 50 (auctor c.310-c.395)
VI. 25. Negat Cicero consularis ultra se habere quod cupiat.