'navalis' - search in All Authors, Showing 1 to 204 of 204 hits

1Aegidius Columna Romanus, De regimine principum, 3, 555, 16; 16
Quartus autem pugnandi modus dicitur navalis: quia sicut contingit esse pugnam in terra, sic contingit eam esse in aquis.
2Aimoinus Floriacensis, Historia Francorum, 139, 0667C (auctor 950-1008)
Vandali, terrena expeditione comperta, navalis ignari agminis, ad pugnam se praeparant, coniugibus ac liberis ad belli spectaculum in castris constitutis.
3Aimoinus Sangermanensis, De miraculis S. Germani, 126, 1047A (auctor fl. 800)
Fratres igitur qui illic aderant sanctissima eius corporis membra custodientes, una cum ipso loci ruinas saltem invisere festinantes egressi; Nortmannis iam amico pacis foedere regno eductis, iter reversionis laeti suscipiunt: fuitque eis in revertendo navalis congruus apparatus.
4Albericus Aquensis, Historia expeditionis Hierosolymitanae, 166, 0462D (auctor 1095-1125)
Nunc vero hac de causa pons iste navalis constructus est, ut egressis Turcis per pontem lapideum Farfar in insidias Christianorum, per hunc ligneum pontem Galli festinanter occurrentes, suis subvenirent a portu maris escas afferentibus, et Turcos sine mora repellerent.
5Albericus Aquensis, Historia expeditionis Hierosolymitanae, 166, 0463B (auctor 1095-1125)
Henricus filius Fredelonis de Ascha castello, avidus hostes insequi, sicut erat bello et actis nominatissimus, trans fluvium equo natavit, licet e lorica et galea clypeoque gravatus: nam transitum navalis pontis prae longa mora exspectare nequiverat; caput vero huius temere vada intrantis cum equo, fluctus profundissimi operuerunt.
6Albericus Aquensis, Historia expeditionis Hierosolymitanae, 166, 0472D (auctor 1095-1125)
» Winemarus, qui Mamistrae a Baldewino et Tankrado recesserat ad maritima, iterato navigio Laodiceam cum omni armatura navalis exercitus properavit.
7Albericus Aquensis, Historia expeditionis Hierosolymitanae, 166, 0579A (auctor 1095-1125)
Nocte denique eadem, dolore ac languore corporis illius invalescente, a suis, propter nimietatem tumultus navalis exercitas, Ierusalem se deferri iussit; quoniam hoc tempore, sicut pollicitus fuerat, peregrinis Venetiarum nulla affabilitate potuit communicare.
8Albericus Aquensis, Historia expeditionis Hierosolymitanae, 166, 0639A (auctor 1095-1125)
Sed nunc nullum nobis auxilium a rege nostro Babyloniae, vel ab illius civitatibus, ut solitum erat fieri, speramus, propter navalis obsidionis infestationem.
9Albericus Aquensis, Historia expeditionis Hierosolymitanae, 166, 0653B (auctor 1095-1125)
Erat vero navalis exercitus in latere urbis: qui victoriam suorum adfuturam sperantes et peregrinorum fugam atque contritionem, urbem subito irrumpere devoverant.
10Albericus Aquensis, Historia expeditionis Hierosolymitanae, 166, 0656B (auctor 1095-1125)
Eodem quoque tempore in anno septimo regni Baldewini, regis catholici Ierusalem, plurima multitudo navalis exercitus catholicae gentis Anglorum circiter septem millia navibus, quas Buzas appellant, cum caetera manu de regno Danorum, Flandriae et Antverpiae advecta, ad portum civitatis Iaphet anchoras fixerunt, moram ibi facere constituentes, donec regis licentia et conductu accepto in Ierusalem eos secure licuisset adorare.
11Albericus Aquensis, Historia expeditionis Hierosolymitanae, 166, 0671D (auctor 1095-1125)
Cum hae contentiones, insidiae, quotidianae incursiones, gravissimae caedes iam fere per annum hinc et hinc fierent, et Boemundi exercitus diutinae obsidionis taedio gravaretur, plurimi subtraherentur, navalisque collectio attenuata prae panis et caeterarum rerum inopia in Italiam navigasset; imperatoris vero navalis virtus in omni ciborum et armorum abundantia immitteretur, Wido, filius sororis Boemundi, Willhelmus Claret et caeteri primores exercitus, pecunia et blanditiis imperatoris corrupti, Boemundo diversas et graves opiniones opponentes, nunc ex ciborum inopia, nunc ex populi et navalis exercitus dispersione, nunc ex imperatoris urbi immissa opulentia, eum ab obsidione avertere conati sunt et amicitia imperatori confoederari.
12Albericus Aquensis, Historia expeditionis Hierosolymitanae, 166, 0674A (auctor 1095-1125)
Christiani vero videntes a longe in manu forti et intolerabili gentes applicare, a portu egressi sunt ut resisterent, ac plurimo navalis belli impetu eum eis confligentes, diu alternis incursibus immorati sunt.
13Albericus Aquensis, Historia expeditionis Hierosolymitanae, 166, 0687D (auctor 1095-1125)
Dehinc post dies aliquot incomparabilis navalis exercitus a regno Babyloniae in galeidis, in biremibus et triremibus dictis vulgariter cattis, turritis et bello compositis, advectus est in civitatem Baruth vel Baurim, ad recuperandam urbem, si aliqua daretur opportunitas.
14Albericus Aquensis, Historia expeditionis Hierosolymitanae, 166, 0688C (auctor 1095-1125)
CAP. XXIX. - Ubi navalis exercitus Babyloniorum Ptolemaidem impugnat, rege civibus succurrente.
15Albericus Aquensis, Historia expeditionis Hierosolymitanae, 166, 0688D (auctor 1095-1125)
Navalis vero exercitus, qui a Babylonia eruperaet Christianis per mare insidias parabat, a Baurim Ptolemaidem divertit.
16Albericus Aquensis, Historia expeditionis Hierosolymitanae, 166, 0689D (auctor 1095-1125)
Horum tam fortium virorum et magnorum regum apparatum et vires terra marique adesse intelligens navalis exercitus Babyloniae, a portu Ptolemaidis et eius impugnatione secessit ad portum Sur, quae est Tyrus, illic moram faciens, ne rex Magnus repertos in obsidione Ptolemaidis navali certamine disturbaret.
17Albericus Aquensis, Historia expeditionis Hierosolymitanae, 166, 0697C (auctor 1095-1125)
Rex itaque Baldewinus in virtute et apparatu decem millium a Ierusalem descendens in vigilia S. Andreae apostoli, civitatis moenia in arido positis castris occupavit; a mari vero in ipso urbis latere et portu navalis obsidio non magnae virtutis et armaturae fuit.
18Alexander Telesinus, De rebus gestis Rogerii Siciliae regis (1127-1135), 4, 26; 1 (auctor -1143)
Dum ergo Rex Rogerius, ut iam fatum est, ad reparandum Aversam, bellica constipatus expeditione, sedulus intenderet, intimatum est sibi quod navalis preliantium manus Pisa adveniens Amalfiam procul dubio invaserat.
19Ambrosius Mediolanensis, De excidio urbis Hierosolymitanae, 15, 2079C (auctor 340-397)
Magnitudo arboris in modum mali navalis, quam non ventorum procella, non velorum sinus flectant.
20Ammianus Marcellinus, Rerum gestarum libri qui supersunt, 26, 3; 7 (auctor c.330–c.391)
Isque ipse hoc genere, quo iactatum est, absolutus, cum vitae pudere deberet et culpae, non abolendae incubuit maculae, sed tamquam inter multos probrosos solus vacuus ab omni delicto, phalerato insidens discurrensque per silices multa post se nunc usque trahit agmina servulorum per novum quoddam insigne curiosius spectari affectans, ut Duilium accipimus veterem post gloriosa illa navalis rei certamina id sibi sumpsisse, ut tibicine lenius praecinente rediret ad sua post cenam.
21Ammianus Marcellinus, Res gestae, 26, 3, 5; 8 (auctor c.330–c.391)
Isque ipse, hoc genere quo iactatum est, absolutus, cum vitae pudere deberet et culpae, non abolendae incubuit maculae, sed tamquam inter multos probrosos, solus vacuus ab omni delicto, equo phalerato insidens, discurrensque per silices, multa post se nunc usque trahit agmina servulorum, per novum quoddam insigne, curiosius spectari affectans, ut Duillium accepimus veterem, post gloriosa illa navalis rei certamina, id sibi sumpsisse ut tibicine lenius praecinente rediret ad sua post cenam.
22Anonymus, De secretis mulierum, 2, 38; 1
Istis sive viris si forsitan exeat anus, Atque fluat sanguis, hunc restringendo reponas Bulliat absinthum vino, quo primo lavetur Ei fomentetur locus hic omnino, secundo Incastum liniat vel pix navalis eumdem; Sit calefacta prius modice resoluta per ignem; Postea de filice confecto pulvere, cuius Radix contrita, picis (?) et cum pulvere mixta Stercus vaccinum, balaustia, psidia, galla Piscis arista simul saliti; sparsio fiat Omnibus ex istis prescriptis sive quibusdam; Inde reponatur panno bombaceve caute: Sorbilibusque cibis utantur, quod levius sic Assellare queant, quoniam conamine magno Sepius egreditur, nimio quoque pondere ventris.
23Anonymus, Sermo de virtute et Sermo de transitu Sancti Constantii, 2, 9; 2
Sed cum dictus navalis exercitus valida manu missus esset a Sicilia, ut rapidi cursu quamcunque telluris partem perimeret, adveniens inter Siciliam et Sardiniam coro flante terribiliter dispersus est undique.
24Anonymus, Chronica regia Coloniensis, 3a, 11; 23 (opus 1202)
Mai, movit exercitus navalis de Colonia, et 13. Kal.
25Anonymus, Chronica regia Coloniensis, 3a, 11; 33 (opus 1202)
Mai, movit exercitus navalis de Colonia, et 13. Kal.
26Anonymus, Chronica regia Coloniensis, 26, 7b; 5 (opus 1202)
Sic comiti ab aepiscopo subiugata omni provincia et obsidibus datis, cum aepiscopus reverteretur et comes cum suis in quodam oppido nominae Leidin degeret, prefatus Wilhelmus, de maritimis partibus contracta multitudinae tam pedestris quam navalis exercitus, plurimos eorum captivavit, ceteris in palude submersis, et vix paucis evadentibus cum ipso comitae.
27Anonymus, Chronica regia Coloniensis, 26, 9b; 99 (opus 1202)
[3.] Anno Domini 1218. Navalis exercitus, qui apud Ulixibonam hyemaverat, pridie Kal.
28Anonymus, Chronica regia Coloniensis, 26, 12; 27 (opus 1202)
Ex industria vero Coloniensium prelatorum tantus equestris ac pedestris, insuper ac navalis occurrit exercitus, qualem nostra memoria ex Theutonicis cum tot fortibus, tot preclaris, tot nobilibus viris nunquam in acie constitisse percepimus.
29Anonymus, Chronica regia Coloniensis, 28, 5; 3 (opus 1202)
Et ecce populus navalis, qui apud Ulixibonam hiemaverat, ad mare properare festinat.
30Aristoteles Boetius, Interpretatio Posteriorum analyticorum Aristotelis, 64, 0726B (auctor 480-525)
Fere quidem univocae sunt harum quaedam scientiarum, ut astrologia mathematica, et quae navalis est, et harmonica mathematica, quae est et secundum auditum.
31Arnulfus Flandriae, Epistola ad Milonem, 179, 1813A
In Angliae portu qui Tredemunde [al. Tredemude], dicitur, undique terrarum divino flamine compulsus convenit navalis exercitus.
32Aulus Gellius, Noctes Atticae, p1, 5; 7 (auctor c.125–c.180)
VI: De coronis militaribus; quae sit earum triumphalis, quae obsidionalis, quae civica, quae muralis, quae castrensis, quae navalis, quae ovalis, quae oleaginea 390 Cap.
33Aulus Gellius, Noctes Atticae, 5, 6, 7; 1 (auctor c.125–c.180)
De coronis militaribus; quae sit earum triumphalis, quae obsidionalis, quae civica, quae muralis, quae castrensis, quae navalis, quae ovalis, quae oleaginea.
34Aulus Gellius, Noctes Atticae, 5, 6, 18; 17 (auctor c.125–c.180)
Navalis est, qua donari solet maritimo proelio qui primus in hostium navem armatus transiluit; ea quasi navium rostris insignita est.
35Aulus Gellius, Noctes Atticae, 5, 6, 19; 18 (auctor c.125–c.180)
Et muralis autem et castrensis et navalis fieri ex auro solent.
36Balde Iacob, Poemata, 4, p17, 30, 2; 2 (auctor 1604-1668)
quo, tonante sub coelo, Lapsu repente cuncta iacta sunt uno: Quaecunque bifrons extulit domo IANUS; Corona lata, flava, querna, navalis, Muralis; aes, H S; theatrales Stichi Getaeque, Rosciique Comoedi; Vestale Sacrum, buccinaeque Florales.
37Balde Iacob, Poemata, 4, 3, p0; 145 (auctor 1604-1668)
In hunc modum secuturo Choreumati praelusit Rhenus: neque displicuit GENIO inexspectatus lepor Odae Navalis.
38Barits Adamus Adalbertus, Statistica Europae, p5; 55 (auctor 1742-1813)
2 Anno '652. in molestum bellum inciderunt cum Angliae usurpatore Cromvellio; voluit enim ille etiam ab exteris agnosci ut legitimus imperans, dein cum Scotis etiam habuit bellum; illi enim rebellarunt contra Cromvellium et subesse volebant legitimis principibus Stuardianae familiae; expetiit ergo amicitiam Belgarum et foedus cum ipsis inire voluit, illi tamen partim exhorrentes de eius facto, partim cum negotium dubium viderent, nolebant se determinare; hinc comitem Dorislar oratorem Cromvelli, nec admiserunt pro audientia, imo in ipsa Hollandia occisus est Dorislar per Scotos exules, qui Carolum exulem secuti sunt, Cromvellus ergo satisfactionem postulavit seque ipse gravi bello ultus est; interim enim Scotiam et Hiberniam devicit, et hinc totis viribus contra Belgas vertere potuit, prius tamen secundam legationem misit ad Belgas eorumque exquisivit amicitiam, sed et hi rebus infectis redire coacti sint; interim vero negotia Cromvelii se meliorare coeperunt in Hibernia et Scotia; Cromvellus ergo ulturus ignominiam sibi in legatis suis illatam prohibuit ne quidpiam mercium peregrinis navibus in Angliam invehatur; prius enim Belgae navibus suis florentissimum commercium in Angliam habebant; dein navibus praedatoriis Anglicis copiam fecit Cromvellius naves commerciales Belgicas infestandi et intercipiendi; Belgae haec cernentes, mitiora media tentare coeperunt, miserunt legatos Londinium pacis offerendae gratia, sed Angli repressalibus usi eos non admiserunt; interim iam domi suae Belgae classem potentem pararunt eamque dimiserunt ad tuendas naves commercii, archicolassus huius classis fuit Tromp; Angli etiam expediverunt classem sub commando celebris Blacc ad tuendas naves suas commercii, hae duae classes cum obviam sibi factae fuissent, Anglica classis poscebat, ut Belgica classis plaustra submittat (ein Signal schicken), Belgae tamen id intermiserunt, Angli ergo adorti sunt Belgas enatusque acerrimus conflictus navalis; et sic bellum enatum est quod 3 annis duravit, Angli tamen superiores in hoc bello; his 3 annis 7 decretoriae pugnae habitae sunt, in prima aequo Marte pugnatum est, in 2-a et 3-a Anglis favebat fortuna, in 4-a Belgae victores evaserunt, in 5-a et 6-a aequalis fortuna ambobus erat, in 7-a et ultima ad incitas redacti sunt Belgae, ipse Tromp cum magna militum suorum copia occubuit, et 7 lineales naves partim combustae partim interceptae; Belgae ergo cum ingenti dedecore coacti sunt pacem a Cromvellio praescriptam subscribere; inter caetera iussit Cromvell ut descendentes ex familia Stuard, qui in Belgio latitabant, excedere Belgium iubeant, quod etiam factum est; imo et hoc postulavit Cromvellius, ne unquam ex domo principum Aransionensium vicarios deligant, ipsamque hanc dignitatem in perpetuum exstinguant; et hoc quoque promiserunt Belgae cum maxima sui ignominia, provincia vero Hollandiae hunc ultimum articulum publico decreto firmarunt, quod decretum Lex exclusionis nuncupatum est, anno ergo '654. 9-a Ap.
39Barits Adamus Adalbertus, Statistica Europae, p8; 68 (auctor 1742-1813)
20 Hoc bellum inde ab origine male cessit Anglis; Angli enim, ut potentia navalis, exiguam habebant campestrem militiam, cetera parum valebant in visceribus Americae; milites climati non assueti infirmabantur, colonistae vero pro libertate pugnantes facilius domi pugnabant; adsistebant ipsis etiam Galli, quorum intererat Americanas provincias avellere a corpore Angliae; Ludovicus ergo 16. primus erat qui Americanos pro populo libero recognovit, hinc etiam cum Gallis bellum gerere coacti sunt Angli; Gallis adsistere debebant ex conventione Hispani, hinc etiam Hispani impliciti sunt huic bello contra Anglos; Belgae quidem se indifferentes declarabant, interim clam arma munitionemque supportarunt Americanis; Angli quidem res stupendas gesserunt, sed tantis hostibus tamen satisfacere non poterant undequaque, sic Gibraltariense praesidium celebris Elliot contra omnes machinationes Hispanorum ; ipsa tamen diuturnitas nocuit Anglis; videntes Angli se renunciare debere 13 provincias, ut ultionem sumerent de perfidis Belgis, ipsis bellum indixerunt omnesque naves eorum, ubicunque interceptas, occuparunt et spoliarunt; hoc confecto anno '86-o pax coaluit inter omnes, 13que provinciae amissae sunt in perpetuum; insula Minorca Hispanis cessa est.
40Barits Adamus Adalbertus, Statistica Europae, p9, 5; 8 (auctor 1742-1813)
3 Vis bellica Angliae in classi consistit; ante Henrici 7 et 8 - i tempora vix naves bellicas Anglos habuisse dicere possumus, proin nec classem habuerunt; Henricus 8. prius collegium admiralitatis instituit, et regulavit militiam navalem, iisque stipendia assignavit; temporibus Elisabethae ingens incrementum cepit potentia marina; anno 1603 - o erant 42 naves bellicae et militiae navalis 8526 capita, anno '678. regnante Carolo 2. naves 83 erant, et 18 323 capita.
41Barits Adamus Adalbertus, Statistica Europae, p10, 13; 12 (auctor 1742-1813)
- > 3.1 Nexus hic provinciarum pridem per vicinas gentes Hispanos Gallos eversus fuisset, nisi restitissent viriliterque suam constitutionem defendere potuissent; ratio ergo status suadet ut tam campestris quam navalis semper adsit militia, qua respublica partam sibi iam auctoritatem conservet contraque exteros defendat; 3.2 inania bella declinanda sunt, haec enim onera publica augent, hinc cum vicinis gentibus pacem colant, foedera, tractatus commerciales ineant.
42Barits Adamus Adalbertus, Statistica Europae, 1; 82 (auctor 1742-1813)
22.1 Ad statisticam praecipue pertinent media securitatis externae populorum, nempe vires militiae, navalis et pedestris, loca munita, praesidia, arces etc, pacta, foedera.
43Beda, Martyrologium, 94, 1134A (auctor 672-735)
Ravennae Valentini, Navalis, Agricolae, Concordi.
44Beda, Martyrologium, 94, 1134B (auctor 672-735)
B. V., Ravenna natale SS. Valentini, Navalis, Agricolae, Concordiae.
45Beda, Martyrologium, 94, 1134B (auctor 672-735)
A. T. L., Ravenna natale SS. Valentini, Navalis, et Concordii [R., et Concordi]. A., In Tuscia passio S. Barbarae virginis sub Maximiano imperatore.
46Bene Franz von, Elementa medicinae practicae volumen 1, 1, p6, 82; 3 (opus 1833)
Causae excitantes variae ab observatoribus adnotantur: ab omnibus accusatur aer atmosphaericus, vel frigidus humidus, vel calidus humidus, imprimis exhalationibus variis inquinatus, ut est aer paludosus, navalis, carceralis, nosocomialis, castrensis, i subinde ob peculiarem statum terrae siderumque epidemicus.
47Benedictus de Cotrillis, Prohemium in librum de navigatione, 1; 14 (auctor c.1416-1469)
Quae enim civitas unquam antea fuit post inclinatam, ne iam dicam extinctamque Atheniensium urbem, quae satis late quondam mare tenuisse dicitur - aut Carthaginensium, qui permultum classe maritimisque rebus valuerunt, aut Ethodorum, quorum usque ad Romanos disciplina navalis et gloria remansit, aut Romanorum - quae gloriose nomen invictum ita uti vestra gloriosissima civitas in mari triumphando servavit.
48Bernardus Marango, Annales Pisani, 144; 7 (auctor c.1110-c.1188)
Pisani vero, qui magnum stolum L galearum et XXXV sagittariarum atque aliarum multarum navium, ac copiosam multitudinem virorum, armorum et victualium magnificentissime ad honorem et servitium Imperatoris et ipsorum Pisanorum faciendum, versus Romam, Puliam, Siciliam et Calabriam preparaverant, et dictus navalis exercitus, intrante Augusto, iter movere ceperat, preceptis Imperatoris obedientes, velociter VIII galeas Romam cum duobus Consulibus, Teperto Dodonis et Bulgarino Anffossi et sapientibus Marzucco et Rainerio Gaitani et quampluribus aliis miserunt.
49Cicero, De Republica, 2, 3, 6; 5 (opus 51BC)
Maritimus vero ille et navalis hostis ante adesse potest, quam quisquam venturum esse suspicari queat, nec vero, cum venit, prae se fert, aut qui sit aut unde veniat aut etiam quid velit, denique ne nota quidem ulla, pacatus an hostis sit, discerni ac iudicari potest.
50Cicero, Epistolae ad Atticum, 10, 8, 4; 23 (auctor 106BC–43BC)
Itaque numquam id egit ut Hispaniae per se tenerentur, navalis apparatus ei semper antiquissima cura fuit.
51Cicero, Orationes 1, Man., 18; 1 (auctor 106BC–43BC)
Quae civitas umquam fuit antea, non dico Atheniensium quae satis late quondam mare tenuisse dicitur, non Carthaginiensium qui permultum classe ac maritimis rebus valuerunt, non Rhodiorum quorum usque ad nostram memoriam disciplina navalis et gloria permansit , quae civitas, inquam, antea tam tenuis aut tam parvola fuit quae non portus suos et agros et aliquam partem regionis atque orae maritimae per se ipsa defenderet?
52Cicero, Orationes 3, Ver.2, 5, 26; 19 (auctor 106BC–43BC)
Per triumphum, credo, quem ante currum tuum duceres; neque enim quicquam erat reliquum nisi uti classe populi Romani pulcherrima amissa provinciaque lacerata triumphus tibi navalis decerneretur.
53Cicero, Orationes 3, Ver.2, 5, 37; 6 (auctor 106BC–43BC)
piraticus myoparo , cum imperi populi Romani nomen ac fasces essent Syracusis, usque ad forum Syracusanorum et ad omnis crepidines urbis accessit, quo neque Carthaginiensium gloriosissimae classes, cum mari plurimum poterant, multis bellis saepe conatae umquam aspirare potuerunt , neque populi Romani invicta ante te praetorem gloria illa navalis umquam tot Punicis Siciliensibusque bellis penetrare potuit; qui locus eius modi est ut ante Syracusani in moenibus suis, in urbe, in foro hostem armatum ac victorem quam in portu ullam hostium navem viderint .
54Cicero, Orationes 6, Arch., 9; 7 (auctor 106BC–43BC)
Populus enim Romanus aperuit Lucullo imperante Pontum et regiis quondam opibus et ipsa natura et regione vallatum, populi Romani exercitus eodem duce non maxima manu innumerabilis Armeniorum copias fudit, populi Romani laus est urbem amicissimam Cyzicenorum eiusdem consilio ex omni impetu regio atque totius belli ore ac faucibus ereptam esse atque servatam; nostra semper feretur et praedicabitur L. Lucullo dimicante, cum interfectis ducibus depressa hostium classis est , incredibilis apud Tenedum pugna illa navalis, nostra sunt tropaea, nostra monumenta, nostri triumphi.
55Cornelius Nepos, Vitae, p1, p4, 2, 3; 4 (auctor c.110BC–c.25BC)
in quo cum divitiis ornavit, tum etiam peritissimos belli navalis fecit Athenienses.
56Cornelius Tacitus, Annales, 15, 46; 2 (auctor c.58-c.120)
nec multo post clades rei navalis accipitur, non bello (quippe haud alias tam immota pax), sed certum ad diem in Campaniam redire classem Nero iusserat, non exceptis maris casibus.
57Curtius Rufus, Historiae Alexandri Magni, 9, 1, 4; 4 (auctor fl.c.50)
Multa materia navalis in proximis montibus erat: quam caedere adgressi magnitudinis invisitatae repperere serpentes.
58Du Cange Charles du Fresne, Glossarium Ad Scriptores Mediae et Infimae Latinitatis, 1a, DuGF.01.05; 40 (auctor 1610-1688)
Haeresis navalis, in l. 9. et 10.+ HAERETICI ut est apud Papiam, dicuntur, qui de Domino vel creatura, sive de Christo vel Ecciesia prave sentiunt, ac dchinc conceptam novi erroris perfidiam pertinaci pravitate defendunt.
59Du Cange Charles du Fresne, Glossarium Ad Scriptores Mediae et Infimae Latinitatis, 1b, p6; 131 (auctor 1610-1688)
# NAVICLERUS Veteres Glossae MSS. Navigium, omnis classica profectio: Naviclerus, omnis consortii navalis exercitus.
60Du Cange Charles du Fresne, Glossarium Ad Scriptores Mediae et Infimae Latinitatis, 1b, p6; 151 (auctor 1610-1688)
[GREEK WORDS MISSING!], faber navalis, in Gloss.
61Einhardus, Annales Fuldenses pars prima, 1; 144 (auctor c.770-c.840)
Pons navalis in Danubio factus est.
62Falco Beneventanus, Chronicon, 173, 1226D (auctor 1139-1142)
Iverat enim praefatus princeps Robertus ad civitatem Pisanam, et cum consulibus et sapientibus viris civitatis satis abundeque tractavit, ut auxilium navalis exercitus ei largirentur.
63Florus, Epitome Rerum Romanorum, 1, 40, 5, 19; 32 (auctor fl.c.120)
Quippe centum amplius navium classem apparatu belli gravem Pontico mari adgressa tempestas tam foeda strage laceravit, ut navalis belli instar efficeret, planeque ut Lucullus quodam cum fluctibus procellisque commercio debellandum tradidisse regem ventis videretur.
64Florus, Epitome Rerum Romanorum, 2, 18, 8, 7; 12 (auctor fl.c.120)
Quippe interciso Herculanae viae limite refossisque litoribus Lucrinus lacus mutatus in portum eique interrupto medio additus est Avernus, ut in illa aquarum quiete classis exercita imaginem belli navalis agitaret.
65Forciani Girolamo, Opusculum de laudibus regis Ferdinandi, 1; 9 (auctor fl.c.1450)
Quid tibi navalis referam spectacula pugnae, Quae ferus in Marsa Claudius egit aqua?
66Fronto, Epistulae, Arrion; 2 (auctor c.95-165)
Socios navalis Corinthios potissimum delegit; eorum navem audacter re bona maxime onerat.
67Fronto, Epistulae, Arrion; 13 (auctor c.95-165)
Rex homini credere, miraculo addubitare, navem et socios navalis, dum reciperent, opperiri.
68Gaufredus Malaterra, De acquisitione regni Siciliae Calabriae Apuliae et insulae Siciliae, 149, 1125C
Nam quamvis noster navalis exercitus plurimus esset, eorum tamen amplior et fortioribus navibus erat.
69Gaufredus Malaterra, De acquisitione regni Siciliae Calabriae Apuliae et insulae Siciliae, 149, 1152A
Machinamentis itaque et scalis ad muros transcendendos artificiosissime compaginatis, dux hortos cum trecentis militibus latenter ingressus ex altera parte, qua videlicet navalis exercitus adiacebat, urbem infestare, fratremque a parte, qua erat, haud secus agere perdocuerat.
70Gaufredus Malaterra, De rebus gestis Rogerii Calabriae et Siciliae Comitis et Roberti Guiscardi Ducis fratris eius, 5, 8; 4 (auctor fl.1097)
Nam, quamvis noster navalis exercitus plurimus esset, eorum tamen amplior et fortioribus navibus abundantior erat.
71Gaufredus Malaterra, De rebus gestis Rogerii Calabriae et Siciliae Comitis et Roberti Guiscardi Ducis fratris eius, 5, 45; 5 (auctor fl.1097)
Machinamentis itaque et scalis ad muros transcendendos artificiosissime compaginatis, dux hortos cum trecentis militibus latenter ingressus, ex altera parte, qua videlicet navalis exercitus adiacebat, urbem infestare, fratremque a parte, qua erat, haud secus agere perdocuerat.
72Giordano Bruno, Ars reminescendi Triginta sigilli Sigillus sigillorum, p26, p29, p31; 19 (auctor 1548-1600)
Sic Clazomenii animam ita errasse ferunt, ut relicto corpore veros e longinquo successus nunciaret; Cornelio quoque sacerdoti Patavium incolenti ita Thessalicum bellum fuisse praesentem ferunt, ut eiusdem ordinem et exitum ad plenum retulerit; Pius quoque pontifex nostris diebus, eodem die et hora Romano populo, quem tunc ad publicas preces convocavit, successum belli navalis ultra fines Ionii maris praesentem inspexit.
73Giovanni Boccaccio, De montibus lacubus fluminibus stagnis et paludibus et de nominibus maris, p1; 9 (auctor 1313-1375)
ACIUM Epyri promontorium est, memorabile navalis pugne Octaviani Cesaris victoria et clade Antonii et Cleopatre.
74Guillelmus Apulus, Historicum poema de rebus Normannorum, 149, 1053C (auctor fl. 1000)
Gens Normannorum navalis nescia belli, Hactenus ut victrix rediit, spem principis auget: Sensit enim Danaos non tantum civibus urbis Praesidii ratibus vexisse quod obsidionem Impediat multum simul et novitate triumphi Aequorei gaudet; securius unde subire Iam cum Normannis navalia praelia sperat.
75Guillelmus Apulus, Historicum poema de rebus Normannorum, 149, 1055B (auctor fl. 1000)
Inde Panormenses Afros accire laborant Auxilio, quorum sibi viribus associatis, Quod non sunt ausi terra committere bellum Commisere mari; bellantibus hoc elementum Commodius credunt; instructis ergo carinis Erigit ut belli navalis rite paratus, Proque repellendis saxorum vel iaculorum Ictibus, obtectis rubicundis undique philtris, Ad pugnam veniunt sub conditione virili, Ut quo iure viri vel vivant vel moriantur.
76Guillelmus Apulus, Historicum poema de rebus Normannorum, 149, 1069C (auctor fl. 1000)
Non ignara quidem belli navalis et audax Gens erat haec; illam populosa Venetia misit Imperii prece, dives opum, divesque virorum, Qua sinus Adriacis interlitus ultimus undis Subiacet Arcturo, sunt huius moenia gentis Circumsepta mari, nec ab aedibus alter ad aedes Alterius transire potest, nisi lintre vehatur.
77Guillelmus Tyrensis, Historia rerum gestarum in partibus transmarinis, 201, 0501B (auctor c.1130–1186)
Rex igitur cognito eorum adventu, illuc cum omni celeritate properat; et cum illo praedicto nobili viro, benigne et familiariter locutus, tentare coepit et diligenter inquirere, utrum navalis ille exercitus, moram vellet in regno facere et operas suas ad tempus Christo dedicare, ut una de infidelium urbibus per eorum studium, fideli populo posset accrescere.
78Guillelmus Tyrensis, Historia rerum gestarum in partibus transmarinis, 201, 0525C (auctor c.1130–1186)
CAPUT VI. Aegyptiorum exercitus tam navalis quam terrestris, in regnum ingrediuntur; rex cum suis occurrit, sed non conveniunt. Arnulfus Hierosolymorum patriarcha moritur; substituitur ei Gormundus.
79Guillelmus Tyrensis, Historia rerum gestarum in partibus transmarinis, 201, 0540A (auctor c.1130–1186)
Interea princeps Aegyptius de regis captivitate arbitrans sibi multam opportunitatem emersisse, ut regnum Hierosolymorum sibi merito suspectissimum, aliqua ex parte posset opprimere, ex omnibus Aegypti finibus militaria praecipit auxilia convocari; urbibusque maritimis mandat, praefectis operum specialiter ad hoc deputatis, galeas praeparari, armari classem; et caetera quae ad usum navalis exercitus possunt esse necessaria, sine dilatione praecipit ordinari.
80Guillelmus Tyrensis, Historia rerum gestarum in partibus transmarinis, 201, 0849A (auctor c.1130–1186)
Iunias, navalis exercitus eius in partibus subito apparuit Berythensibus; cuius exercitus primicerii, postquam pro certo constitit quod Salahadinus cum domino rege foedus inierat, reverentiam habentes ad leges pacis quas indixerat, timuerunt Berythensium finibus et infra totius regni terminos, iura foederis violare.
81Helinandus Frigidi Montis, Chronicon, 212, 0883D (auctor c.1160—c.1237)
Apud Graecos Romanus humilis genere, sed quia leonem ferocem occiderat, expertae fortitudinis habitus, et per hoc a Leone imperatore dux navalis exercitus constitutus, volens fieri tutor Constantini imperatoris, qui admodum puer erat; tutorem illi a patre deputatum, et omnes principes palatii ad se extra urbem evocatos capit, et palatio eliminat, et servientes sibi officiis curialibus honorat.
82Helmoldus Bosoviensis, Chronica Slavorum, 19, 5; 1388 (auctor 1120-1177)
Capitulum LXI. Secundus vero navalis exercitus, Colonia et aliis civitatibus Reni conflatus, preterea litore fluminis Wiserae, navigare ceperunt latissima occeani spacia, quousque venirent Brittanniam.
83Helmoldus Bosoviensis, Chronica Slavorum, 19, 5; 1415 (auctor 1120-1177)
Illucescente ergo die, qua sanctorum Iohannis et Pauli passio veneranda celebratur, descendit navalis Slavorum exercitus per ostium Travenae.
84Henricus Huntingdonensis, Historia Anglorum, 195, 0886A
Anno vero sequente venit exercitus Dacorum navalis in Westwales; et Walenses cum Dacis coadunati sunt, et contra regem Egbricht insurrexerunt.
85Henricus Huntingdonensis, Historia Anglorum, 195, 0891C
In diebus eius venit navalis exercitus et egredientes destruxerunt Wincestre, et sic: Urbs antiqua ruit multos dominata per annos. (VIRGIL. Aeneid. II, 363.) Tunc vero dux Osric cum Hamtonesyre et dux Edelwolf cum Barrucscyre pugnaverunt contra eumdem exercitum.
86Henricus Huntingdonensis, Historia Anglorum, 195, 0894A
Hoc anno Rollo cum suis Northmanniam venit; anno vero sequente exercitus periurus venit a Werham ad Granceastre, et navalis exercitus circum remigans tempestate obrutus est, perieruntque CXX puppes apud Swanawic.
87Henricus Huntingdonensis, Historia Anglorum, 195, 0899C
Edwardis regis anno undecimo venit magnus navalis exercitus ab austro ex Lidwicum et duo consules Uther [al. Uhter] et Rahald, et circumierunt in West, quousque venerunt ad littus Saverne, et ibi praedati sunt in Nordwales, ubicunque poterant iuxta littora, ceperuntque Camelegeac episcopum, et duxerunt eum ad puppes suas.
88Henricus Huntingdonensis, Historia Anglorum, 195, 0971A
Interea quidam exercitus navalis virorum non potentum, nec alicui magno duci innixi, nisi Deo omnipotenti: quia humiliter profecti sunt optime profecerunt.
89Hieronymus Stridonensis Incertus, Martyrologium, 30, 0485C
Ravenna, Valentini, Navalis, Agriculae, Concordii, Iustini.
90Hilarius Arelatensis Incertus, De miraculo Genesii, 50, 1273B
Interim via illa navalis, qua inter confoederatas sibi urbes, illius terribilis Rhodani terga calcantur, subito, aut sub iniusto fasce, aut nimio materiarum pondere, aut per obliquum amnis illapsum prona diffusa est.
91Hofmann Iohann Iacob, Lexicon Universale, p12; 1095 (auctor 1635-1706)
di Ripa, romae porta, Porta Navalis, Portuensis.
92Iacobus Veneticus Graecus, Analytica posteriora Aristotelis latine uersa, 1, 10; 21 (auctor fl.1150)
Fere quidem univocae sunt harum quaedam scientiarum, ut astrologia mathematica, et quae navalis est, et harmonica mathematica, quae est et secundum auditum.
93Incertus 098, Annales veteres, 98, 1422A
Medius autem exercitus navalis, et exterruit eos Dominus in conspectu eius, ita ut nullus ei resistere auderet.
94Ioannes VIII, Epistolae et decreta, 126, 0769A
Pro qua re, domine fili charissime, contra nova et inaudita in Christianis mala, novum iam fessus et fatigatus certaminis laborem, navalis scilicet periculi, fluctusque maris, assumere desiderans, me tantis periculis [ edit.
95Iohannes abbas Victoriensis, Liber certarum historiarum, 141, 29b; 22 (auctor -1347)
Super quo papa non modicum turbabatur; Meinfredus autem tam Meinfredoniam inchoatam et a suo nomine sic vocatam, in pede montis positam, quam alias civitates structuris et turribus fortibus communivit et portus circumquaque, in quibus est applicacio navalis, nobiliter instauravit, iurans per thronum suum, quod se defenderet ab omnibus, iuxta illud Ovidianum: Non minor est virtus quam querere parta tueri; Casus inest illic, hic erit artis opus.
96Isidorus Hispalensis, Etymologiae, 82, 0653B (auctor 565-636)
1. Agonum genera fuere, immensitas virium, cursus celeritas, sagittandi peritia, standi patientia; ad citharam quoque, vel tibias incedendi gestus; de moribus quoque, de forma, de cantandi modulatione, terrestris quoque belli, et navalis praelii, perpetiendorumque suppliciorum certamina.
97Isidorus Hispalensis, Etymologiae, 18, 26, 2; 2 (auctor 565-636)
Agonum genera fuisse: inmensitas virium, cursui celeritas, sagittandi peritia, standi patientia, ad citharam quoque vel tibias incedendi gestus, de moribus quoque, de forma, de cantandi modulatione, terrestris quoque belli et navalis proelii, perpetiendorumque suppliciorum certamina.
98Kercselich Balthasar Adam, Annuae 1748-1767, 1762, p167; 1 (auctor 1715-1778)
Hoc item anno Zagrabiensis episopus, qui in comitatu Posegano a barone Wober dominii Sztraseman medietatem emerat, alteram autem medietatem ab Ignatio Voikovich defectu statutionis idem perdidit, receptis a fisco regio suis pecuniis; capitulum quoque Zagrabiense intuitu navalis ad Siscium telonii fuit molestatum, istudque primo vetitum, tum dissimulatum.
99Lambertus Tuitiensis, Vita Heribert, 11; 22 (auctor 1010-1069)
Inde ad modum navalis mali in altum effossa terra fundamenta firmat in solida petra primis peritiores architectos ab externis finibus exquirens et eis disciplinam totius structurae committens.
100Landulfus Sagax, Historia miscella, 95, 1049D (auctor fl.750)
Ablulathar vero fabrum navalis structurae constituit, qui veniens in locum divertit vocabulo Phoenicem Lyciae, ubi erat Constans imperator, atque Romaicus stolus, cum eo navaliter pugnaturi.
101Landulfus Sagax, Historia miscella, 95, 1050A (auctor fl.750)
Sane imperator nihil inveniens ad praelium navalis pugnae, Romanorum classes praestruxit ad bellum.
102Lipsius Iustus, Sylloge epistolarum a viris illustribus scriptarum, 3, 7, 27; 20 (auctor 1547-1606)
Certe ipsa pugnae navalis initia successus optaros habuere, de quibus rumor late est diditus, parem eventum par est sperare, de quo nuntios impatienter exspectamus.
103Lipsius Iustus, Sylloge epistolarum a viris illustribus scriptarum, 4, 1, 132; 1 (auctor 1547-1606)
LAureatis vestris quid occinant Gam cognosces ex his illorum nationibus, quibus utriusque conflictus navalis victoriam sibi vindicant.
104Lipsius Iustus, Sylloge epistolarum a viris illustribus scriptarum, 4, 1, 303; 38 (auctor 1547-1606)
Praetor Navalis occurrit apud nostrum lib.
105Lipsius Iustus, Sylloge epistolarum a viris illustribus scriptarum, 4, 1, 303; 39 (auctor 1547-1606)
I. cap. 9. nisi illud navalis ad triumphum refers.
106Lipsius Iustus, Sylloge epistolarum a viris illustribus scriptarum, 4, 1, 485; 10 (auctor 1547-1606)
Nazarianus, hic se pirata navalis agitare; non probabit tibi sat scio Salmasius interpretationem suam, de piratis navalibus.
107Lipsius Iustus, Sylloge epistolarum a viris illustribus scriptarum, 4, 1, 485; 14 (auctor 1547-1606)
Hicce pirata praedas navalis (pro navales) agitare.
108Lipsius Iustus, Sylloge epistolarum a viris illustribus scriptarum, 4, 1, 486; 9 (auctor 1547-1606)
Sed certior mihi videtur hac ipsa esse coniectura, quam adfers ad locum illum, qui libro IV. cap. 8. habetur, Hicce pirata praedas navalis agitare.
109Liutprandus Cremonensis, Antapodosis, 136, 0845C (auctor 922-972)
Romanon autem, non claro natalium hortu sed cordis magnanimitate, δελονγαρην της πλοῶς, delongarin tis ploos, hoc est navalis exercitus principem, ordinavit.
110Liutprandus Cremonensis, Antapodosis, 25; 137 (auctor 922-972)
Romanon autem non claro natalium hortu, sed cordis magnanimitate delongarin tis ploos, δελονγαρην της πλοῶς, hoc est navalis exercitus principem, ordinavit.
111Lucanus, Pharsalia, 3, p3; 22 (auctor 39–65)
508 Navalis fit pugna.
112Ludvig Holberg, Nicolai Klimii Iter Subterraneum, 10, 56; 2 (opus 1754)
Diploma Nobilitatis mox mihi ademptum, a carnifice discerptum fuit; ipse ergastuli navalis candidatus, in triremem abstrahor, servilibus ministeriis initiandus.
113Ludvig Holberg, Nicolai Klimii Iter Subterraneum, 14, 27; 1 (opus 1754)
Huc adde, quod peritia rei navalis nulli genti subterraneae Martiniani tunc cederent, navesque nostrae prae hostilibus inconditae essent, et tardius se moverent.
114Ludvig Holberg, Nicolai Klimii Iter Subterraneum, 14, 28; 3 (opus 1754)
Hinc classe, quantum in ista festinatione fiere potuit, ordinata, pugnae navalis signum damus.
115Macrobius Theodosius, Saturnalia, p6, 21; 10 (auctor c.420)
Ait enim navalis veli partem inferiorem πτέρναν vocari, at circa mediam ferme partem τράχηλον dici, summam vero partem carchesium nominari et inde diffundi in utrumque veli latus ea quae cornua vocantur.
116Manilius, Astronomica, 4; 91 (auctor fl.14)
quin placidum ductis everrere retibus aequor litoribusque suis populos exponere captos aut uncos celare cibis aut carcere fraudem, navalis etiam pugnas, pendentia bella, attribuunt pelagique infectos sanguine fluctus.
117Marcus Iunianus Iustinus, Epitoma historiarum Philippicarum, 2, 12; 8 (auctor fl.c.250)
Ante navalis proelii congressionem miserat Xerxes IV milia armatorum Delphos ad templum Apollinis diripiendum, prorsus quasi non cum Graecis tantum,sed et cum diis inmortalibus bellum gereret;quae manus tota imbribus et fulminibus deleta est, ut intellegeret, quam nullae essent hominum adversum deos vires.
118Marcus Iunianus Iustinus, Epitoma historiarum Philippicarum, 4, 5; 1 (auctor fl.c.250)
Prima igitur congressione navalis certaminis Athenienses vincuntur; castra quoque cum omni publica ac privata pecunia amittunt.
119Marcus Iunianus Iustinus, Epitoma historiarum Philippicarum, 6, 1; 7 (auctor fl.c.250)
His vocibus regem Tisapherni alienatum hortatur, ut in locum eius navalis belli ducem eligat Conona Atheniensem, qui amissa bello patria Cypri exulabat; quippe Atheniensibus, etsi fractae sint opes, manere tamen navalem usum, nec, si eligendus sit ex universis, meliorem alium esse.
120Marcus Iunianus Iustinus, Epitoma historiarum Philippicarum, 6, 2; 1 (auctor fl.c.250)
His cognitis Lacedaemonii et ipsi a rege Aegypti Hercynione auxilia navalis belli per legatos petunt, a quo centum triremes et sexcenta milia modium frumenti missa; a ceteris quoque sociis ingentia auxilia contracta sunt.
121Masenius Iacobus, Palaestra oratoria, 2a, 18, 7; 91 (auctor 1606-1681)
invicta ante tepraetorem gloiia illa navalis, unquam tot Punicis, Siciliensibusquebellis penetrare potuit, qui locus eiusmodi est, utante Syracusani in moenibus fuis, in urbe, in foro hostem armatum, ac victorem, quam in portu ullam hostium navem viderent.
122Masenius Iacobus, Palaestra Styli Romani, 4, 47; 3 (auctor 1606-1681)
Rudis trabs erat oblonga, mali navalis instar, quae ferro in fronte tamquam aries fuit praemunita.
123Masenius Iacobus, Palaestra Styli Romani, 4, 48; 24 (auctor 1606-1681)
Muralis ex auro argentove illi data est, qui primus hostium muros transgressus esset, Huic affiais ex eodem auro, vallaris seu castrensis, quae valla primum superanti, denique et navalis seu classica quae naves hostium insilienti, obtigit, aurea quoque; sed eo inter se discrimine, quod prima murorum pinnas, altera vallorum propugnacula, tertia rostra navium referret.
124Masenius Iacobus, Speculum imaginum veritatis occultae, 3, 6; 65 (auctor 1606-1681)
Rostrata sive navalis, ex auro quoque, hostium classem primo subeunti dabatur.
125Nicolaus de Rocca clericus, Epistolae, 14; 7
Cur de modica fluctuum inundatione conqueritur, qui navalis exercitii ministeriis assuetus, ventorumque sufflantium peritie non ignarus, gubernator eximius, imminentia quoque naufragia superavit?
126Odo de Deogilo, De profectione Ludovici VII in Orientem, 185, 1214A
Igitur imperator animosus, navalis et pedes, habens in navibus copiosum militem secum, et iuxta se per terram equos et populum, sicut et oportuit et decuit principem, ingressus est Hungariam.
127Odo de Deogilo, De profectione Ludovici VII in Orientem, 185, 1221
Constantinopolis Graecorum gloria, fama dives et rebus ditior, ad formam veli navalis in trigonum ducitur.
128Orosius, Historiae, 31, 0799A (auctor 385-420)
Acceptis igitur quingentis argenti talentis, Conon per Pharnabazum evocatur, classique praeficitur, quibus compertis, Lacedaemonii et ipsi auxilia navalis belli a rege Aegypti Hercynione per legatos petunt, atquo centum instructas triremes et sexcenta millia modium frumenti acceperunt: a sociis etiam undique magna contraxere subsidia.
129Ovidius Naso, Ars amatoria, 1; 57 (auctor 43BC-17)
Quid, modo cum belli navalis imagine Caesar Persidas induxit Cecropiasque rates?
130Ovidius Naso, Fasti, 1; 77 (auctor 43BC-17)
" finierat monitus, placidis ita rursus, ut ante, clavigerum verbis adloquor ipse deum: "multa quidem didici: sed cur navalis in aere altera signata est, altera forma biceps?
131Paulinus Nolanus, Epistolae, 61, 0400A (auctor c.354–431)
199), ut marina iactatio et navalis instructio poscit, officiis, cum aut artemone armari oportebat, aut sentinam depleri ( id est, vacuari, exhauriri) necesse erat, nomine Victoris vocatus a Domino, porrigere tantum specie agendi manum ad quamlibet operam iubebatur (V. ep. 5, n. 16) .
132Paulinus Nolanus, Poemata, 61, 0544A (auctor c.354–431)
Forma crucis gemina specie componitur, et nunc Antennae speciem navalis imagine mali, Sive notam Graecis solitam signare trecentos Explicat existens, cum stipite figitur uno, Quaque cacumen habet, transverso vecte iugatur.
133Paulus Diaconus, Excerpta ex libris Pompei Festi de verborum significatu, 2, 12; 118 (auctor 720-799)
Navalis porta a vicinia navalium dicta.
134Petrus Damianus, Sermones, 144, 0658B (auctor 1007-1072)
Sicut ergo navalis ille triumphus, quia novus, gratior fuit Romae; ita profecto beati virtus Alexii propter insolitam novitatem magis placet Ecclesiae.
135Petrus de Vinea, Epistolarum libri VI, 2, p0; 77 (auctor c.1190-1249)
Parmenses videntes, per completum pontem optimeque munitum, per quem subtrahebatur eis navalis subsidii copia [in qua diffidebant] maxime spe omni adempta, quadam [die tanquam] de vita desperati, in animorum rabiem incidentes, elegerunt vel per pugnam succumbere, vel favente eis prosperiori fortuna de nostris manibus liberari.
136Plinius maior, Naturalis historia, 9, 22; 2 (opus c.78)
Siculo bello ambulante in litore Augusto respondere, Neptunum patrem adoptante tum sibi Sexto Pompeio — tanta erat navalis rei gloria —, sub pedibus Caesaris futuros qui maria tempore illo tenerent.
137Plinius maior, Naturalis historia, 13, 17; 6 (opus c.78)
non eadem gratia, quamquam fideli, materiae ex arbore quam balanum apmu, magna ex parte contortae; navalis itaque tantum est.
138Plinius maior, Naturalis historia, 33, 19; 17 (opus c.78)
[63] tunica aurea triumphasse Tarquinium Priscum Verrius docet; nos vidimus Agrippinam Claudi principis, edente eo navalis proelii spectaculum, adsidentem et indutam paludamento aureo textili sine alia materia.
139Pomponius Mela, De chorographia, 1, 69; 2 (auctor -c.45)
Magna apud eum Cimonis Atheniensium ducis adversus Phoenicas et Persas navalis pugna atque victoria fuit.
140Primo Cenomanensis, Vita Hildeberti, 171, 0078B
Nec levior iniuria misere naufragantibus inferebatur, dum quidquid illis, sive ex mercibus, sive ex navalis supellectilis reliquiis supererat, totum id sibi comitis fiscus vindicabat.
141Rabanus Maurus, De universo, 111, 0549C (auctor 780-856)
Agonum genera sunt haec: immensitas virium, cursus celeritas, sagittandi peritia, standi patientia, ad citharam quoque tibias incedendi gestus, de moribus quoque, de forma, de cantandi modulatione, terrestris quoque belli, et navalis praelii, perpetiendorumque suppliciorum certamina.
142Rabanus Maurus, Excerptio de Arte grammatica Prisciani, 111, 0631D (auctor 780-856)
Ergo in alis desinentia vel ale, si sint a nominibus primae declinationis, assumunt nominativo primitivorum lis vel le, et producunt a penultimam, ut curia, curialis; memoria, memorialis; mensa, mensale; via, vialis: sin secundae, extremam i genitivi; sin tertiae, is mutant in a longam, et assumunt lis, ut Martius, Martii, martialis; fluvius, fluvii, fluvialis; liber, liberi, liberalis; theatrum, theatri, theatralis; caput, capitis, capitalis; virgo, virginis, virginalis; cardinis, cardinalis; hospitis, hospitalis; navis, navalis; dotis, dotalis; floris, floralis; corporis, corporalis; caelibis, caelibalis; iuvenis, iuvenalis, vel iuvenilis; princeps, principis, principalis; vox, vocis, vocalis: si a quartae declinationis nominibus deriventur, abiecta s; si a quintae, es ex nominativo, et assumunt alis, ut manus, manualis; census, censualis; species, specialis.
143Rabanus Maurus, Martyrologium, 110, 1186A (auctor 780-856)
XVII KAL. Ravennae Valentini, Navalis, Agricolae, Concordii.
144Remigius Florentinus, De subiecto theologie, 1; 180 (auctor 1235-1319)
Unde navalis distinguitur ab astronomia quia contrahitur subiectum eius per quedam signa apparentia.
145Rosaneus Antonius, Vauzalis sive Occhialinus Algerii Prorex Corcyram Melaenam terra marique oppugnat nec expugnat, p3; 446 (auctor 1524-c.1594)
Post haec litteris Archidiaconi certiore facto de incolumitate nostra, et de recessu totius hostilis classis ex Adriatico sinu Iacobo Foscareno, et Philippo Bragadeno, quorum alteri terrestrium, alteri maritimarum rerum Illyrici a senatu cura demandata fuerat, et transmisso ab eis tunc primum hoc felici nuntio ad senatum non tantum trepidatio universi sinus soluta est, sed ex Curzulensi facinore ab omnibus capta fuit ingens laetitia, quam etsi non ausim nominare praesagium eodem anno subsecutae ad Corinthiacas fauces magnae navalis victoriae, non vereor tamen astruere gesta Curzulensium non parvum fuisse nostris invadendorum hostium calcar, et stimulum.
146Rupertus Tuitiensis, Vita S. Hereberti, 170, 0406A (auctor 1070-1129)
Nam vir Dei graviter quidem tulit ita quod accidit, sed cito resumptis viribus sancti desiderii, totum ipsum spatium aedificandi monasterii in altitudinem mali navalis effodiens, rursus fundamenta iecit, ociusque consummatum, quinto Nonas Maii monasterium dedicavit.
147Saba Malaspina, Rerum Sicularum libri, 10; 150 (auctor -1297)
nonne omnes fuerunt dementes, et stolidi; nonne Principis assumpsit caput iuvenilis insania, quando cogitavit, se belli navalis discriminibus immiscere?
148Sextus Pompeius Festus, Fragmentum de significatione verborum, 95, 1617C
Navalis scriba, qui in nave apparebat, inter aliud genus scribarum minimae dignitatis habebatur, quod periculis quoque eius ministeriu esse obiectu.
149Sextus Pompeius Festus, Fragmentum de significatione verborum, 95, 1617C
Plautus: No ego te novi navalis scriba columbari impudens; sive quod columbaria in nave appellantur ea, quibus rem geminent, sive quod columbariorum quaestus temerarius incertusque.
150Sextus Pompeius Festus, Fragmentum de significatione verborum, 95, 1622C
27. negligere temporibus sequen]tibus coepissent. ¶ N. . . dicuntur inventae a Marcel]lo cos. operae quibus admotis Syracusae facilius] expugnari possent. ¶ Navalis porta, item Navalis [regio, videtur utraque ab navalium vicinia it]a appellata fuisse. ¶ Nonarum postridie, Id]uum, Kalendarum dies alieni habentur. Item no[vae nuptae a. d. IIII. Kalend. Nonas, Idus die at[ru inlucescere, quoniam decreto Pontificu. atri hi dies] esse iudicati sunt, quod quotiescunque Roman i du]ces belli gerendi gratia his dieb. supplicavere, [male remp. gessere. SEX. POMPEI. FESTI.] DE VERBOR. SIGNI. LIB. XVI INCIP]IT. FELICITER. ¶ OB PRAEPOSITIO ALIAS] PONITUR pro circum, ut cum dicimus urbem] obsideri, obsignari, obvallari. Alias ponitur] in vicem praepositionis, quae est propter, ut ob merita,] ob superatos hostes ude obsides, ut obfides, q. obfide pat]riae praestada datur. Alias pro ad ponitur, ut Ennius:] Ob Roma noctu legiones ducere coepit, et alibi: [Ob Troiam duxit. ¶ Oculissimu, carissimu, Plau. Oculissi]mu ostiu aicae. Idem in Curculione Oculissi]me dixit, significat. q. clare aspicit; et i Pseu]dolo ¶ Osculatu pro praesenti posuit, cum dixit: Emito] die caeca Hercule oliuu, id vendito oculata die.] Idem alibi oculatum Argu dixit, q.p. totu corpus oculos habet.] Ide: Pluriseoculatus testis unus, qua auriti dece; id est qui se vidisse dicat.
151Sigebertus Gemblacensis, Chronica, 160, 0374D (auctor 1030-1112)
Navalis Dei exercitus, ex Anglia, Flandria atque Lotharingia collectus, 2 Id.
152Sigebertus Gemblacensis, Chronica, 160, 0176B (auctor 1030-1112)
Ungari superioris anni victoria elati, regnum Ludowici sub tributo redigunt. (Cf. Mar.) Apud Constantinopolim Alexandro imperatore mortuo, Constantinus imperat annis 39. 906. 4. 7. 1. (LIUDPR.) Ungari victos Grecos sub tributo redigunt. Apud Grecos Romanus humilis quidem genere, sed quia leonem ferocem occiderat, expertae fortitudinis habitus, et per hoc a Leone imperatore dux navalis exercitus constitutus, volens fieri tutor Constantini imperatoris, qui admodum puer erat, tutorem a patre illi deputatum et omnes principes palatii ad se extra urbem arte evocatos capit et palatio eliminat, et sibi faventes officiis curialibus honorat.
153Sigebertus II Francorum, Epistolae et diplomata, 87, 0321C
Telonium igitur quod ad portum Vetraria, super fluvios Taunuco Ittaque, et portum illum qui dicitur Sellis, immoque et Vagatio [Boll., Vogatium] super fluvium Ligeris, quod iudices vel agentes nostri ad portus ipsos tam quod navalis evectio conferebat, aut [Boll., quam] undique negotiantum commercia in theloneo aut quolibet ripatico ex ipsis portubus superius nominatis in fisco nostro solebant recipere, pariter et homines qui in ipsis portubus commanent, vel ipsos portus custodiunt, aut ibi aspicere videntur, pro stabilitate regni nostri, ad monasteria superius nominata, vel monachis ibidem consistentibus, nostri muneris largitate concedimus.
154Stay Benedictus, Philosophiae versibus traditae libri sex, lib. 3; 267 (auctor 1714-1801)
Parvaque si fluitet super undam cimba, propinquum Insequitur digitum, velut aeris incita flabris, Et varios sinuat flexus, quocumque iubetur; Interea crepitus crebros ciet, et vomit ignes Undique navalis velut in praeludia belli.
155Stefanardo da Vimercate, De gestis in civitate Mediolani, 2; 146 (auctor 1230?-1297)
Copia conseritur navalis, Symone classi Prefecto, statuit cui cuncta negocia belli Antistes, cui fidus erat, certaminis usu Expertus siquidem longo, iugisque laboris.
156Stefanardo da Vimercate, De gestis in civitate Mediolani, 2; 150 (auctor 1230?-1297)
Spes omnis periit clauso navalis ab hoste.
157Stephanardus de Vicomercato, Liber de gestis in civitate Mediolani (commentum), 2; 81
Et ibi hostis dni archiepiscopi congregat robur navale undecumque contra ipsum, et venit Zerminagam contra Achiepiscopum, et ibi fuit conflictus navalis et prevaluit pars archiepiscopi.
158Stephanardus de Vicomercato, Liber de gestis in civitate Mediolani, 1, 2; 7
In V° paragrafo habetur de reparatione adhuc belli navalis et de missione Symonis de Locarno, quem ducem fecit exercitus, ad obsidionem Arone, et de adventu domini marchionis Montis Ferrati et Novariensium et militum proscriptorum et Papiensium ad obsidionem eandem, his obsidentibus ex parte terre et Symone ex parte laci; et de subita fuga domini marchionis et exercitus eius et Symonis et exercitus eius ad adventum seu succursum civium mediolanensium, qui his, qui in castro Arone erant obsessi, succurrebant et de spoliatione quam fecerunt obsessi egredientes post hostes et recessu Symonis ab obsidione, que erat ex parte laci; et reditu castrorum et locorum ad civitatem que rebellaverant; et de intentione Symonis et studio ad bellum campestre, qui in navali succubuit cedendo ab Arona, et de exortatione Archiepiscopi quam fecit ad socios suos proscriptos, desolatos ex fuga.
159Stephanardus de Vicomercato, Liber de gestis in civitate Mediolani, 2, 2, 5; 2
Copia conseritur navalis, Symone classi Prefecto, statuit cui cuncta negocia belli Antistes, cui tidus erat, certaminis usu Expertus siquidem longo, iugisque laboris.
160Stephanardus de Vicomercato, Liber de gestis in civitate Mediolani, 2, 2, 5; 5
Aronam propero venit conamine Simon (sic) Navigio fultus grandi, virtute potenti Armigeris acies stetit undis classica iussu Pretoris, modico distans prope menia iactu Spes omnis periit clauso navalis ab hoste.
161Sulpicius Severus, Epistolae 1, 20, 0243D (auctor c.363–c.425)
Interim nescio Volusium fundi umquam fuisse dominum: si quidem Dionysius fertur eius possessionis iura servasse, neque haeredes illius defecisse, qui dum viveret, rei navalis in plurimos venenales aculeos intendebat.
162Thomas Aquinas, Expositio libri Posteriorum Analyticorum, 1, 25, 2; 13 (auctor 1225-1274)
Et similiter se habet apparentia, idest scientia navalis, quae considerat signa apparentia serenitatis vel tempestatis, ad astrologiam, quae considerat motus et situs astrorum.
163Thomas Aquinas, Expositio libri Posteriorum Analyticorum, 1, 25, 3; 4 (auctor 1225-1274)
Dicuntur enim omnes praedictae scientiae mathematicae; quaedam quidem quia sunt de subiecto abstracto a materia, ut geometria et arithmetica, quae simpliciter mathematicae sunt; quaedam autem per applicationem principiorum mathematicorum ad res materiales, sicut astrologia dicitur mathematica et etiam navalis scientia, et similiter harmonica, idest musica, dicitur mathematica, et quae est secundum auditum, idest practica musicae, quae cognoscit ex experientia auditus sonos.
164Thomas Aquinas, Expositio libri Posteriorum Analyticorum, 1, 25, 3; 6 (auctor 1225-1274)
Nam et navalis dicitur astrologia, et practica musicae dicitur musica.
165Thomas Aquinas, Sententia libri Politicorum, 2, 14; 82 (auctor 1225-1274)
Et primo quantum ad bellatores belli navalis.
166Thomas Aquinas, Sententia libri Politicorum, 2, 17; 38 (auctor 1225-1274)
Et ita congregatus est populus tempore Medorum causa huiusmodi navarchiae, id est principatus navalis, et astute concepit ut totam sibi potestatem usurparet: et accidit, quod loco virtuosorum rectorum, populus habuit pravos rectores, qui intentionem populi sunt prosecuti.
167Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 03-4, 4, 34; 6 (auctor c.59BC-c.17)
[6] Classi quoque ad Fidenas pugnatum cum Veientibus quidam in annales rettulere, rem aeque difficilem atque incredibilem nec nunc lato satis ad hoc amne et tum aliquanto, ut a veteribus accepimus, artiore, nisi in traiectu forte fluminis prohibendo aliquarum navium concursum in maius, ut fit, celebrantes navalis victoriae vanum titulum appetivere.
168Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 08-10, 10, 2; 16 (auctor c.59BC-c.17)
[15] Monumentum navalis pugnae eo die quo pugnatum est quotannis sollemne certamen navium in flumine oppidi medio exercetur.
169Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 08-10, 17; 2 (auctor c.59BC-c.17)
C. Duillius consul adversus classem Poenorum prospere pugnavit, primusque omnium Romanorum ducum navalis victoriae duxit triumphum.
170Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 21-22, 22, 42; 8 (auctor c.59BC-c.17)
[9] Quod quamquam Varro aegre est passus, Flamini tamen recens casus Claudique consulis primo Punico bello memorata navalis clades religionem animo incussit.
171Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 23-25, 25, 27; 5 (auctor c.59BC-c.17)
[8] Classem in statione versa in Africam habentem atque timentem navale proelium, non tam quod impar viribus aut numero navium esset — quippe etiam plures habebat — quam quod venti aptiores Romanae quam suae classi flarent, perpulit tamen ut fortunam navalis certaminis experiri vellet.
172Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 26-27, 26, 17; 3 (auctor c.59BC-c.17)
Cum Tarraconem navibus venisset, expositisque ibi copiis et navibus subductis, socios quoque navalis multitudinis augendae causa armasset, profectus ad Hiberum flumen exercitum ab Ti, Fonteio et L. Marcio accepit.
173Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 26-27, 26, 28; 9 (auctor c.59BC-c.17)
P. Sulpicius, conlega eius, omnem exercitum praeter socios navalis iussus dimittere est.
174Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 26-27, 26, 35; 10 (auctor c.59BC-c.17)
[9] Senatum postero die habuerunt de remigum supplemento; ubi cum multa disseruissent cur aequa plebis recusatio esset, verterunt orationem eo ut dicerent privatis id seu aequum seu iniquum onus iniungendum esse[10] nam unde, cum pecunia in aerario non esset, paraturos navalis socios?
175Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 26-27, 26, 48; 6 (auctor c.59BC-c.17)
Digitius, socius navalis.
176Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 26-27, 26, 51; 5 (auctor c.59BC-c.17)
[6] Remigium classicique milites tranquillo in altum evecti, agilitatem navium simulacris navalis pugnae experiebantur.
177Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 28-30, 28, 36; 7 (auctor c.59BC-c.17)
[8] Ubi effusi hostes, mixta inter milites navalis turba, ad muros tumultu maiore quam vi subierunt, patefacta repente porta Romani cum clamore erumpunt, turbatosque hostes et ad primum incursum coniectumque telorum aversos usque ad litus cum multa caede persequuntur;[10] nec, nisi naves litori adpulsae trepidos accepissent, superfuisset fugae aut pugnae quisquam.
178Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 28-30, 29, 22; 3 (auctor c.59BC-c.17)
[2] Quo die venerunt hospitio comiter acceptis, postero die terrestrem navalemque exercitum, non instructos modo, sed hos decurrentes, classem in portu simulacrum et ipsam edentem navalis pugnae ostendit;[3] tum circa armamentaria et horrea bellique alium apparatum visendum praetor legatique ducti.
179Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 35-37, 35, 26; 2 (auctor c.59BC-c.17)
[2] Harum novarum navium agilitatem ut experiretur, simul ut omnia satis apta ad certamen essent, provectos in altum cotidie remigem militemque simulacris navalis pugnae exercebat, in eo ratus verti spem obsidionis, si praesidia maritima interclusisset.
180Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 35-37, 36, 3; 5 (auctor c.59BC-c.17)
Senatus ita ut ad unum omnes consentirent, decrevit vacationem rei navalis eis colonis non esse.
181Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 35-37, 36, 43; 4 (auctor c.59BC-c.17)
[3] Qui omissis quae in Hellesponto agebat cum rostratis navibus, quantum accelerare poterat, Ephesum redit et consilium extemplo habuit, faciendumne periculum navalis certaminis foret.
182Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 35-37, 37, 4; 8 (auctor c.59BC-c.17)
[5] Et L. Aemilius Regillus, cui navalis provincia evenerat, eodem tempore profectus est.
183Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 35-37, 37, 26; 1 (auctor c.59BC-c.17)
[1] Antiochus postquam a spe societatis Prusiae decidit, Ephesum ab Sardibus est profectus ad classem quae per aliquot menses instructa ac parata fuerat visendam, magis quia terrestribus copiis exercitum Romanum et duos Scipiones imperatores videbat sustineri non posse, quam quod res navalis ipsa per se aut temptata sibi umquam feliciter aut tunc magnae et certae fiduciae esset.
184Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 35-37, 37, 47; 4 (auctor c.59BC-c.17)
[4] Victoriae navalis ergo in diem unum supplicatio decreta est, in alterum diem, quod exercitus Romanus tum primum in Asia posuisset castra, ut ea res prospera et laeta eveniret.
185Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 35-37, 37, 58; 3 (auctor c.59BC-c.17)
[3] Per eos dies L. Aemilio Regillo, qui classe praefectum Antiochi regis devicerat, extra urbem in aede Apollinis cum senatus datus esset, auditis rebus gestis eius, quantis cum classibus hostium dimicasset, quot inde naves demersisset aut cepisset, magno consensu patrum triumphus navalis est decretus.
186Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 35-37, 37, 60; 8 (auctor c.59BC-c.17)
Valerius Antias quattuor milia captivorum, quia belli minas timuerint, ex tota insula reddita scripsit; eamque causam Fabio, cum rem nullam aliam gessisset, triumphi navalis impetrandi ab senatu fuisse.
187Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 40-42, 40, 18; 9 (auctor c.59BC-c.17)
[7] Nec rei navalis cura omissa.
188Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 40-42, 41, 1; 5 (auctor c.59BC-c.17)
Eodem decem navibus C. Furius duumvir navalis venit.
189Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 43-45, 43, 7; 8 (auctor c.59BC-c.17)
[11] Nam ex instituto C. Lucreti Hortensium quoque in tectis hieme pariter atque aestate navalis socios habere, et domos suas plenas turba nautica esse; versari inter se, coniuges liberosque suos, quibus nihil neque dicere pensi sit neque facere.
190Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 43-45, 44, 23; 6 (auctor c.59BC-c.17)
[6] Adiunctam civitatem penes quam unam tum rei navalis gloria esset nec terra nec mari spem relicturam Romanis.
191Titus Livius, Ab Urbe Condita libri 43-45, 45, 2; 8 (auctor c.59BC-c.17)
[9] Naves, quae in Tiberi paratae instructaeque stabant, ut, si res posceret, in Macedoniam mitterentur, subduci et in navalibus conlocari, socios navalis dato annuo stipendio dimitti et cum iis omnes, qui in consulis verba iuraverant;[11] et quod militum Corcyrae, Brundisi, ad mare superum aut in agro Larinati esset — omnibus his locis dispositus exercitus fuerat, cum quo, si res posceret, C. Licinius collegae ferret opem — ,hos omnes milites dimitti placuit.
192Vegetius, Epitoma rei militaris, p1; 4 (auctor fl.c.400)
Quartus liber universas machinas quibus vel oppugnantur civitates vel defenduntur enumerat; navalis quoque belli praecepta subnectit.
193Vegetius, Epitoma rei militaris, 4, index; 1 (auctor fl.c.400)
I Civitates aut natura aut opere debere muniri II Non directos sed angulosos muros faciendos III Quemadmodum muris e terra iungatur adgestus IIII De cataractis et portis, ne noceantur ab ignibus V De fossis faciendis VI Ne sagittis hostium homines laedantur in muro VII Quibus modis providendum sit ne famem patiantur obsessi VIII Quae species praeparandae sint pro defensione murorum VIIII Quid faciendum sit si nervorum defuerit copia X Quid faciendum ne aquae inopiam patiantur obsessi XI Si sales defuerint XII Quid faciendum cum primo impetu venitur ad muros XIII Enumeratio machinarum quibus muri oppugnantur XIIII De ariete falce testudine XV De vineis, de pluteis, de aggere XVI De musculis XVII De turribus ambulatoriis XVIII Quemadmodum ambulatoria turris possit incendi XVIIII Quemadmodum altitudo muris addatur XX Quo pacto suffodiatur terra ut machina nocere nil possit XXI De scalis sambuca exostra et tollenone XXII De ballistis onagris scorpionibus arcuballistis fustibalis fundis, per quae tormenta defenditur murus XXIII Adversum arietes prosunt culcitae laquei lupi columnae graviores XXIIII De cuniculis, per quos aut murus deponitur aut civitas penetratur XXV Quid facere debeant oppidani si hostes inruperint civitatem XXVI Quae sit adhibenda cautela ne hostes furtim occupent murum XXVII Quando oppidanis inferantur insidiae XXVIII Quid faciant obsidentes ne ab oppidanis patiantur insidias XXVIIII Quo genere tormentorum civitas defendatur XXX Quemadmodum mensura colligatur ad scalas vel machinas faciendas XXXI Praecepta belli navalis XXXII Nomina iudicum qui praeerant classi XXXIII Vnde appellentur liburnae XXXIIII Qua diligentia fabricentur liburnae XXXV Qua observatione sit caedenda materies XXXVI Quo mense caedendae sint trabes XXXVII De modo liburnarum XXXVIII Nomina ventorum et numerus XXXVIIII Quibus mensibus tutius navigetur XL Quemadmodum tempestatum observanda sint signa XLI De prognosticis XLII De aestuariis, hoc est de reumate XLIII De locorum notitia sive remigibus XLIIII De telis tormentisque muralibus XLV Quemadmodum navali bello collocentur insidiae XLVI Quid fiat cum aperto Marte bellum navale committitur
194Vegetius, Epitoma rei militaris, 4, 6, 31 (auctor fl.c.400)
XXXI PRAECEPTA BELLI NAVALIS
195Vegetius, Epitoma rei militaris, 4, 31, 1; 1 (auctor fl.c.400)
Praecepto maiestatis tuae, imperator invicte, terrestris proelii rationibus absolutis navalis belli residua, ut opinor, est portio; de cuius artibus ideo pauciora dicenda sunt quia iam dudum pacato mari cum barbaris nationibus agitur terrestre certamen.
196Vegetius, Epitoma rei militaris, 4, 43, 2; 2 (auctor fl.c.400)
In navarchis diligentia, in gubernatoribus peritia, in remigibus virtus eligitur propterea quia navalis pugna tranquillo committitur mari liburnarumque moles non ventorum flatibus sed remorum pulsu adversarios percutit rostris eorumque rursum impetus vitat, in quo opere lacerti remigum et ars clavum regentis magistri victoriam praestat.
197Vegio Maffeo, Carminum appendix, 1, 4 (auctor 1407-1458)
4. congratulatio victoriae pugnae navalis | et pugnae terrestris Vallis Tellinae | ad Nicolaum Piccininum
198Velleius, Historiae Romanae, 1, 9; 9 (auctor c.19BC-c.31)
Quo anno et Octavii praetoris navalis et Anicii regem Illyriorum Gentium ante currum agentis triumphi fuere celebres.
199Verino Ugolino, Carlias, 13; 31 (auctor 1438-1516)
Ecce insigne decus navalis premia serti!
200Vincentius Bellovacensis, Speculum doctrinale, 1, 58; 15 (auctor c. 1190-1264)
Nautica, res navalis.
201Vincentius Bellovacensis, Speculum doctrinale, 11, 80; 1 (auctor c. 1190-1264)
Vegetius Renatus Publius Flavius Epitoma rei militaris [Vegetius Renatus] [in libro IV] Terrestris prelii rationibus, navalis belli residua ut opinor superest portio, de cuius artibus ideo pauciora dicenda sunt, quia iam dudum pacato mari, cum barbaris nationibus agitur terrestre certamen.
202Vincentius Bellovacensis, Speculum doctrinale, 11, 80; 3 (auctor c. 1190-1264)
In nautis diligentia, in gubernatoribus peritia, in remigibus virtus eligitur; propterea quod navalis pugna tranquillo committitur mari, liburnarumque moles, non ventorum flatibus, sed remorum pulsu adversarias percutit nostris, earumque rursum impetus vitat.
203Vincentius Bellovacensis, Speculum doctrinale, 11, 92; 28 (auctor c. 1190-1264)
De moribus quoque, de forma, de cantandi modulatione, terrestris quoque belli et navalis prelii, perpetiendorumque suppliciorum certamina.
204Vincentius Bellovacensis, Speculum doctrinale, 12, 61; 27 (auctor c. 1190-1264)
De gummis et succis hyssopus, costus, scamonea, pix liquida, pix navalis, pix greca, pepanas, assa fetida, armoniacum, euforbium, galbanum, gummi iuniperi.