'quando' - search in All Authors, Showing 1 to 500 of 94504 hits      Show next 500

Nor id , p6, 41 found in
Nor id , p8, 2 found in
Nor id , p10, 35 found in
4Abbaudus abbas, De fractione corporis Christi, 166, 1344C (auctor fl. 1130)
Dic ergo mihi, obsecro te, unde potero scire quod verum loquatur evangelista, cum dicit: Hoc est corpus meum, si fefellit quando dixit, fregit?
5Abbaudus abbas, De fractione corporis Christi, 166, 1344C (auctor fl. 1130)
Identidem si mentitur Apostolus dicens, Panis quem frangimus, unde credam ei quod verum dicat, quando sequitur, communicatio corporis Christi est?
6Abbaudus abbas, De fractione corporis Christi, 166, 1346D (auctor fl. 1130)
Verumtamen ipse Dominus noster Iesus Christus, quando beatus Thomas de eius resurrectione dubitavit, non tam propheticis testimoniis quam propriorum oculorum ei satisfecit.
7Abbo Floriacensis, Apologeticus ad Hugonem et Rodbertum reges Francorum, 139, 0465B (auctor c.945–1004)
Promoventur namque ex laicis vel clericis ad monachatum, promoventur ex laicis vel monachis ad clericatum, quod quando vel quomodo fieri debeat sanctorum Patrum auctoritas liquido manifestat, quam qui secuti non sunt extra Ecclesiam catholicam a fide aberraverunt.
8Abbo Floriacensis, Apologeticus ad Hugonem et Rodbertum reges Francorum, 139, 0465D (auctor c.945–1004)
Certe, charissimi principes, nec catholice vivimus, nec catholice loquimur, quando ego illam ecclesiam dico esse meam, ille alteram dicit esse suam, ac veluti quaedam iumenta comparati iumentis insipientibus utrasque aliquando venales proponimus, propositasque ab aliis emere non formidamus.
9Abbo Floriacensis, Apologeticus ad Hugonem et Rodbertum reges Francorum, 139, 0470B (auctor c.945–1004)
Tunc enim iusta est excommunicatio pastoris, quando canonica vocatio in reum praecessit, et ille reatum suum sub iudicio Ecclesiae corrigere noluit, eoque modo elatione tumidum a sanis ovibus segregat, quem divino iudicio segregandum non ignorat; et quia in suum pastorem excommunicatus peccaverat, eum alter absolvere nec debuit nec potuit.
10Abbo Floriacensis, Apologeticus ad Hugonem et Rodbertum reges Francorum, 139, 0472A (auctor c.945–1004)
Denique et errorem qui de fine mundi inolevit abbas meus beatae memoriae Richardus sagaci animo propulit, postquam litteras a Lothariensibus accepit, quibus me respondere iussit; nam fama pene totum mundum impleverat, quod, quando Annuntiatio Dominica in Parasceve contigisset absque ullo scrupulo finis saeculi esset.
11Abbo Floriacensis, Epistolae, 139, 0421A (auctor c.945–1004)
Haec et alia rogant violentorum lacrymae: his consolationis manum porrigite, quam Dominus de coelo prospexit, ut solveret gemitum compeditorum, quando vos fecit caput omnium nostrorum.
12Abbo Floriacensis, Epistolae, 139, 0432C (auctor c.945–1004)
Nec te iuvat illa quae est apud rhetores translatio criminis, aut transmutatum nomen facti, quando scelus quod in prostibulo perpetratum est cum uxore alicuius aliter vir, aliter reus nominat; alter enim de adulterio queritur, alter non adulterium, sed quod fecit in prostibulo, licuisse fatetur.
13Abbo Floriacensis, Epistolae, 139, 0446C (auctor c.945–1004)
Observandum quoque est ut descriptio rerum aut cartarum eiusdem monasterii ab ecclesiasticis fieri non debeat, si quando res exigit; sed abbas loci cum abbatibus aliis rerum inventarium faciat.
14Abbo Floriacensis, Epistolae, 139, 0448C (auctor c.945–1004)
Queritur autem Concodeus abbas lator praesentium quia, si quando monachos quibus praeesse dignoscitur sub regulari voluerit disciplina restringere, monasterium temere deserant, et licite quocunque voluerint vagantes existant.
15Abbo Floriacensis, Epistolae, 139, 0460C (auctor c.945–1004)
Haec autem omnia perficere voti erat, quando magnifica principis apostolorum membra supplex adii; sed Romanam Ecclesiam digno viduatam pastore, heu, proh dolor!
16Abbo Floriacensis, Excerptum de vitis Romanorum pontificum, 139, 0553A (auctor c.945–1004)
Responderunt omnes: Imperet DEUS pietati tuae, ut restituat nobis modo Vigilium, et quando voluerit eum DEUS transire de hoc saeculo, tunc cum vestra praeceptione donetur nobis Pelagius noster archidiaconus.
17Abbo Floriacensis, Excerptum de vitis Romanorum pontificum, 139, 0556B (auctor c.945–1004)
SEVERINUS, natione Romanus, ex patre Abieno, sedit mensibus 2. diebus 4. Huius temporibus, cum tantum esset electus, nondum autem ordinatus, devastatum est Episcopium Lateranense a Mauritio chartulario, et Hisatio patritio Exarcho Italiae, qui adversus Ecclesiam DEI inito consilio concitaverunt exercitum Romanum, dicentes: Quid prodest, quod tantae pecuniae congregatae sint in Episcopio Lateranensi ab Honorio Papa, et militibus nihil exinde subvenitur, quando et rogae vestrae, quas Domnus Imperator vobis per vices mandavit, ibi sunt a sancto viro reconditae?
18Abbo Floriacensis, Quaestiones grammaticales, 139, 0528D (auctor c.945–1004)
Est autem una semivocalis r; mutae tres, quibus aspiratur, ut dictum est; de quarum omnium sono nemo dubitat, nisi fortassis tunc quando inter c et e, vel i, interponitur nota aspirationis, ut Chereas et parrochia.
19Abbo Floriacensis, Quaestiones grammaticales, 139, 0529A (auctor c.945–1004)
Quando vero ch pro χ, sicut et ph pro φ, et th pro θ in aliquibus dictionibus scribunt nostri, certum est quod illae dictiones Latinae non sint, et idcirco illas proferimus Graecarum litterarum sonis, licet quidam figurarum similitudine decepti pronuntient X pro χ, et dicant arxe pro eo quod est ἄρχη, et maxaera pro μαχαίρα.
20Abbo Floriacensis, Vita S. Eadmundi, 139, 0507D (auctor c.945–1004)
Siquidem tu, cui nix capitis credi compellit, quando referebas de ea, quae nunc est, incorruptione regis, quidam diligentius requisivit utrum haec ita esse possent.
21Abbo Floriacensis, Vita S. Eadmundi, 139, 0510C (auctor c.945–1004)
Denique constat, iuxta prophetae vaticinium, quod ab Aquilone venit omne malum, sicut plus aequo didicere perperam passi adversos iactus cadentis tesserae, quo aquilonalium gentium experti sunt saevitiam; quas certum est adeo crudeles esse naturali ferocitate, ut nesciant malis hominum mitescere: quando quidem quidam ex eis populi vescuntur humanis carnibus, qui ex facto Graeca appellatione Anthropophagi vocantur.
22Abbo Floriacensis, Vita S. Eadmundi, 139, 0517D (auctor c.945–1004)
non posse surgere, quando nec in vocem poterat erumpere?
23Abbo Floriacensis, Vita S. Eadmundi, 139, 0519B (auctor c.945–1004)
Sed de hoc sancto martyre aestimari licet cuius sit sanctitatis in hac vita, cuius caro mortua praefert quoddam resurrectionis decus sine sui labe aliqua; quando quidem eos qui huiuscemodi munere donati sunt, extollant catholici Patres suae relationis indiculo, de singulari virginitatis adepto privilegio, dicentes quod iusta remuneratione etiam hic gaudent praeter morem de carnis incorruptione, qui eam usque ad mortem servaverunt, non sine iugis martyrii valida persecutione.
24Abbo Floriacensis Hugo Francorum Robertus F, Canones, 139, 0478D (auctor 1000)
quae in hostibus iurata sponsio permanebit, quando nec ipsis propriis regibus iuratam fidem conservant?
25Abbo Floriacensis Hugo Francorum Robertus F, Canones, 139, 0485B (auctor 1000)
Observandum est quoque ut descriptio rerum aut chartarum eiusdem monasterii ab ecclesiasticis fieri non debeat, si quando res exigit, sed abbas loci cum abbatibus aliis rerum inventarium faciat.
26Abbo Floriacensis Hugo Francorum Robertus F, Canones, 139, 0500A (auctor 1000)
Quando monachi et alii poenitentes communicare debent, manifestat sanctus Eucherius: « Detur poenitentia saeculari, cuius adhuc cervix sub iugo dependet saeculi, et huic pro immanitate peccati sive delicti terminetur tempus, qui adhuc tempori servit.
27Abbo Floriacensis Hugo Francorum Robertus F, Canones, 139, 0500C (auctor 1000)
Nam sicut ignis ille visibilis duas in se quasdam efficacias habet, id est comburere fragilia et illuminare tenebrosa, ita ignitum illud Dominicum corpus, quando cum metu et reverentia grandi fuerit sumptum, corporis quidem delicta consumit, animae vero sensum illuminat.
28Abbo Floriacensis Hugo Francorum Robertus F, Canones, 139, 0501A (auctor 1000)
» Hae sunt sanctorum Patrum sententiae, discretionis plenae, quibus monentur viri ac feminae quando vel quales debent accedere ad communionem Eucharistiae.
29Abbo Floriacensis Hugo Francorum Robertus F, Canones, 139, 0503B (auctor 1000)
Nunquid quando sententiam tales causae suscipiunt, et ad sedem apostolicam appellatur, nonne et persona quae iudicatur, praesens est; et districtissime atque ab omni latere veritas quaeritur, ut tunc si debeat manere sententia, decernatur?
30Abbo Sangermanensis, De bello Parisiaco, 132, 0723D (auctor fl. 923)
Plane etiam si quando affuerit velle, nusquam tamen his actibus favit possae.
31Abbo Sangermanensis, De bello Parisiaco, 132, 0750B (auctor fl. 923)
Quippe latus utrimque viris comptus clipeatis Mille, legebat iter, quando tyronis ab ore Venantis canibus lepores nemorosa per arva Panditur adventare aequites per millia sevos.
32Abbo Sangermanensis, Sermones, 132, 0765B (auctor fl. 923)
Nam quando noster Dominus, qui est Deus omnipotens, fecit primum hominem Adam, totum illum fecit sanctum, et iustum et immortalem.
33Abbo Sangermanensis, Sermones, 132, 0765C (auctor fl. 923)
Et istam suam imaginem nos commendat Dominus habere, quando dicit in Evangelio: « Estote sancti, quia et ego sanctus sum (Lev. XI, 44) . » Et in alio loco dicit: « Estote misericordes, sicut et Pater vester misericors est (Luc. VI, 36) . » Ergo quia Deus tam bonum et tam sanctum fecit Adam, propterea legimus, « quia misit eum in paradisum ut operaretur, et custodiret illum (Gen. VII, 15) . » In ipso autem paradiso dedit ei Dominus omnem gloriam.
34Abbo Sangermanensis, Sermones, 132, 0767A (auctor fl. 923)
Similiter et nos episcopi propterea quia vos non custodistis obedientiam praeceptorum Dei, quae nos supra nominavimus, propterea eiecimus vos foras de ecclesia, et cantavimus post vos hoc quod Dominus post Adam cantavit, quando expulit eum de paradiso: « In sudore vultus tui vesceris pane tuo (Gen. III, 19) , » et reliqua. Sed quid fecit Adam postquam fuit eiectus de paradiso?
35Abedoc Ethelwolfus, Canones Hibernenses, 96, 1317C
Si quando alter fuerit confessus quantum laboris alteri intulerit, tantum sibi multiplicetur.
36Abedoc Ethelwolfus, Canones Hibernenses, 96, 1326A
VI. Si laicus fuerit XL dies poeniteat, et det pecuniam quando arbitratus fuerit sacerdos, aut iustus quisquam.
37Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0014A (auctor fl. 1150)
Adhuc tamen sonum magis humilem cithara ista reddidit, et usque adeo humilem, quod nec etiam discipuli eum capere potuerunt, quando iudaica eam tangens perfidia, manus et pedes clavis, lancea latus eius aperuit, quae ad ultimum cruci appensa, sonum illum flebilem reddidit: In manus tuas, Domine, commendo spiritum meum (Psal. XXX; Luc. XXIII) . De hoc sono per prophetam ex persona salvatoris dicitur: Laboravi clamans raucae factae sunt fauces meae, defecerunt oculi mei, dum spero in Deum meum (Psal. LXVIII) . Raucae, inquit, factae sunt fauces meae, hoc est, inutiles reputatae sunt voces meae, usque adeo quod etiam oculi mei, hoc est, discipuli mei, defecerunt dum spero in Deum meum.
38Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0014B (auctor fl. 1150)
Suavis autem sonus fuit novitas miraculorum, operatio sanitatum, quando sanavit infirmos, et liberavit omnes oppressos a diabolo: sed adhuc suavior fuit vox illa eius praedicationis, per quam legem vitae scripsit in cordibus filiorum hominum, docendo eos vivere: eos inquam, qui immanitate scelerum involuti non sciebant vivere, sed potius vitam confundere.
39Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0015A (auctor fl. 1150)
Iocundus vero sonus in resurrectione est inchoatus, sed in futuro consummabitur, quando filii adoptionis audient vocem Filii Dei dicentis: Venite, benedicti Patris mei (Matth. XXV) . Huius citharae sonum voluerunt audire omnes iusti, qui expectabant redemptionem Israel.
40Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0015D (auctor fl. 1150)
Post haec omnia, ipsa beatitudo promissa in supplicium erat commutanda, nisi quia misericordia et veritas obviaverunt sibi, et tempore propitiationis imminente iustitia et pax osculatae sunt (Psal. LXXXIV) . In nativitate enim Christi veritate apparente secundum promissum Dei, subsecuta est misericordia deliberationis peccatoris; sicque iustitia et pax osculatae sunt, quando homo per gratiam Dei iustificatus, sublato pariete inimicitiarum, qui erat inter ipsum et Deum, Deo est reconciliatus (Ephes. II) . Veniens ergo redemptor noster infirmitates nostras sanare, tria secum medicinalia detulit, scilicet unguentum, cauterium, et antidotum.
41Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0016A (auctor fl. 1150)
Nonne videtur tibi artifex iste in apothecam hanc descendisse, quando dictum est Mariae ab angelo: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi (Luc. I) . Ibi artifex iste hoc unguentum confecit, quando Filius Dei totum suscepit quod erat hominis, et assumptae naturae plenitudo divinitatis corporaliter se infudit.
42Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0016C (auctor fl. 1150)
Sed fracto alabastro, id est, Christi humanitate per passionem consummata, mulier peccatrix unguentum super caput Iesu effudit, quando Ecclesia prius peccatorum sordibus foedata, sed in sanguine Christi mundata, fidem Verbi incarnati Deo Patri obtulit.
43Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0016D (auctor fl. 1150)
Caput enim Christi Deus est, sicut dicit Apostolus (I Cor. II) . Domus vero Ecclesiae repleta est ex odore unguenti, quando Christus Deus dona gratiarum filiis Ecclesiae divisit.
44Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0018A (auctor fl. 1150)
Oculus etiam charitatis caecutiens efficitur, quando affectus dilectionis, qui Deum contemplari debuerat, crassa quadam nube obducitur avaritiae et cupiditatis.
45Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0018A (auctor fl. 1150)
Tale genus hominum illis Helisei irrisoribus recte comparatur, qui dum ascenderet in domum Domini, calvitium eius irridebant, unde et ursis ad devorandum traditi sunt (IV Reg. II) . Calvitium quippe Helisei, est amaritudo tribulationum, paupertas et humilitas Salvatoris, quae pueri, hoc est, stulti amatores huius mundi, irrident, vel quando hoc realiter faciunt, vel quando ea imitari nolunt.
46Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0020D (auctor fl. 1150)
Sed illud loquor solstitium ineffabile, quando Dei Filius, sol iustitiae interminus et incomprehensibilis quodammodo se comprehensibilem fecit, et divinitatis suae maiestate quasi in unum globum collecta, in uterum virginis corporaliter se infudit.
47Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0021A (auctor fl. 1150)
Congrua autem fortassis similitudine incarnationem Verbi solstitium appellaverim: qua sicut sol iste visibilis dicitur solstitium facere, quando nobis e vicino positus ad nos amplius accedere non potest, sic Dei Filius sol iustitiae, solstitium fecit, quando nostram naturam assumendo usque adeo sibi coniunxit, quod facta unione Dei et hominis ad ipsam amplius appropinquare non potuit.
48Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0022D (auctor fl. 1150)
Prima ergo die non sufficiente ad victoriam de hostibus spatium diei duplicatum est, quando ad legem accessit gratia, ut per mediatorem Dei et hominum Iesum Christum hostes humani generis, hoc est, peccata cum suo autore diabolo vinceremus.
49Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0025D (auctor fl. 1150)
Quid tibi potest esse animi recta sapienti, quando frater tuus hoc meditatur in oratione, hoc in lectione, hoc in opere, imo ubique locorum gemit cruentus vulnere quod tu iniuste ei inflixisti?
50Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0025D (auctor fl. 1150)
Quando Deum vides, in ipso quid vides?
51Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0026D (auctor fl. 1150)
Ac si diceret: Non loquor diem illam angustiae et tribulationis, cum erunt signa in sole et luna et stellis arescentibus hominibus prae timore et expectatione quae supervenient universo orbi (Luc. XXI) . Non denique diem illam desolationis, quando rupti sunt fontes abyssi magnae et cataractae coeli apertae sunt, ut inundatione facta delerent omnem animam viventem.
52Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0026D (auctor fl. 1150)
Illam potius loquor diem, quando rorantibus coelis desuper illuxerunt coruscationes gratiae orbi terrae, et Dei Filius in carnis trabea apparens mortis foedere sublato pacem mundo intulit, non qualemcunque dico, sed eam ut (mirabile dictu) habitaret lupus cum agno, et delectaretur infans super foramine aspidis, et manum ablactatus mitteret in cavernam reguli (Isa. XI) . In illa die tam solemni tantum expectata erit germen Domini in magnificentia, etc.
53Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0032A (auctor fl. 1150)
Descendit igitur Dei Filius sicut pluvia in vellus, quando naturam nostram per gratiam visitans, mundat nos a macula vetustatis, et profectu virtutum induit vestimentis novitatis.
54Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0038A (auctor fl. 1150)
Veneremur adventum nostrae visitationis, ubi in se suscipit nostra infirma, hoc est, consolatur nos in omni tribulatione et angustia nostra, ut illum ultimum adventum examinationis secure possimus expectare, quando filius hominis veniet in virtute magna et maiestate (Matth. XIX) . Quod nobis praestare dignetur idem iudex noster creator et redemptor noster Iesus Christus, cuius regnum et imperium permanet in secula seculorum.
55Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0039B (auctor fl. 1150)
Et ipse quidem similis factus pellicano, quando nostrae naturae assumpsit maciem: factus est sicut nycticorax, quando pependit in cruce non habens speciem nec decorem.
56Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0039D (auctor fl. 1150)
Intravit itaque Dei Filius hanc infirmariam, id est, nostrae mortalitatis miseriam, quando languores nostros ipse suscepit, et nostrae naturae participium in beata Virgine sibi univit.
57Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0039D (auctor fl. 1150)
Unde huius infirmariae ianuam recte dixerim beatam virginem Mariam: ipsa etenim est porta de qua propheta dicit: Porta haec clausa erit et non aperietur, et vir non transibit per eam, quia Dominus exercituum ingressus est per eam (Ezech. XLIV) . Sed quando, vel ubi introivit per hanc portam?
58Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0040B (auctor fl. 1150)
Ipsa etenim est terra de qua fons ille scaturivit, de quo in Genesi scriptum est: Nondum enim Dominus pluerat super terram, nec erat homo qui operaretur terram, sed fons ascendebat de terra qui irrigavit superficiem terrae (Gen. II) . Fons equidem de terra ascendit, quando splendor gloriae et fons vitae Dei Filius de beata Virgine nasci voluit.
59Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0040B (auctor fl. 1150)
Superficiem terrae irrigavit, quando ipsos peccatores et abundantes in seculo, tam Iudaeos quam gentiles ad fidei gratiam convertit, et non solum convertit, verum etiam a laqueo mortis redemit, sicut scriptum est de ipso: Quia venit filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat: et animam suam dare in redemptionem pro multis (Luc. XIX) . Et fortassis expressius pro omnibus dixerim: quia peccaverant omnes et egebant gloria Dei (Rom. III) , ideoque clamaverunt ad Dominum dum tribularentur, et de necessitatibus eorum liberavit eos (Psal. CVI) . Quid aliud quaeso significant quatuor versus illi in nocturnis laudibus, primo responsorio accantati, nisi commune omnium desiderium pro communi liberatione?
60Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0041A (auctor fl. 1150)
Quasi enim imber tempestivus de terra semen producit, quando cor terrenum et animale per spiritum compunctionis Deus in lachrymas resolvit.
61Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0042D (auctor fl. 1150)
Scriptum est de Helia, quia fugit a facie Iezabel in solitudine, ibi proiecit se sub umbra iuniperi et obdormivit, postmodum refectus pane subcinericio et potu aquae, in fortitudine cibi illius ambulavit usque ad montem Dei Oreb (III Reg. XIX) . Iezabel quae sterquilinium vocatur, Heliam persequitur, quando quilibet amator castitatis, a carnis concupiscentia impugnatur.
62Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0044D (auctor fl. 1150)
Dum ergo medium silentium tenerent omnia, et nox in suo cursu medium iter haberet, nox peccati primum iter in coelo habuit, quando merito suae superbiae, deiectus est praevaricator angelus.
63Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0044D (auctor fl. 1150)
Medium iter habuit in mundo, quando ante adventum Christi omnia erant conclusa sub peccato, nec erant qui de meritis suis possent gloriari.
64Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0045A (auctor fl. 1150)
Unde dictum est: Anima iusti sedes est Dei (Sap. VII) . A regalibus ergo sedibus venit ad nos Christus, quando praesentiam suam quam beatis spiritibus exhibebat per divinitatem, homini etiam ostendit per assumptae humanitatis dignationem.
65Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0046A (auctor fl. 1150)
Caetera verba quae sequuntur, in hac vita loquuntur tibi tantum ad consolationem, ne forte deficias in tribulationibus huius seculi, quia in futura vita melius illa cognosces, quando audiens ea vives in eis.
66Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0049B (auctor fl. 1150)
Nonne in conceptione quamdam butyri pinguedinem Christus homo videtur tibi accepisse, quando unctione charismatum unctus est prae participibus suis, quando vitulus ille saginatus in utero Virginis est praeparatus, ut filio prodigo redeunti de terra dissimilitudinis pingue convivium instauraret, et usque adeo pingue, ut omnes electos ad illud convivium invitatos sua pinguedine saginaret?
67Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0050C (auctor fl. 1150)
Sanguis enim eius super limpidissimam petram effusus est, quando viri sanguinum in Christum, qui est limpidissima petra, suae crudelitatis malitiam exercuerunt.
68Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0050D (auctor fl. 1150)
Mel conservativum, quando augendo gratiam dirigit iustum.
69Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0051A (auctor fl. 1150)
Floruit vero mel istud tempore scriptae legis, quando data lege multitudine praeceptorum cognitio Dei amplior innotuit.
70Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0051C (auctor fl. 1150)
De secundo melle Dominus ad Ezechielem dicit: Accipe librum istum et devora eum, et fiet in ore tuo dulcis tanquam mel (Ezech. III) . Ioannes etiam in deserto mel silvestre edebat (Marc. I) , quando evangelicae praedicationis dulcedinem incredulis ministrabat.
71Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0051D (auctor fl. 1150)
Emmanuel itaque noster comedit mel dulcoratum, quando divinam et humanam naturam in unam personam univit.
72Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0057A (auctor fl. 1150)
Caro enim concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem. (Gal. V.) Ista ergo mulier litigiosa, id est, caro nostra, Christum expellit de cordibus nostris, quando carnales cogitationes, delectationes rerum temporalium et amor voluptatum huius seculi dominantur in nobis.
73Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0057D (auctor fl. 1150)
Die hodierna munus humilitatis nobis exhibuit, quando ipse Rex coelorum et dominus servo suo Ioanni in tantum humiliatus est, ut sacramentum baptismi ab eo suscipere dignatus sit (Ioan. III) . Videamus iam tria dona, quibus Christus ad nos veniens suae adscriptos militiae voluit locupletare, videlicet paupertatem, infirmitatem, humilitatem.
74Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0060A (auctor fl. 1150)
Tunc autem cogitatio est in eo quod dicitur, quando intentio orantis in virtute psalmi vel alterius orationis, et nihil aliud directe respicit: quae oratio animata est et Deo accepta, meritum habens iuxta mensuram devotionis.
75Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0063D (auctor fl. 1150)
Quantam enim humilitatis formam tibi exhibuit, quando rex et regis filius formam servi accipiens semeptisum exinanivit?
76Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0063D (auctor fl. 1150)
Quantam aestimas charitatem, quando pro impiis et peccatoribus tam vilem, tam despectum se exhibere voluit?
77Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0064A (auctor fl. 1150)
Tertia in Iordane fuit apparitio, quando baptizandus venit rex ad militem, verbum ad praeconem, dominus ad servum, sponsus ad paranimphum.
78Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0064D (auctor fl. 1150)
Igitur montes Dei umbra operuit, quando intellectum prophetiae obscuritatis involucrum palliavit.
79Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0065B (auctor fl. 1150)
Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis (Ioan. XIV) . Vis videre devotum? Et factus in agonia prolixius orabat, (Luc. XXII) . Haec omnia coepit Iesus primum facere et postea docere, quando in conspectu gentium iustitiam suam voluit revelare.
80Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0066A (auctor fl. 1150)
Sed interim Sara ridet post ostium tabernaculi, quando illicitas suggerit delectationes caro repugnans spiritui, quae postmodum correpta repromissionem accepit de filio: quia carne refrenata per spiritum etiam corpus suam mercedem accipiet in futuro.
81Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0076A (auctor fl. 1150)
In coelis pacem dedit, quando illum superbum et inquietum inde expulit: in terris, quando exsultavit ut gigas ad currendam viam, et lorica nostrae carnis indutus nobiscum stans in acie de inimicis, pace mundo reddita, triumphavit.
82Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0079C (auctor fl. 1150)
Quis enim peccatorum non speret veniam, quando meminit latronis illius confitentis, Mariae lacrymantis, publicani pectus suum tundentis, mulieris Cananaeae peccata sua lugentis, Petri denique negantis, Pauli persequentis, qui omnes in plenitudine divinae misericordiae post tanta scelera non solum veniam, sed et gloriam consecuti sunt.
83Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0081A (auctor fl. 1150)
Restat ergo ut cursu veloci, hoc est, ferventi desiderio et multo studio bonae operationis de Aethiopia exeamus et sic praeveniamus ultrices manus Dei, scilicet poenas suppliciorum: quia et tempus breve est et hora incerta et via periculosa per quam ambulandum est: tempus breve est, quoniam vita quotidie nos deserit: hora incerta, quia nescimus quando venturus sit Dominus, ut extendat manum suam in retribuendo (Psal. LIV) : via periculosa, propter multiplices tentationes et seductiones inimici.
84Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0081D (auctor fl. 1150)
Coruscatio stellae istius est, splendor divinitatis, lux inaccessibilis, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum (Ioan. I) . De quo splendore Abacuc propheta dicit: Splendor eius ut lux erit, cornua in manibus eius (Abacuc III) . et Isaias: Propter Sion non tacebo, donec egrediatur ut splendor iustus eius (Isa. LXII) . Et Paulus: Qui cum sit splendor gloriae et figura substantiae, sedet ad dexteram maiestatis in excelsis (Heb. I) . Hoc ergo splendore coruscavit stella haec quando totum divinitatis suae lumen Christus assumptae humanitati corporaliter, id est, integraliter infudit.
85Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0082B (auctor fl. 1150)
Neque enim radium solis vel lunae videre dicimur, quando lucent nobis in virtute sua: sed tunc, cum partem luminis sui per fenestram vel rimam usque ad nos dirigunt.
86Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0085D (auctor fl. 1150)
De exterius per letalem tristitiam visus mentis impeditur, quando pro adversitate huius seculi ita anima misera absorbetur tristitia, ut gaudiorum futurae vitae immemor ad Deum respirare non possit.
87Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0087C (auctor fl. 1150)
Obviatio reconciliationis hodierna die facta est, quando sancta mater Ecclesia puerum Iesum diu desideratum devota suscepit, et sublato foedere, quod pepigerat cum morte in Christo, pacem reconciliationis invenit.
88Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0087C (auctor fl. 1150)
Obviatio contradictionis fuit, quando populus ille gravis iniquitate filii alieni mentiti sunt ei, et expuentes in faciem colaphis eum ceciderunt, et plectentes coronam de spinis super caput eius genu flexo illudebant ei.
89Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0087D (auctor fl. 1150)
Hoc enim et a iusto Simeone prophetatum fuerat cum diceret: Ecce hic positus est in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur (Luc. II) . Obviatio examinationis erit in die magno iudicii, quando separabitur argentum a scoria, granum a palea, agni ab hoedis, reprobi ab electis.
90Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0088A (auctor fl. 1150)
Sed omnes istae discordiae in Christo pacificandae sunt, quando omnes creaturae rationales per charitatem unitae, factae sunt unius spiritus participes et unius regni cohaeredes.
91Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0089D (auctor fl. 1150)
Exhibitione praecepti eos attrahit, quando doctrina verbi Dei a malis suis revocantur: ostensione exempli attrahuntur, dum per bona opera iustorum ad meliora provocantur: inspiratione coelesti attrahuntur, dum invisibili gratia intus illustrati gratis iustificantur.
92Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0090C (auctor fl. 1150)
Verbi gratia, quando spiritus qui promptus est, festinantius in obsequium Dei graditur, afflictione carnis cohibeatur et caro infirma, dum nimis commoda appetit, vivacitate spiritus ad anteriora promoveatur.
93Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0091D (auctor fl. 1150)
Quando luce irradiaris, lauda et gratias age Deo, per quem misericorditer reparatus es.
94Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0093C (auctor fl. 1150)
Ab his uberibus verbum Dei lac extraxit, quando ipsum Verbum caro factum naturam humanam sibi univit.
95Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0093C (auctor fl. 1150)
Ecclesia vero Christum ablactavit, quando ipsum contra carnis iura genitum supra naturam humanam Deum credidit.
96Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0093D (auctor fl. 1150)
Unde Evangelista: Quod enim nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei (Luc. I) . Et Isaias de ipso: Vere tu es Deus absconditus, et absque te non est Deus (Isa. XLV) . Et alibi: Vidimus stellam eius in oriente, et venimus adorare eum (Matth. II) . Est etiam Christus ablactatus a lacte simplicis doctrinae, quando literalem legis superficiem spiritaliter intelligendam esse docuit.
97Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0094C (auctor fl. 1150)
Primum decorem animae a Deo habuit, sed eum peccando perdidit, quando in Adam omnes ita peccaverunt, ut nemo unquam fuerit vel esse possit, qui de innocentiae puritate possit gloriari.
98Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0096A (auctor fl. 1150)
Quando thus accenditur, tria concurrunt fumus, odor, ignis, quae tria et in oratione moraliter inveniri possunt.
99Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0098C (auctor fl. 1150)
Tricesimum siquidem fructum semen hoc attulit, quando Christus sua praesentia nuptias consecravit (Ioan. II): sexagesimum fructum attulit, cum, tempore suae praedicationis, continentiam praedicavit et docuit: centesimum, quando matrem Virginem Ioanni virgini in cruce commendavit (Ioan. XIX) . Sed, quia nobis illa virgo Israel futura erat mater Dei, thalamus sponsi, dilecta dilecti, unica unici, ideo Dei Filius singulariter, imo mirabiliter in ipsa voluit operari: ut quae precium universitatis debeat parere, cum statu quolibet universitatis haberet aliquid commune.
100Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0099C (auctor fl. 1150)
Mulier ergo illa fimbriam vestimenti tetigit, quando anima peccatrix exemplo bonorum operum provocata, bene operando pristinos errores derelinquit.
101Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0100B (auctor fl. 1150)
Haec sunt quatuor alae cherubin, quarum duabus volant, et duabus tegunt corpora sua (Ezech. I) . Sancti enim viri qui sunt cherubin, id est plenitudine divinae scientiae illuminati, duabus alis tegunt corpora, quando per historiam et tropologiam, praesentem informant conversationem: duabus alis volant, quando allegoria et anagoge per fidem et charitatem sursum eriguntur ad contemplationem.
102Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0100D (auctor fl. 1150)
Per dies triginta tres illud beatae purificationis tempus intelligendum puto, quando quasi triginta trium annorum occurremus omnes in virum perfectum iuxta mensuram aetatis plenitudinis Christi, quando ingrediemur in Sancta sanctorum, id est in templum non manufactum in coelestibus, quando, sicut scriptum est, purificabimur ab omni inquinamento carnis et spiritus (II Cor. VII) . Ibi fratres, plene cognoscentes et cogniti, lux vestra non lucebit in tenebris, sed manifesta luce operum et cordium portabitis lucernas ardentes in manibus vestris: Lucernas dico non solum glorificati corporis, sed conscientiae lumine divini amoris radiantis.
103Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0102B (auctor fl. 1150)
Unde Apostolus: Sicut portastis, inquit, imaginem terreni hominis, sic portetis imaginem coelestis (I Cor. XV) . Favum igitur, id est, mel in cera operamur, quando sapore virtutum et gustu quodam divinae dulcedinis, quam in Scripturis divinis invenimus, fragilitatem nostram Dei cooperante gratia informamus.
104Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0105D (auctor fl. 1150)
Pudor imperfectionem poenitentiae operatur, quando aliqui vident peccata sua ignominiosa, et praeter communem peccandi legem enormia, ideoque erubescunt ea confiteri, de quibus dicitur: Confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos (Psal. XXXII) . Timor etiam poenitentiam impedit, quando aliqui ideo nolunt confiteri, quia timent se gravitatem satisfactionis sustinere non posse: quorum personam gerebat Adam ille terrenus cum diceret: Audivi vocem tuam in paradiso et timui, eo quod nudus essem, et abscondi me (Gen. II) . Spes etiam imperfectionem poenitentiae operatur, quando aliqui sperant se aliquid emolimenti adepturos in seculo, quod timerent perdere, si hominibus quales sunt interius notum fieret, quibus dicitur: Divitiae si affluant, nolite cor apponere, hoc est, in ipsis sperare (Psal. LXI) . Desperatio etiam imperfectam facit poenitentiam, quando aliqui peccandi consuetudine ligati, desperant se a vitiis abstinere posse, de quibus dicitur ab Apostolo: Quia venit ira Dei in filios diffidentiae (Ephes. V) . Frustratoria est illorum poenitentia, qui quadam consuetudine temporis tracti ad horam dicunt, sed non deflent peccata sua: quippe statim deponunt onus satisfactionis, revertuntur ad vitia, bibunt calicem confusionis usque ad fecem, et fiunt novissima talium peiora prioribus.
105Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0115B (auctor fl. 1150)
Tempore tribulationis, quando vir bonus in angustia, et persecutione, et quacunque tribulatione positus est, oratione uti debet, ut ab his liberet eum Dominus.
106Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0115B (auctor fl. 1150)
In tentatione vero peccati, id est quando aliquis in peccatum criminale lapsus est, tunc lectione uti debet: quae ostendit homini viam iustitiae, mores instruit, aperit tentationes diaboli, et quomodo ei sit resistendum, quibus omnibus homo peccator ad gratiam Dei suscipiendam humilior efficitur.
107Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0116A (auctor fl. 1150)
Videmus siquidem multos, qui quando ingressi monasterium debent sibi assumere plangendi officium, praeteritae culpae iam immemores adeo securi fiunt, ut videantur non poenitentiae fructum, sed quoddam securitatis otium exhibere in sua conversatione.
108Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0116A (auctor fl. 1150)
Siquidem terreni imperatoris milites quando stant in acie, si agricolas, vinitores, si quicunque inepta laetitia exultantes videant, non eos movent haec omnia, ad hoc solum soliciti, ut fortiter premant adversarios, et victoria potiantur.
109Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0116B (auctor fl. 1150)
Cum Esau luctatur Iacob in utero, quando claustralis pugnat contra affectum carnalem, quasi secum genitum in utero pravae voluntatis: cum Laban pugnat in Mesopotamia, quando in hoc seculo pugnat cum diabolo contra incentivam malitiae, et secularis vanitatis: pugnat in Bethel cum Domino, quando vir religiosus in domo Dei, hoc est, in claustro, in vigiliis et orationibus, in fame et siti, aliisque laboribus plurimis a Domino regnum coelorum, quasi per violentiam nititur obtinere.
110Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0120A (auctor fl. 1150)
Cuius etiam pulchritudinem Daniel propheta commemorans ait: Vestimenta eius candida sicut nix, capilli albi sicut lana munda, corpus eius sicut chrysolithus, thronus sicut flamma ignis (Dan. VII) . Huius ergo floris fructu, odore, pulchritudine tam praeclari, virga beata Dei Genitrix fuit, cuius sementem angelus Gabriel hodierna die iecit, quando Christum Dei virtutem, Spiritus sancti operatione de ipsa nasciturum annunciavit.
111Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0120B (auctor fl. 1150)
Floruit plane pariendo Christum: germinavit amygdala, quando multa iustorum millia suo exemplo ad vitae novitatem convertit.
112Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0121A (auctor fl. 1150)
Virga haereditatis est, generatio rectorum, qui sunt haeredes regni, et participes futurae beatitudinis, de qua Psalmista dicit: Redemisti virgam haereditatis tuae (Psal. LXXIII) . Haec virga significata est in illo facto Iacob, quando sumpsit virgas populeas et amygdalinas et ex platanis, partimque eas decorticavit, et quasdam unius coloris retinuit, ut oves in aspectu earum, modo varios, modo uniformes conciperent foetus (Gen. XXX) . In his quae partim decorticatae fuerant, sanctos illos figurans, qui pellem pro pelle dederunt, passiones, tormenta, iniurias sustinendo.
113Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0122A (auctor fl. 1150)
Animalis est musica, quando sensus exteriores nihil superfluum appetunt, et a ductu rationis nequaquam discordant, ut visus non aspiciat vana, non auris audiat detractiones vel iudicium sanguinis, non odoratus quaerat suavia, non gustus superflua, non manus extendatur ad illicita.
114Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0123B (auctor fl. 1150)
Per plagam occidentalem, non ab occasu, sed ab occisione moraliter sic dictam, tranquillitas mentis accipitur, quando occisis vitiis per mortificationem carnis, caro et spiritus subiiciuntur divinae voluntati.
115Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0129C (auctor fl. 1150)
Sed hoc semper sine causa fit, quando causa correctionis non intervenit, sive communis utilitatis.
116Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0131C (auctor fl. 1150)
Quando ergo nomine illo converso Mariae dicitur: Ave, per hoc datur intelligi quoniam, per beatam Virginem, et culpa in veniam, et poena in gloriam commutata est.
117Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0133B (auctor fl. 1150)
Plenitudo superfluens est, quando res quae implet, mensurae capacitatem excedit.
118Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0134D (auctor fl. 1150)
quando speciosus ille forma prae filiis hominum, deformis et umbrosus factus est, ita ut esset lividus plagis, pallidus morte, et omnimodis opprobriis saturatus.
119Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0135A (auctor fl. 1150)
Mutata est enim eius sublimitas in humilitatem, quando formam servi assumpsit: mutata est infirmitas eius in maiestatem, quando assumpsit Petrum, et Iacobum, et Ioannem, et duxit eos in montem excelsum, et transfiguratus est ante eos: mutata est eius mutabilitas in aeternitatem, quando a mortuis resurrexit: mutata est eius speciositas in deformitatem, quando in passione pro nobis in cruce suspensus est.
120Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0136A (auctor fl. 1150)
Tu servum contumacem nutrivisti delicate, quando carnem tuam comessationibus, et ebrietatibus, caeterisque voluptatibus vitae huius delectasti.
121Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0137A (auctor fl. 1150)
Res siquidem, cuius imaginem in speculo videmus, retro nos est (I Cor. XIV) . Sic et Christus cuius speciem in sacra Scriptura videmus, adhuc in magna gloria venturus est, quando videbimus eum facie ad faciem.
122Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0140D (auctor fl. 1150)
Istis membris anima mutilatur, quando nec sensus Deum quaerit, nec memoria recolit, nec voluntas appetit, nec ratio eligit, nec intellectus comprehendit, et sic anima misera, quam Deus tibi dedit sociam, ubicunque locorum fueris, si dormis, si vigilas, si ambulas, si sedes, contra te clamat volutata in suo sanguine quem tu effudisti.
123Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0141C (auctor fl. 1150)
Christi vero sanguinem tunc in terram distillasse dixerim, quando terrena ista et transitoria, quae Christi patrimonium appellamus, videlicet amplas possessiones, statuta decimarum, oblationum proventus, et caetera stipendia Ecclesiae, sanguine suo acquisivit, quae ad consolationem illis dari voluit, qui essent cum ipso tribulationum participes, et imitatores passionum eius.
124Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0194D (auctor fl. 1150)
Quanto prudentius filii prophetarum olim convivati sunt, qui dum sylvestres herbas amaritudine plenas in ollam concidissent, consilio Helisaei mortem, quam in olla invenerunt, admixtione farinae dulcoraverunt, usque adeo ut nihil amaritudinis apposita farina remaneret (IV Reg. IV) . An non etiam tibi mors in olla apposita est, quando suggestio venenata serpentis praemeditatione, quasi in olla decocta, praeceptum Dei tui praevaricari te fecit (Gen. II) ? Sed consilio Helisaei, videlicet Dei prohibentis ne de fructu ligni comederes, debueras hanc mortem admixtione farinae, id est subtili rationis examine temperasse, ut quodam modo dulcis tibi fieret dum victrix conscientia de hoste triumphato tentationi non consentiendo gauderet.
125Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0195C (auctor fl. 1150)
Est igitur fructus istius ligni, quo secundum hominis convivium instauratur, opprobria sustinere, paupertatem amare, laboribus et aerumnis corpus macerare, pro fratribus in necessitate animam ponere (Luc. XIX) . Comedit de fructu huius arboris Zachaeus, quando factus amator paupertatis, dimidium bonorum suorum dedit pauperibus, et in quo aliquem defraudavit, restituit quadruplum.
126Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0195D (auctor fl. 1150)
Sic et autor vitae eodem convivio refectus est, quando pro fratribus animam posuit.
127Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0196D (auctor fl. 1150)
Iste Herodes natali suo primatibus suis convivium facit, quando in successu terrenae prosperitatis animus carnalis virtutes animae, videlicet rationem, memoriam, voluntatem, ad delectationes rerum temporalium inducit.
128Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0196D (auctor fl. 1150)
Herodias, quae intepretatur gloriosa, ipsa est superbia: saltat coram discumbentibus, quando mentes pravorum eo ipso quod voluptatibus et illicitis desideriis effluunt, ventum inanis gloriae quaerunt et favorem humanae laudis: sicque evenit, ut ad petitionem illius, Ioannes decolletur.
129Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0143C (auctor fl. 1150)
Et recordatione vero Dominicae passionis, in qua nobis revocatur ad memoriam quando is, qui peccatum nec fecit, neque inventus est dolus in ore eius, saturatus est opprobriis: et ipse autor vitae, qui morti nihil debebat, pro nobis gustavit mortem: inde causa doloris.
130Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0144A (auctor fl. 1150)
Pharao siquidem ipse est diabolus, decem plagis, hoc est, decem mandatis divinae legis percussus, ad plenum superatus non est, sed adhuc populum Dei in captivitate tenuit, quousque agno paschali imolato, hoc est, Christi sanguine effuso, populus Dei cum gaudio egreditur de domo servitutis in terram promissionis, sicut David propheta dicit: et eduxit populum suum in exultatione, et electos suos in laetitia (Psal. CIV). Sic et mulier Sunamitis non gaudet de filio suo resuscitato, quousque Helisaeus magnus ille propheta contrahitur ad mensuram pueri mortui, quo incumbente super puerum ille vitalem spiritum recepit. (IV Reg. IV) Helisaeus etenim magnus ille propheta, hoc est, Christus, in natura suae divinitatis immensus et infinitus, ad mensuram pueri mortui contractus est, quando pro nobis mortalis fieri, imo pro nobis in natura humana mori voluit: ipsoque incumbente super puerum, hoc est, passionibus humani generis communicante, ipse puer, videlicet genus humanum, vitalem spiritum recepit: oscitavitque septies quando in multiplices Dei laudes prorupit.
131Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0144C (auctor fl. 1150)
Et carcer tenebrosus apertus est, quando dictum est his, qui in vinculis erant, exite, et his qui in tenebris erant, revelamini.
132Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0144D (auctor fl. 1150)
Miror ego si et tu aliquando vim penetrativam huius medicinae non es expertus: tu, inquam, homo peccator, qui iacebas sepultus in sepulchro mordacis conscientiae, et eras ligatus institis peccatorum, faciem habens velatam sudario illo pessimo oblivionis Dei, cum Lazaro iam foetens in monimento (Ioan. XI) . Haec siquidem medicina penetrativa effodit te de sepulchro turpis conscientiae per contritionem cordis, rupit vincula peccatorum quibus ligatus eras per remissionem peccati: Sudarium vero abstulit, quando velamen iniquitatis, quod tanquam chaos magnum inter Deum et te positum fuerat, misericorditer removit, ut revelata facie ad Deum respiceres, qui aliquando oblitus fueras Domini creatoris tui.
133Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0145D (auctor fl. 1150)
Sed quando in beneficiis ecclesiarum consequendis charactere crucifixi insigniri volunt, velut e dorso crucem Domini respiciunt.
134Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0146A (auctor fl. 1150)
Primum bibit quando maledicta, iniurias, opprobria, et labores plurimos ante passionem in nostra natura patienter sustinuit: ad cuius calicis potationem si invitentur illi de quibus iam diximus, prorsus illum fastidiunt: eo quod hanc partem suam reputent, uti delitiis, et frui bonis.
135Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0146B (auctor fl. 1150)
Bibit Christus calicem doloris et angustiae, quando sputa et vincula, spineam coronam et mortem crucis expertus est.
136Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0149B (auctor fl. 1150)
Quando vero per divinitatis potentiam devicta morte resurrexit a mortuis, reddidit cantus iste sonum acutum: Quando vero victoriosus ascendit in coelum, reddidit sonum superacutum.
137Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0150A (auctor fl. 1150)
Quoniam et si propheta potens in opere et sermone diceretur, non hoc divinae potentiae, sed meritis virtutum sancti viri putabant adscribendum. (Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent (I Cor. II) . Tandem in passione liber iste apertus est, et sempiterna virtus et divinitas, quae latebat in homine, foras erumpere coepit, quando creaturae Creatoris sui senserunt imperium, et petrae scissae sunt, terra contremuit, velum templi scissum est a summo usque deorsum.
138Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0154C (auctor fl. 1150)
Haec sunt duo latera scalae Iacob, quae inferius terram tangere dicuntur, sursum vero coelos (Gen, XXVIII) . Eloquia enim Dei quasi inferius terram tangunt, quando per comminationem poenae terrenos homines in timorem concitant: coelos vero tangere videntur, dum per repromissiones Dei iustorum corda ad amorem coelestium inflammant.
139Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0157A (auctor fl. 1150)
In quo transitu Helias, id est vir quilibet contemplativus, pallio vultum suum cooperit (III Reg. XIX) , quando velamine humanae infirmitatis interposito, cognitionem, quae per vultum accipitur, ad Deum plenarie non extendit.
140Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0157D (auctor fl. 1150)
Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso (Psal. LXVII) . Quando per rerum similitudines de Christo loqui volumus, convenientius id facimus per infirmas creaturas, quam per eas quae sunt excellentioris dignitatis: quoniam in his hoc est abiectioribus creaturis, comparatio similior quandoque invenitur.
141Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0162B (auctor fl. 1150)
Oves vero aquam pedibus conturbatam bibunt, quando subditi non ex his quae praelati recte sapiunt, sed ex his quae male faciunt, formam vivendi accipiunt.
142Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0165D (auctor fl. 1150)
Igne accensa reddunt odorem in altari, quando charitate cooperante, virtutes in mente moventur affectu devotionis: in manu gestata reddunt odorem, quando foris moventur ad fructum bonae operationis: pilo vero contrita reddunt odorem, quando homo virtutibus acceptis seipsum parvulum et humilem computat, et propria aestimatione in pulverem se redigit, ut Paulus: Venit, inquit, Iesus in hunc mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum (I Tim. I) . Et Propheta: Ego sum vermis et non homo (Psal. XXI) . Tertium praelati officium est, orare pro populo, ut sit mediator Dei et hominum et orando avertat indignationem illius ab eis.
143Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0169A (auctor fl. 1150)
Avaricia corrumpit necessitatem naturae, quando claustrales superflua appetunt, et contempta forma paupertatis honores, praelationes, et divitias habere volunt, quando praelati de usuris et rapinis munera accipiunt, quando pro susceptione novitiorum proventus quaerunt, quando de re communi, de thesauro Dei indeficientes loculos sibi faciunt: qui potius mercenarii quam pastores debent appellari, eo quod quaerunt quae sua sunt, non quae Iesu Christi; de talibus scriptum est: Nihil est iniquius, quam amare pecuniam et hi venalem habent animam suam, quoniam in vita sua proiecerunt intima sua (Eccle. X) . Qui etiam comparantur recte idolo Dagon, quod iuxta arcam foederis positum, truncatum manus et pedes in terram proiectum est (I Reg. V) . Quid enim per arcam foederis, nisi sanctorum collegium intelligitur?
144Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0169B (auctor fl. 1150)
Unde et avaritia, idolorum servitus dicta est (Coloss. III) . Idolum ergo Dagon iuxta arcam foederis collocatur, quando quilibet avarus sanctorum collegio sociatur.
145Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0169C (auctor fl. 1150)
Persequente ergo Pharaone puer iste in alveo fluminis ponitur, quando contra tentationes diaboli mancipatur carceralis custodiae claustri.
146Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0170C (auctor fl. 1150)
Sed iusti in lumine vultus Dei ambulant, quando per bona opera quae faciunt, soli Deo placere volunt, cum Paulo dicentes: Si hominibus placeremus, servi Christi non essemus (Gal. I) . Debet etiam claustralis esse unus uniformitate, ut morum gravitate aequalem conversationem semper habeat, ne secutus levitatem animi sui in nullo certo domicilio conversationis fundatus esse videatur.
147Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0171D (auctor fl. 1150)
Siquidem ericius cum comprehenditur, caput, pedes et caetera membra quasi in unum globum contrahit, et cum prius distincte viderentur omnia, quando comprehenditur ab occultis evanescunt universa.
148Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0173A (auctor fl. 1150)
Verum manifeste criminosi proclamatio talis interdicitur, quia [quando] in eo non est correctio fratris, sed scandalum universitatis.
149Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0174C (auctor fl. 1150)
Verbi gratia, si camisia, si tunica, si cappa pluvialis de subtiliori vel meliori materia fuerint quam consuetudo requirat: A forma vestimenti macula proprietatis contrahitur quando claustralis aliam formam vestimentis suis prae caeteris impingi facit, ut si calciamentis, caligis, aut etiam manicis strictioribus quam caeteri singulariter uti velit.
150Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0177A (auctor fl. 1150)
Contemptus vero est, quando claustralis ex proposito non vult eas servare.
151Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0178A (auctor fl. 1150)
Siquidem super candelabrum lucerna accenditur, quando Ecclesia praesens, quae in imo posita est luce evangelicae praedicationis ad coelestia desideria accenditur.
152Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0180B (auctor fl. 1150)
Quod utique faciunt, quando per mandata Dei accendunt caeteros ad charitatem, per praecepta erudiunt ad iustificationem, per consilia promovent ad perfectionem, per testimonia, quae sunt de futura vita, extollunt ad coelestium contemplationem; et sic caeteros vino spiritalis doctrinae inebriante operantur in eis oblivionem huius mundi.
153Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0181C (auctor fl. 1150)
Manus enim nomine potestas designatur, ut ibi: In cuius manu est anima omnis viventis (Iob. XII) . Et alibi: In manu tua sunt omnes fines terrae (Psal. XCIV) . Manus ergo remissa cursum sphaerulae impedit, quando praelatus potestate regiminis circa subditos minus solicite, minus provide utitur, propter quam causam subditi a sancto proposito suo, aut omnino desistunt aut retardantur.
154Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0181C (auctor fl. 1150)
Asperitas viae, quae eos impedit, singularitas vitae est, quando ipsi metam communis vitae excedentes, austeriores quasdam observantias singulariter sibi eligunt, quas dum nequeunt portare succumbentes oneri deficiunt in via, per quam in regionem suam, id est in coelum tendere debuerunt.
155Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0182B (auctor fl. 1150)
Ponis nubem ascensum tuum, qui ambulas super pennas ventorum (Psal. CIII) . Verba quae audistis, fratres dilectissimi, multam nobis praebent materiam spiritalium gaudiorum, quibus vox prophetici eloquii Christi ascendentis victoriam mentibus nostris ingerit, quando humanitas unita verbo Dei stola iocunditatis induta, super solium David in coelesti Ierusalem consedit.
156Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0183A (auctor fl. 1150)
De coelo et comprehensibilis divinitatis, per apostatam angelum in Isaia dictum est: Conscendam in coelum, super astra coeli, exaltabo solium meum, ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo (Isa. XIV) . Christus ergo super primum coelum assumptus est, quando caput Ecclesiae secundum hominem factus est, unde dicit Apostolus: Quoniam ipse est caput corporis sui, quod est Ecclesia (Coloss. I) . Et Psalmista ex persona hominis assumpti dicit: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum eius, praedicans praeceptum eius (Psal. II) . Super coelum angelicae conditionis videbat eum Isaias ascendisse, cum diceret: Vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum (Isa. VI) . Cum enim per solium excelsum angelica natura, per solium elevatum humana natura accipiatur, recte utrique praesidere dicitur: quoniam coelum ascendendo et super angelicam et super humanam naturam exaltatus est.
157Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0183B (auctor fl. 1150)
Unde Paulus in Epistola ad Hebraeos: Sedet, inquit, ad dextram maiestatis in excelsis, tanto melior angelis effectus, quanto differentius prae illis nomen haereditavit (Hebr. I) . Ad coelum divinae maiestatis Christi humanitas elevata est, quando verbo Dei ita unita est, ut assumptum assumens, et assumens assumptum fieret, ut quae tam ineffabilem haberent inter se unionem, nullam in maiestate vel potestate reciperent divisionem.
158Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0184A (auctor fl. 1150)
Super primum coelum positus est, quando Ecclesiam Dei regendam suscepit: super coelum secundum elevatus est, cum edoctus est de ordinibus angelorum, de nominibus et ministeriis eorum, sicut in textu Epistolarum eius perpendi potest.
159Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0184A (auctor fl. 1150)
Ad tertium vero coelum raptus est, quando audivit arcana verba quae non licet homini loqui.
160Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0184B (auctor fl. 1150)
Quid ergo dicturae sunt miserae illae animae, quando is qui deposuit, ponet rationem cum eis, qui depositum tam nobile coelestis regis signaculo insignitum tantis criminibus et enormitatibus subdiderunt.
161Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0186B (auctor fl. 1150)
Unde aqua haec turbata ovibus potanda porrigitur, quando simpliciores quique non a bonis quae audiunt, sed a pravis operibus quae vident, exemplum vivendi assumunt.
162Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0187C (auctor fl. 1150)
Quando vero circa sacramenta eius corde versamur, in quibus sensus noster infirmus est, ubi ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus, tunc ambulat super pennas ventorum.
163Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0188B (auctor fl. 1150)
Nuptias desponsationis appellare possumus, primam reconciliationis gratiam, qua anima peccatrix ad Deum revertitur, ut iam legi peccati non serviat: nuptias propagationis, vitae innocentiam, quando iam iustificata fructum bonorum facere contendit: nuptias consummationis, futurae vitae gaudia, cum iam intraverit ad praesentiam Domini sui.
164Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0188B (auctor fl. 1150)
Ut autem de primis nuptiis primo loquar, quae sunt desponsationis, iam nunc, o anima misera, quae sola ad has nuptias vocata es, iam, inquam, ingredere secretum cordis tui, et considera qualis fuisti antequam ad nuptias istas vocata esses, quando in rota huius mundi movebaris sine stabilitate, laborabas sine requie, currebas sine perventione, vivebas sine ordine, usque adeo criminum tuorum squalore confecta, ut nec etiam ulla imago Dei tui in te reluceret.
165Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0188D (auctor fl. 1150)
Tunc ergo spineam coronam posuisti super caput eius, quando bonae vitae principium, quod per sacramentum regenerationis sive per lamenta poenitentiae Deus in te operatus fuerat, reversus ad vomitum male vivendo destruxisti.
166Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0189B (auctor fl. 1150)
Tunc ergo anulum in manu tua dat Sponsus tuus, quando fides, quae per defectum bonorum operum in te fuerat mortificata, studio bonae operationis reformatur.
167Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0193C (auctor fl. 1150)
Similiter est de illis, qui seipsos viles aestimantes, caeteros propter Deum exaltant et sustinent, quando vento tentationis irruente caeteris succumbentibus illi immobiles confirmati a Domino perseverant.
168Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0200B (auctor fl. 1150)
Nonne etiam quasi aquae colorem traxit, quando diluvium illud nostrae sanctificationis, aquam videlicet baptismi, de latere suo super terram inhabitare fecit, ut culpam nostram tolleret et innocentiam repararet?
169Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0200B (auctor fl. 1150)
Similiter et aeris colorem, qui et ipse color coeli est, induit, quando terrenis affectibus mitigatis fide, spe, et charitate animos fidelium erexit ad appetenda coelestia, cum Apostolo dicentium: Nostra autem conversatio in coelis est (Philip. III) . Color vero ignis divinae propitiationis non defuit, cum hodierna die corpus suum, id est Ecclesiam igne Spiritus sancti accendit, usque adeo, ut hi qui primitias Spiritus acceperant, confortati nihil trepidantes portarent nomen eius coram gentibus et regibus, et coram filiis Israel.
170Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0204B (auctor fl. 1150)
Oporteret enim, ipso docente Spiritu, a viro spiritali hoc fieri, qui gustasset quam suavis est Dominus, qualem insinuat Apostolus dicens: Ipse spiritus testimonium perhibet conscientiae nostrae quoniam in ipso manemus (Rom. VIII) . Utinam ergo obmutuissem et non aperuissem os meum, praesertim cum non sit speciosa laus Dei in ore peccatoris, ipso Spiritu sancto dicente peccatori: Quare tu enarras iustitiam meam, et assumis testamentum meum per os tuum? (Psal. XLIX.) Quia tamen annus Iubilaeus nunc est, id est, remissionis, spero et ego, secundum praeceptum Dei, liber reverti ad Dominum meum, suae innitens promissioni quae dicit: Gratis venundati estis, gratis redimemini (Isa. LII) . Vere annus remissionis iste, et tempus gratiae, quando ager huius mundi diu infructuosus Spiritum sanctum cultorem suscipit, et violento possessore exterminato in libertatem spiritus corda fidelium ad Dominum suum revertuntur.
171Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0209C (auctor fl. 1150)
Quis enim alius ventus fuit de quo in beato Iob legitur: Quia ventus irruit regione deserti, et concussit quatuor angulos domus, et oppressit filios Iob et mortui sunt (Iob I) . Quatuor profecto angulos domus scilicet Ecclesiae, quibus Ecclesia contra spiritalia nequitiae roboratur, sunt incarnatio Verbi, passio, resurrectio, ascensio: qui anguli per impietatem infidelitatis flante aquilone, id est suggerente diabolo corruerunt, quando filii Iob, id est hi, quos Deus in filios adoptaverat, fidem Verbi incarnati non receperunt.
172Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0209C (auctor fl. 1150)
Et vidi, inquit Ezechiel, et ecce ventus turbinis venit ab aquilone (Ezech. I) . Quando? Quando alii ludibria et verbera experti, alii eculeo suspensi, alii ignibus traditi, alii in occisione gladii mortui sunt.
173Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0209D (auctor fl. 1150)
Certe istae nubes per aquilonem dissipatae sunt, quando, sicut dicit Scriptura, tenentes legem nescierunt (Ier. II) , et ea quae secundum spiritum de Christo praenuntiata fuerant, omnino evacuantes, ab omni pinguedine spiritali, quae in lege continebatur, sicci et vacui remanserunt.
174Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0213D (auctor fl. 1150)
Sicut enim dicit Salomon in Proverbiis: Vir non est in domo sua, sed abiit via longissima, sacculum pecuniae secum tulit, in die plenae lunae reversurus (Prov. VII) . Vir id est Christus, non est in domo sua id est in Ecclesia per corporalem praesentiam, sed abiit via longissima, quando in coelo ascendit; sacculum pecuniae secum tulit, quia in ipso sunt omnes thesauri sapientiae, et scientiae, quae secum referet in die plenae lunae, id est in die iudicii, id est in consummatione Ecclesiae, quando est reversurus, ut qui in praesenti sponsae suae contulit gratiam, in futuro largiatur gloriam, quam nobis praestare dignetur Iesus Christus Deus et Dei Filius, cuius regnum et imperium permanet in secula seculorum.
175Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0230D (auctor fl. 1150)
Istae ergo aquae primo vident Deum, quando iudicium metuunt, et hoc est: Viderunt te aquae, Deus, viderunt te aquae et timuerunt.
176Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0231B (auctor fl. 1150)
Huiusmodi delectatio sensuum quandoque animam omnino deiicit, quando a gradu perfectionis ex parte retrahit.
177Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0236A (auctor fl. 1150)
Haec autem solennitas a Iuda Machabeo instituta est (II Macha. VIII) quantum ad veritatem historiae, quando eiectis idolis et eorum cultibus de templo Domini, divino cultui illud iterum mancipavit.
178Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0240A (auctor fl. 1150)
Et quidem spectaculum facti sunt mundo, quando tyranni et persecutores Christi in effusione sanguinis eorum delectati sunt: hominibus, cum iusti et fideles in patientia eorum aedificati sunt: angelis, cum spiritus angelici de eorum victoria pariter et gloria gavisi sunt: Ad hoc spectaculum, fratres dilectissimi, nos invitat angelus, qui Ioanni loquitur, et in Ioanne omnibus conservis, et fratribus eius habentibus testimonium Iesu.
179Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0240C (auctor fl. 1150)
Hoc est quod quando spiritalibus viris loquitur Deus sive angelus, separat eos, et seorsum ducit a tumultu, et voluptate seculi.
180Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0240D (auctor fl. 1150)
Sicut Dominus Iesus Christus, Petrum, et Iacobum, et Ioannem duxit in montem excelsum solos, quando transfiguratus est coram eis (Matth. XVII) , ita Dominus, quando Moysi legem dedit, separavit eum a turba, et in caligine montis locutus est ei (Exod. XIX) . Eodem modo locutus est Deus cum Abraham, Isaac, et Iacob, et angelus cum Helia in solitudine, quibus omnibus docetur, quod hi qui spiritalia prope intuentur, longe fieri debent a temporalibus.
181Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0241D (auctor fl. 1150)
Ad tribulationem venerunt, quando tormenta passi sunt.
182Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0242B (auctor fl. 1150)
Venerunt etiam ex tribulatione, quando superatis tortoribus pariter et tormentis, victores et gloriosi ad coelestia regna migraverunt.
183Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0242B (auctor fl. 1150)
Victores plane fuerunt, et tortoribus suis superiores effecti, quando ipsis ad gloriam translatis, illi in aeternis suppliciis demersi sunt.
184Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0242C (auctor fl. 1150)
In vigiliis sanctorum martyrum recolit Ecclesia, quod sancti martyres venerunt ad tribulationem, quando vigiliis, ieiuniis, et aliis macerationibus carnis passiones sanctorum quodammodo imitatur.
185Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0242D (auctor fl. 1150)
In diebus vero natalitiis eorum in gaudio spiritali recolit Ecclesia, quod venerunt ex magna tribulatione, dum solenniter decantat ea quae spectant ad gloriam, sicut hodie facimus in laudem beati Victoris martyris, quando dicimus: In virtute tua, Domine, laetabitur iustus, posuisti super caput eius coronam de lapide precioso, et alia huiusmodi quae in laudem et venerationem ipsius hodierna die decantantur.
186Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0243D (auctor fl. 1150)
Stola poenitentialis lavatur aqua, quando peccator peccata sua plangit, et ubertate lachrymarum praevenit futurum fletum et stridorem dentium.
187Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0244A (auctor fl. 1150)
Stolam vero triumphalem sancti martyres sanguine laverunt, quando passionis Christi imitatores effecti, pro ipso sanguinem suum fuderunt.
188Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0245D (auctor fl. 1150)
Has noctis vigilias observabant sancti ab initio, non dico super gregem suum, sed quando hanc auroram aspicerent, sicubi pareret, si usquam sui proferret iudicia, quia hanc et rebus mysticis praefiguratam, et prophetis promissam esse intelligebant.
189Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0250A (auctor fl. 1150)
Prima est quando per creaturas Creator inquiritur, et invisibilia Dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur.
190Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0250A (auctor fl. 1150)
Secunda quae est in Scripturis, fit, quando animus vel legendo ad cognitionem, vel orando ad devotionem illuminatur.
191Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0252C (auctor fl. 1150)
Per superbiam motus est, quando praeceptum Dei praevaricator contempsit: per inconstantiam, quando tentationi serpentis succubuit: per impoenitentiam, quando peccatum suum obstinatus excusavit: per impatientiam, quando inter flagella divinae ultionis rebellis murmuravit.
192Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0253B (auctor fl. 1150)
Intravit Iesus hoc castellum, quando in Virgine carnem assumpsit, excipitur a Martha in domum suam, dum conformatur conscientia Virginis studio bonae operationis.
193Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0254B (auctor fl. 1150)
Sed ecce sequitur tertium exilium, quod adhuc longius a Deo proiicit hominem, videlicet exilium vanitatis, quando videlicet incipit extra se in vanitatibus huius mundi quaerere quibus satisfaciat suae voluptati.
194Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0255C (auctor fl. 1150)
Per electionem assumpta est, quando mulierem fortem, diu a Salomone quaesitam Gabriel invenit et elegit prae caeteris omnibus dicens: Benedicta tu inter mulieres (Luc I) . Assumpta est per purificationem, dum a caeteris filiis hominum sequestrata, ab originali et actuali peccato Spiritus sancti mundatione est purificata: per confirmationem assumpta est, dum eandem virtutum confirmationem accepit in via, quam angelus bonus possidet in patria: per sublimationem assumpta est hodiernam, dum super omnem creaturam exaltata est in regno coelorum.
195Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0258A (auctor fl. 1150)
In his omnibus fructum amarum protulit, quando per has et alias multas tribulationes secuta est praesentiam Creatoris sui.
196Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0268B (auctor fl. 1150)
Quandoque vero fulgor iste ignem excitat in peccatoribus, ut quando audita vita illa beata invisibilium bonorum amore, velut igne quodam accenduntur, de quo igne Moysi praecipitur (Levit. VI.) , ut in altari Domini iugis sit ac perpetuus. Aliquando etiam fulgor iste in reprobis excitat caliginem, ut dum visa iustorum ardua conversatione, se ad illam ascendere posse diffidunt, et sic caligine desperationis excaecantur.
197Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0269C (auctor fl. 1150)
Tunc ergo platanus haec umbram copiosissimam reddidit, quando lumen incorporeae divinitatis in beata Virgine assumpsit corpus nostrae humanitatis.
198Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0271C (auctor fl. 1150)
Illuminaverunt sursum docendo quae essent in coelo iustis praemia reposita, deorsum ostendendo quae in inferno impios expectarent supplicia: a dextris monstrando virtutes et bona opera, per quae ad vitam tenditur: a sinistris quando docuerunt vitare scelera, per quae ad supplicium descenditur.
199Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0272A (auctor fl. 1150)
Nec solum in vallibus, imo ubique locorum lumen istud radiabat: quia illorum doctrina fulguri comparata est, quod omnia circunquaque illuminat, sicut de sanctis animalibus dicitur: Ibant et revertebantur in similitudinem fulguris coruscantis (Ezech. I) . Stellae vero ardentiores et igne charitatis magis inflammatae, sunt apostoli et martyres, qui tanto fervore dilectionis Dei accensi sunt, ut sicut flamma materialis subiectum suum consumit et redigit in cinerem ita et eos flamma charitatis consumeret, quod utique factum est quando tradiderunt corpora sua propter Deum ad supplicia.
200Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0278C (auctor fl. 1150)
Quid factura, o misera anima, quando reddes rationem negociationis tuae?
201Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0281C (auctor fl. 1150)
Unde et postea seipsum vehementissime reprehendit: cum enim in Saule gradus superior, in David vero inferior, et in chlamyde potestas intelligatur, oram chlamydis praecidere est debitae reverentiae sui superioris aliquid detrahere (II Reg. XXIV) . Quam David Sauli abstulisse se doluit, quando in eum cui reverentiae honorem debebat aliquid praesumpsisse poenituit.
202Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0281D (auctor fl. 1150)
Ipse etenim Redemptor noster has alas primus assumpsit nobis in futuro eas collaturus, quando similes ei erimus.
203Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0283A (auctor fl. 1150)
Unde etiam et Dominus omnes virtutes animae, quibus Deo fruendum est, propter identitatem affectus sub uno cognitionis nomine comprehendit dicens: Est autem, inquit, vita aeterra, ut cognoscant te verum Deum, et quem misisti Iesum Christum (Ioan. XVII) O si quando illius scientiae veniat copia, cuius usus non ad investigationem, sed potius ad beatitudinem spectat: non enim illa scientia quaestiones involvit, non regulas proponit, non causas rerum naturalium, vel obscura manifesta facit, quia id solum ibi tenet scientia quod facit ad fruitionem iocundae illius beatitudinis Triplex perfectio scientiae ibi est, scilicet Creatoris, ut per creaturae dignitatem laudemus Dei sapientiam: restaurationis, ut per assumptae humanitatis opera laudemus Dei bonitatem: deitatis quoque perfecta erit ibi cognitio, ut in illa veneremur Dei maiestatem.
204Absalon Sprinckirsbacensis, Sermones, 211, 0286A (auctor fl. 1150)
Accipiunt enim viri iusti in hac vita dona gratiarum pro mercede ad consolationem, ne in tribulationibus deficiant, quod fit quando accenduntur charitate, quando tanguntur dulcedine devotionis, quando sursum rapiuntur ad eminentia contemplationis, multisque aliis modis quibus roborantur, ut pressuras huius mundi possint sustinere.
205Adalbero Remensis, Epistolae, 137, 0507C (auctor 969-988)
Rescribite ergo saltem quid ex his animo sederit, et si qui nostrorum puerorum penes vos institui possint, et si est, quando id fieri debeat.
206Adalbero Remensis, Epistolae, 137, 0508C (auctor 969-988)
Sed quoniam quae Domini sunt hoc tempore pauci providerunt, si quando legem Domini zelamus, aut perfidia aut alio quolibet vitio denotamur: eoque fit, ut (ita dicam) inter malleum et incudem positis sine iactura animae et corporis spes evadendi sit difficilis.
207Adalbero Remensis, Introductio monachorum in monasterium Mosomense, 137, 0519C (auctor 969-988)
Villae, vici, ancillae, servi, ecclesiae, molendini, et omnium habendarum possessiones rerum, a potentibus et tyrannis, regnique optimatibus pervasae, donatae, confiscatae, sub beneficiis delegatae, quando sanctorum locis nec pro antiquitatis suae debito iure, nec pro quibuslibet privilegiis testificantibus habebunt redire?
208Adalbero Remensis, Introductio monachorum in monasterium Mosomense, 137, 0524D (auctor 969-988)
Episcopus abbati locutus est et fratribus: Non frustra neque sine causa sit, quod hic vos admittimus, quod mutatione facta ordinem clericorum vobis postponimus, sed pensate quod dicitur: Amice, ad quid venisti? (Matth. XXVI, 50.) Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore: apprehendite disciplinam, ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via iusta (Psal. II, 11, 12) . Vestrum sit pro nobis orare; nostrum erit, Deo donante, victualia vobis ordinare.
209Adalbero Remensis, Introductio monachorum in monasterium Mosomense, 137, 0526B (auctor 969-988)
Mensis erat November, VII Idus agebatur dies, quando in hoc loco constituti sunt fratres, et cum illa Tingensi abbatiola Mosomense coenobium nomen habuit et participium, ut cum verbo praepositionis adverbium fieret coniunctionis, servans tenorem praenominis propter mentales affectus coniunctionis.
210Adalbero Remensis, Introductio monachorum in monasterium Mosomense, 137, 0526B (auctor 969-988)
Ab incarnatione autem Domini nongentesimus septuagesimus primus perlimitabatur annus quando haec facta sunt, indictione quinta decima, epacta vicesima secunda, concurrente sexto quinquagesimo secundo decem novennali cyclo, lunari nono decimo.
211Adalbertus abbas Heidenheimensis, Relatio, p1, 7, 18; 3 (opus 1158-1170)
Hoc quoque sanctus Bonifatius a predicto papa obtinuit, ut, si quando divina clementia sanctum Willibaldum eius conspectui presentaret, ad colendam vineam domini in adiutorium sibi ad Allamanniam eum transmitteret.
212Adalbertus Pragensis, Homilia in natale S. Alexi confessoris, 137, 0897B (auctor 956-996)
Derelictis enim omnibus secutus est Christum, quando spretis omnibus, patre videlicet et matre, nec non sponsa cum carnali amore atque servis et ancillis universaque substantia, marinis fluctibus nimio cum labore superatis, Edestam Syriae tandem pervenit ad urbem; ubi perfectam vivendi normam longo usu didicit, et despecto mundo, iniuriis opprobriisque, fame et siti, frigore atque nuditate, mortificato corpore Christum totis desideriis sequebatur.
213Adalbertus Samaritanus, Praecepta dictaminum, 4, 4; 8 (auctor -c.1150)
Preterea sciendum est, quando prolixa, quando brevia sunt scribenda, quando sit velnonprefatio adhibenda, quod in mediocri patebit epistola.
214Adalgerus episcopus, De studio virtutum, 134, 0918A (auctor fl. 964)
Sed hoc faciemus: quando veniunt afferentes venalia quae operantur, dicite vos emere velle quod vendunt; et cum venerint in domum, pretium accepturi, dicemus eis ut faciant orationem pro ea, et credo quod sanabitur filia tua.
215Adalgerus episcopus, De studio virtutum, 134, 0920B (auctor fl. 964)
Nunquam visus est in lectulo soporatus, vel pedes pro requie tetendisse, aut dormire pro voluntate, ne quando operando natura compressos oculos claudere potuisset, ita ut saepe comedendo dormiret, cibus ex ore eius laberetur.
216Adalgerus episcopus, De studio virtutum, 134, 0922A (auctor fl. 964)
Noli igitur aliis detrahere; memento quanta Maria sit perpessa in eremo, quando detraxit Moysi servo Dei suoque fratri.
217Adalgerus episcopus, De studio virtutum, 134, 0923B (auctor fl. 964)
Ille autem dixit ei: Si vis salvus fieri, quando ad aliquem vadis, non prius loquaris quam ille te inquirat.
218Adalgerus episcopus, De studio virtutum, 134, 0925D (auctor fl. 964)
Holocaustum autem medullatum offerimus, quando bonum opus cum compunctione perficimus.
219Adalgerus episcopus, De studio virtutum, 134, 0926D (auctor fl. 964)
Illi enim interrogant, ubi sit iudex, et quando sit venturus, et in ipsa exspectatione poenas suas deplorant.
220Adalgerus episcopus, De studio virtutum, 134, 0927A (auctor fl. 964)
Recole igitur semper illud, quod abbas Helias dixit: Ego tres causas timeo: primam, quando egressura est anima mea de corpore; secundam, cum occursurus sum Deo; tertiam, quando adversum me est proferenda sententia.
221Adalgerus episcopus, De studio virtutum, 134, 0929A (auctor fl. 964)
Dicebant etiam de abbate Sysoio, quia non cito deponeret manus suas; quando stabat ad orationem, rapiebatur mens eius in superioribus.
222Adalgerus episcopus, De studio virtutum, 134, 0929A (auctor fl. 964)
Audisti quoque, quod, quando abbas Sysoius non cito dimitteret manus suas, rapiebatur in contemplationem.
223Adalgerus episcopus, De studio virtutum, 134, 0932D (auctor fl. 964)
Stude ergo et tu similiter dicere, quando tibi infirmitas aut alia contrarietas evenit.
224Adalhardus Corbeiensis, Statuta pro monachis suis, 105, 0540C (auctor fl. 820)
Sic ergo singula modia XXX, panes CCC. Quia autem certi sumus quod omni tempore non minus quam trecenti, et aliquid amplius, semper intus assidue manentes, et supervenientes in monasterio erimus, cum tamen modo non magis quam trecenti quinquaginta simus; nos tamen quia aliquando minus, aliquando amplius quam quadringenti fortasse sumus, ita ordinare volumus ac si omni tempore quadringenti simus, ut ex eo quando minus quam quadringenti sumus, supercrescit, habeat unde abundanter dari possit quando amplius sumus.
225Adalhardus Corbeiensis, Statuta pro monachis suis, 105, 0541C (auctor fl. 820)
Deinde perpendat panem fratrum, quando semel vel quando bis in die manducant, et ponat semper semotim illum qui ad illorum opus deputatus est, et consideret quantum eo tempore, quando semper semel, quantum eo, quando semper bis in die manducant, et quantum in una septimana, in utroque tempore quando minime, et quantum in una, quando maxime impendit; et arbitremur prope eum invenire posse, de quanto valeat pane, vel modiis ad eorum opus transire.
226Adalhardus Corbeiensis, Statuta pro monachis suis, 105, 0541C (auctor fl. 820)
Observet autem ne tantum pariter de pane fratrum faciat, ut remanendi nimium obdurescat; quod si fecerit, eo tempore quando ille illum numerum probat, ipse panis tollendus est, et alter pro eo ponendus.
227Adalhardus Corbeiensis, Statuta pro monachis suis, 105, 0541D (auctor fl. 820)
Similiter de vassallis nostris; similiter etiam ad portam; quorum numerus certus esse non potest, si eodem sensu, quem supra diximus, per dies, per septimanas, per menses, quando minime, quando mediocriter, quando maxime dat, aestimare coeperit, putamus eum omnino invenire posse, unde per totum annum valeat transire.
228Adalhardus Corbeiensis, Statuta pro monachis suis, 105, 0543C (auctor fl. 820)
Et idem ipsi dent, unusquisque ad hortum cui deservit in tertio anno, aratrum I iugum cum amblacio et coniunclis, quando necesse fuerit; et in quarto erptiam in hortum excolendum semper ad Missam sancti Marcellini: et postquam tempus venerit quo necessarium fuerit hortos a noxiis purgare herbis, id est a medio Aprilis ad medium Octobrium, omnimodis absque negligentia vel aliqua substractione, semper finitis viginti diebus, veniat unusquisque de ipsis maioribus ad illum fratrem hortolanum, cui ipse adiutorium facere debet, videre, et interrogare, quando necesse fuerit sarculatores in illo mittere.
229Adalhardus Corbeiensis, Statuta pro monachis suis, 105, 0544B (auctor fl. 820)
Detur etiam unicuique hortolano a cellerario de cervisa modium unum, eodem modo sicut et panis datur, id est non simul, sed per partes, quando et quantum hortolano necesse fuerit, et ipse eam requisierit, donec mensura praedicta compleatur, et debet unusquisque modium unum accipere de legumine, et unicuique debent dari ab abbate solidi V per annum ad conducendos homines, sicut diximus; qui conductitii non sunt necessarii quaerere aliubi, nisi infra monasterium.
230Adalhardus Corbeiensis, Statuta pro monachis suis, 105, 0546A (auctor fl. 820)
Haec non ideo dicimus, ut eius devotionis quando absque offendiculo praefatae sollicitudinis fieri potest, obsistamus, sed ne dum se in his quae ad eum tempore non pertinent, ac si devotius immergit, certam sibi impositam providendi necessitatem postponere praesumat.
231Adalhardus Corbeiensis, Statuta pro monachis suis, 105, 0547C (auctor fl. 820)
His ita propter perpetuam custodiam praemissis, illud quoque postponendum non est, ut cellerarius semper quando ei vacat, illas administrationes manu propria singulis anteponat; ne alter ei maius minusve quam debeat propter cuiuslibet gratiam dando excedat; et ipse quae singulorum infirmitates, vel necessitates, scire debet, prout certa et recta necessitas poposcerit, distribuat.
232Adalhardus Corbeiensis, Statuta pro monachis suis, 105, 0547C (auctor fl. 820)
De laicis autem haec est una et definita sententia, ut quandiu ibi aut pulmentaria praeparantur, aut praeparata ministrantur, sive quando fratres prius generaliter, sive quando postmodum reficiuntur, nullus ingrediatur.
233Adalhardus Corbeiensis, Statuta pro monachis suis, 105, 0547D (auctor fl. 820)
Similiter pisces quando opus fuerit exenterandi, exquamandi; legumina diversi generis lavanda vel praeparanda, sive caetera, vel his similia, quae tamen omnia extra coquinam in locis sibi deputatis plenissime et honestissime quoties necesse fuerit agere studeant, et in loco apto ubi a fratribus congrue suscipi possint, studiosissime ponere vel componere studeant: et tamen, ut dictum est, ab ingressu coquinae praedictis temporibus funditus abstineant.
234Adalhardus Corbeiensis, Statuta pro monachis suis, 105, 0548C (auctor fl. 820)
Si autem hiems fuerit, et calefaciendi necessitas ingruerit, prout ei qui praeest visum fuerit, sive ante, seu post peractum officium aliquod intervallum fiat, quando se calefacere possint; sin autem, in ecclesia exspectent, ut supra.
235Adalhardus Corbeiensis, Statuta pro monachis suis, 105, 0548D (auctor fl. 820)
Quando loqui licet, quia locutio semper ibi servanda est, sive duo, seu tres, seu etiam plures, sicuti fieri solet quando de capitulo surgunt, coniungantur.
236Adalhardus Corbeiensis, Statuta pro monachis suis, 105, 0548D (auctor fl. 820)
Quando vero dormiendi tempus fuerit, sive in die, sive in nocte, sicut silentium funditus in ore, ita in incessu, ut nullus iniuriam patiatur, summa cautela esse debet.
237Adalhardus Corbeiensis, Statuta pro monachis suis, 105, 0549B (auctor fl. 820)
In piselo vero, tempore quando illo uti necesse est, eadem pene in omnibus, excepto quod ad dormiendum pertinet, cautela et honestas servanda est, quae de dormitorio diximus, et si forte quaedam ad eamdem domum specialiter pertinent, ut est de pannis infusis qui suspenduntur; de pigritantibus et somnolentis, et propter caloris suavitatem minus attente legentibus, et si qua his similia, ex usu quotidiano quid exinde faciendum sit nullus ignorat, qui huiusmodi ad providendum sollicitudinem impositam quamtulamcunque portat.
238Adamnanus Hiiensis, De locis sanctis [CSEL], 1, 23; 15 (auctor c.624-704)
Huius terrifici flatus causa facit, ut illa pars domus habere cameram non possit, quae supra locum inpressorum Domini uestigiorum, qui intra supradictae rotae medium foramen apertae monstratur, ad caelum semper patefacta appareat; nam quascunque materias desuper ad cameram conponendam, si quando humanae manus ars aedificare conabatur, supra memorati diuinitus emissa uenti ualiditas distruebat.
239Adamnanus Hiiensis, De locis sanctis [CSEL], 1, 27; 3 (auctor c.624-704)
Quae tria, si trium euangelia scriptorum aperire uoluerimus, Matthaei, Marci, Lucae, nobis manifeste clarebunt, qui de sermonis qualitate concinentes loquuntur; de loco ipsius conuentionis nemo dubitare poterit et de sermonis forma, qui Matthaei euangelium legit, ubi de Domino ipse commemorat euangelista dicens: Sedente autem eo super montem Oliueti accesserunt ad eum discipuli secreto dicentes: Dic nobis, quando haec erunt?
240Adamnanus Hiiensis, De locis sanctis [CSEL], 3, 3; 11 (auctor c.624-704)
Sed et hoc non neglegenter intuendum, quod non duo, sed tria ibidem crucis habeantur breuia ligna, hoc est transuersum lignum et longum incisum et in duas aequas diuisum partes, e quibus tripertitis honorificabilibus lignis, quando illa aperitur capsa, miri odoris fragrantia ac si omnium florum inibi collectorum mirabili plena suauitate exoritur satians et laetificans omnes in propatulo intra illius ecclesiae parietes interiores positos, qui eodem temporis spatio intrantes stant; nam de nodis eorundem trinalium lignorum liquor quidam odorifer quasi in similitudinem olei expressus talem facit uniuersos intrantes ex diuersis gentibus adgregatos supra memoratam sentire suauissimi odoris fragrantiam.
241Adamnanus Hiiensis, De locis sanctis, 88, 0792D
Nam quascunque materias desuper ad camaram componendam si quando humanae manus ars aedificare conabatur, supra memorati divinitus emissa venti validitas destruebat.
242Adamnanus Hiiensis, De locis sanctis, 88, 0794A
Quae tria, si trium Evangelia scriptorum aperire voluerimus, Matthaei, Marci, Lucae, nobis manifeste clarebunt, qui de sermonis qualitate concinnanter [Al., concinentes] loquuntur, de loco ipsius conventionis nemo dubitare poterit, et de sermonis forma [Corb., styma] qui Matthaei Evangelium legit, ubi de Domino ipse commemorat evangelista dicens: Sedente autem eo super montem Oliveti, accesserunt ad eum discipuli secreto, dicentes: Dic nobis quando haec erunt?
243Adamnanus Hiiensis, De locis sanctis, 88, 0810B
Sed et hoc non negligenter intuendum quod non duo, sed tria ibidem instar crucis habeantur brevia ligna, hoc est transversum lignum, et longum, incisum et in duas aequas divisum partes; e quibus tripartitis honorificabilibus lignis, quando illa aperitur capsa, miri odoris fragrantia ac si omnium florum inibi collectorum mirabili plena suavitate exoritur, satians et laetificans omnes in propatulo intra illius ecclesiae parietes interiores positos, qui eodem temporis spatio intrantes stant.
244Adamnanus Hiiensis, Vita S. Columbae, 88, 0738B
Quando necesse habueris, ad nos veniens necessaria accipies postulata.
245Adamnanus Hiiensis, Vita S. Columbae, 88, 0742B
Tum proinde aqua de quodam proximo ad manus lavandas fonticulo ad Sanctos in aeneo defertur vasculo; quem cum sanctus Columba accepisset, ad abbatem Concellum a latere sedentem, sic profatur: « Ille fonticulus, o Congelle de quo haec effusa nobis allata est aqua, ei veniet dies quando nullis usibus humanis aptus erit.
246Adamnanus Hiiensis, Vita S. Columbae, 88, 0746A
Lugaido obsecundanti et consequenter emigranti Sanctus pineam tradit cum benedictione capsellam, dicens: « Benedictio quae in hac capsellulla continetur, quando ad Mauginam pervenies visitandam, in aquae vasculum intinguatur, eademque benedictionis aqua super eius infundatur coxam, et statim invocato Dei nomine coxale coniungetur os, et densabitur; et sancta virgo plenam recuperabit salutem.
247Adamnanus Hiiensis, Vita S. Columbae, 88, 0748A
Et cum forte post nonam coepisset horam in oratorio eulogiam frangere, ocius deserit mensulam, unoque in pede inhaerente calceo, et altero prae nimia festinatione relicto, festinanter pergit hac cum voce ad ecclesiam: Non est nobis nunc tempus prandere, quando in mari periclitatur navis sancti Columbae.
248Adamnanus Hiiensis, Vita S. Columbae, 88, 0776A
Perpendat itaque lector, quanti et qualis apud Deum praedicabilis patronus honoris habeatur, cui aliquando in carne mortali conversante, Deo dignante, oranti tempestates sedatae sunt, et maria tranquillata, et rursus quando necesse habuit supra memorata occasione, orto flamine ventorum, et ventosa, cum voluit, concitata sunt aequora; quae subsequenter, ut superius dictum est, expletis eius sepulturae ministeriis, in magnam conversa sunt tranquillitatem.
249Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 146, 0464B (auctor 1068-1081)
Haec vero ideo commemoravi, quo prudens lector agnoscat, a quantis errorum tenebris per Dei gratiam et misericordiam sint liberati, quando eos ad cognitionem sui nominis lumine verae fidei perducere dignatus est.
250Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 146, 0475A (auctor 1068-1081)
Et o mira omnipotentis Dei providentia de vocatione gentium, quam disponit artifex, ut vult, et quando vult, et per quem vult.
251Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 146, 0476A (auctor 1068-1081)
Si quando etiam persecutione barbarorum impeditus est ab studio praedicandi, apud Turholz se cum discipulis retinuit.
252Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 146, 0483C (auctor 1068-1081)
Et quoniam totum eius studium erat pro salute animarum, si quando a praedicatione gentilium foris liber erat, domi congregationum suarum curam egit.
253Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 146, 0491A (auctor 1068-1081)
([38.] Cap. 37.) Xenodochium Bremae, quod a sancto Ansgario ad sustentationem pauperum institutum est, ipse nobiliter auxit, et non solum in episcopatu, sed ubicunque esset, pauperibus alimoniam cum omni diligentia ministravit, nobile verbum exhortacionis relinquens posteris, Non est, inquiens, tardandum ut pauperibus cunctis succurramus, quia quis sit Christus, vel quando ad nos veniat ignoramus.
254Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 146, 0492A (auctor 1068-1081)
Unde apud gloriosissimos reges Ludvicum et filios eius hoc optinuit, ut insignis vir Adalgarius, monachus videlicet Corbeiae, in adiutorium illi confirmaretur, quatinus ipse infirmitate detentus, in Adalgario haberet solatium circandi episcopatum, placita adeundi; et quando exigeretur, vel in expeditionem vel ad palatium cum comitatu suo proficisci.
255Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 146, 0524B (auctor 1068-1081)
Quorum unus fertur in Norvegia defunctus, per annos septuaginta corpore integro permansisse, usque ad tempora domni Adalberti archiepiscopi, quando Adalwardus episcopus illuc venient defunctum [vinculo excommunicationis] absolvit, et mox cadaver in cinerem solutum est.
256Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 146, 0540B (auctor 1068-1081)
Si quando autem tempus a bellorum motibus quietum erat, idem Olaph iudicio et iusticia regnum gubernavit.
257Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 146, 0556B (auctor 1068-1081)
Et sunt anni ab ordinatione sancti Willehadi, cum Bremensis ecclesia fundata est, usque ad finem Alebrandi, quando eadem ecclesia combusta est, anni ferme 270.
258Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 146, 0612C (auctor 1068-1081)
(Cap. 199.) [O quotiens vidimus cum planctu faciem turbatam, si quando vastationis ecclesiae recordatus est, sive cum ipsos vastatores conspexisset?
259Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 146, 0623B (auctor 1068-1081)
Sermo est, piratas, si quando praedam inde vel minimam tulerint, aut mox perisse naufragio aut occisos ab aliquo, nullum domum redisse indempnem.
260Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 146, 0635A (auctor 1068-1081)
Si quando pugnandum est, canibus aciem struunt.
261Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 146, 0639A (auctor 1068-1081)
Si quando vero praeliantes in angustia positi sunt, ex multitudine deorum quos colunt, unum invocant auxilio: ei post victoriam deinceps sunt devoti, illumque ceteris anteponunt.
262Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, p2, XLIIII; 1 (auctor -1081)
Xenodochium Bremae, quod a sancto Ansgario ad sustentationem pauperum institutum est, ipse nobiliter auxit et non solum in episcopatu, sed ubicunque esset, pauperibus alimoniam cum omni diligentia ministravit, nobile verbum exhortacionis relinquens posteris: 'Non est', inquiens, ' tardandum, ut pauperibus cunctis succurramus, quia quis sit Christus vel quando ad nos veniat, ignoramus'.
263Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, p2, VII; 15 (auctor -1081)
Haec vero ideo commemoravi, quo prudens lector agnoscat, a quantis errorum tenebris per Dei gratiam et misericordiam sint liberati, quando eos ad cognitionem sui nominis lumine verae fidei perducere dignatus est.
264Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, p2, XV; 23 (auctor -1081)
Et o mira omnipotentis Dei providentia de vocatione gentium, quam disponit artifex ut vult, et quando vult, et per quem vult!
265Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, p2, XVII; 2 (auctor -1081)
Si quando etiam persecutione barbarorum impeditus est ab studio predicandi, apud Turholz se cum discipulis retinuit.
266Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, p2, XXX; 1 (auctor -1081)
Et quoniam totum eius studium erat pro salute animarum, si quando a predicatione gentilium foris uber erat, domi congregationum suarum curam egit.
267Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, p2, XLV; 6 (auctor -1081)
Unde apud gloriosissimos reges Ludvicum et filios eius hoc optinuit, ut insignis vir Adalgarius, monachus videlicet Corbeiae, in adiutorium illi confirmaretur, quatinus ipse infirmitate detentus in Adalgario haberet solatium circandi episcopatum, placita adeundi, et quando exigeretur, vel in expeditionem vel ad palatium cum comitatu suo proficisci.
268Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 13, III; 4 (auctor -1081)
Sermo est piratas, si quando predam inde vel minimam tulerint, aut mox perisse naufragio aut occisos ab aliquo, nullum domum redisse indempnem.
269Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 13, XIX; 7 (auctor -1081)
Ibi sunt etiam, qui dicuntur Alani vel Albani, quie lingua eorum Wizzi dicuntur, crudelissimi ambrones; cum canitie nascuntur; de quibus auctor Solinus meminit; eorum patriam canes defendunt; si quando pugnandum est, canibus aciem struunt.
270Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 13, XXII; 5 (auctor -1081)
Si quando vero preliantes in angustia positi sunt, ex multitudine deorum, quos colunt, unum invocant auxilio; ei post victoriam deinceps sunt devoti illumque ceteris anteponunt.
271Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 61, XXXIII; 5 (auctor -1081)
Quorum unus fertur in Norvegia defunctus per LXX annos corpore integro permansisse usque ad tempora domni Adalberti archiepiscopi, quando Adalwardus episcopus illo veniens defunctum absolvit, et mox cadaver in cinerem solutum est.
272Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 61, LVII; 3 (auctor -1081)
Si quando autem tempus a bellorum motibus quietum erat, idem Olaph iudicio et iusticia regnum gubernavit.
273Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 61, LXXXI; 6 (auctor -1081)
Et sunt anni ab ordinatione sancti Willehadi, cum Bremensis ecclesia fundata est, usque ad finem Alebrandi, quando eadem ecclesia combusta est, anni ferme CCtiLXXta .
274Adamus Bremensis, Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum, 142, LXX; 2 (auctor -1081)
[O quotiens vidimus eum planctu faciem turbatum, si quando vastationis ecclesiae recordatus est, sive cum ipsos conspexisset vastatores!
275Adamus Perseniae, Epistolae, 211, 0585D (auctor 1145-1221)
Sed cymbala non bene sonant quando cordis intentio et affectio labiis laudantibus non concordant.
276Adamus Perseniae, Epistolae, 211, 0589A (auctor 1145-1221)
Caeterum si ad gloriam Dei quandoque flagella contingunt, sicut Dominus Christus in Evangelio caeco nato asserit contigisse, nonne innocens utiliter a Deo vel homine poenis afficitur, quando de luce eius patientiae Dei gloria declaratur?
277Adamus Perseniae, Epistolae, 211, 0628D (auctor 1145-1221)
In hac etiam feria, id est spiritus consilii, degimus quando de his in quibus a Deo nobis consultum est, nostris proximis consulimus.
278Adamus Perseniae, Epistolae, 211, 0639D (auctor 1145-1221)
Sol obscuratus est, quia occasui veri luminis morem exhibuit lamentantis, quia terraemotus agitur, quia petrae scinduntur, quia templi velum disrumpitur, quando coelorum de morte actoris impatientia demonstratur.
279Adamus Perseniae, Epistolae, 211, 0640A (auctor 1145-1221)
O si quando ille se dilectrici Magdalenae suae redivivus amor reddiderit, nos illius laetitiae participes fieri non refutet!
280Adamus Perseniae, Epistolae, 211, 0640B (auctor 1145-1221)
Implebitur autem, quando fons amoris Iesus de paradiso voluptatis prorupit, ut in suis aromatibus quoddam gloriae diluvium operetur.
281Adamus Perseniae, Epistolae, 211, 0643B (auctor 1145-1221)
Sed et hoc quando Dominus tecum, qui sua dona fecit merita tua: unde et tanto plus magnificare diceris, quanto amplius in Christo ab ipso magnificaris.
282Adamus Perseniae, Epistolae, 211, 0657C (auctor 1145-1221)
Et quidem non ex metu Agni haec fuga agitur, nec in veritate suae carnis praesentiam etiam pessimis denegat, sed eos fugit quando ad perniciem et ad iudicium se sumi a talibus sinit.
283Adamus Perseniae, Epistolae, 211, 0666B (auctor 1145-1221)
Beneficia sane illa intelligo, quibus te mihi promptum et alacrem exhibuisti in salutationibus, affabilem in colloquiis, in negotiis familiarem, in dandis consiliis officiosum, devotum in exhibitione reverentiae, humanum in obsequiis, si quando in hospitio tuo sim receptus.
284Adamus Perseniae, Epistolae, 211, 0675C (auctor 1145-1221)
Tunc cor in pulverem malleo contritionis redigitur, quando prorsus deposito tumore, homo se vere lutum existimat et fatetur.
285Adamus Perseniae, Epistolae, 211, 0678D (auctor 1145-1221)
Debet vere poenitens humiliter et veraciter confiteri Christi vicario, hoc est sacerdoti, quod fecerit, modum quo fecerit, quoties fecerit, ubi et quando fecerit.
286Adamus Perseniae, Epistolae, 211, 0679D (auctor 1145-1221)
Raptus vero est quando vim inferunt castitatis praedones, plusquam adulterium inter religionis cuiuslibet professores.
287Adamus Perseniae, Epistolae, 211, 0690A (auctor 1145-1221)
Silentium enim est, non omnino non loqui, sed ponere custodiam ori tuo, et ostium circumstantiae habere in labiis: id est, quomodo et quando oporteat, ubi et quantum debeas, quid et unde conveniat eloquaris.
288Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0703B (auctor 1145-1221)
Quando enim non compateris filiis miseris, mater misericordiae?
289Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0703B (auctor 1145-1221)
Aut, quando illis opem conferre non poteris, cum sis ipsius mater omnipotentiae?
290Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0707A (auctor 1145-1221)
Fronduit, quando obumbrans ei Altissimi virtus, et angelis, et hominibus mysterium occultavit.
291Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0707A (auctor 1145-1221)
Fructificavit, quando quem sine contagione conceperat, sine dolore partu edidit.
292Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0707B (auctor 1145-1221)
Oleum quod de nucleo elicitur, quia reficit, lucet et medetur, divinitati congruit, quando sitientes iustitiam satiat, caecos illuminat, peccatorum vulnera sanat.
293Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0708C (auctor 1145-1221)
Et in his omnibus flos spondebat fructum, quem dedit in tempore suo (Psal. I), quando scilicet mortuus est propter delicta nostra, a morte liberans; et resurrexit propter iustificationem nostram (Rom. IV), quid sperare debeamus ostendens.
294Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0709A (auctor 1145-1221)
Quando Florem istum Virga nostra producit, ver nostrum incipit, hiems pertransit, imber abit, dum insolentiam criminum, et senium vetustatis tempus misericordiae redivivum detergit.
295Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0709B (auctor 1145-1221)
Dies salutis intellige, quando Virgo virginum de radice Iesse producit florem virtutum.
296Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0712B (auctor 1145-1221)
Quomodo venit, et quando venit?
297Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0712D (auctor 1145-1221)
Venit, quando per exhibitionem benignitatis, et humanitatis assumptionem, nos in omni charitate praeveniens, docet quantum diligat, et quantum diligi velit.
298Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0716D (auctor 1145-1221)
Temporis plenitudo est tempus in eius providentia praefinitum, quando venire velit et debeat, secundum dispositum suum.
299Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0716D (auctor 1145-1221)
Verum quod tempus suae ordinationi congruat, et quando, sicut est praeordinatum, adveniat, ipse solus novit nosque huius cognitionis expertes reliquit.
300Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0717A (auctor 1145-1221)
« Nescimus » enim, sicut ipse ait in Evangelio, « quando Dominus noster venturus sit; sero, an media nocte, an galli cantu, an mane (Marc. XIII).
301Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0717A (auctor 1145-1221)
In galli cantu venit, quando ad praedicationis vel sacrae lectionis verba, audientium corda convertit.
302Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0717A (auctor 1145-1221)
Mane venit, quando nocte criminum elapsa, et peccandi voluntate deposita, lucem poenitentiae matutinam pietatis splendor infundit.
303Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0717B (auctor 1145-1221)
An non media nocte in Aegyptum venit, quando erepturus populum suum in tribulatione maxima positum, primogenita Aegypti percussit?
304Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0717B (auctor 1145-1221)
(Exod. XII.) Sic etiam in Galli cantu venit, quando iuxta legalium promissa sacramentorum, et voces prophetarum, ad liberandum hominem per Virginem venit.
305Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0717C (auctor 1145-1221)
Ideo in timore et in sollicitudine semper esse debemus; quia, etsi de adventu iudicis certi sumus per fidem, quando tamen veniat, aut qualis veniat nobis certitudinem non habemus.
306Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0726A (auctor 1145-1221)
Tunc videbimus et affluemus, mirabimur et dilatabitur cor nostrum (Isai. LX), quando « sicut audivimus, ita et videbimus in civitate Dei nostri (Psal. XLVII).
307Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0727B (auctor 1145-1221)
Facturus est etiam quartam oblationem in fine mundi, quando, sicut scriptum est, offeret et tradet regnum Deo Patri (I Cor. XV).
308Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0731D (auctor 1145-1221)
» Misericordia obviat veritati, quando fideliter implet praeceptum; et iustitia paci, quando recipit post praecepti laborem pacis aeternae promissum.
309Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0733D (auctor 1145-1221)
Sed iam quid haec mulier fortis intelligi debeat, ubi, quando, quomodo, quaeri oporteat, videamus.
310Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0736A (auctor 1145-1221)
Ille igitur sapientiam quaerit et invenit, qui bene quaerit; bene autem quaerit, qui, ut dictum est, ubi, quando, quomodo debeat, quaerit.
311Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0736D (auctor 1145-1221)
» Quando quaeri oporteat sapientiam ipsa Sapientia docet, dicens: « Qui mane vigilaverint ad me, invenient me (Prov.
312Adamus Perseniae, Mariale, 211, 0737A (auctor 1145-1221)
» Iam quia ubi, et a quo, et quando quaerentia sit sapientia diximus, superest, ut quomodo etiam quaerenda sit, videamus.
313Adamus S Victoris, Sequentiae, 196, 1455B (auctor fl. 1173)
Quando venis, corda lenis; Quando subis, atrae nubis Effugit obscuritas.
314Adamus S Victoris, Sequentiae, 196, 1455C (auctor fl. 1173)
Sacer ignis, pectus ignis, Non comburis, sed a curis Purgas, quando visitas.
315Adamus S Victoris, Sequentiae, 196, 1501A (auctor fl. 1173)
Parum sapis vim sinapis, Si non tangis, si non frangis, Et plus fragrat quando flagrat Thus iniectum ignibus.
316Adamus S Victoris, Sequentiae, 196, 1509A (auctor fl. 1173)
Quam mens humana caper Nec lingua valet promere, Donec vitae victoria Commutet haec mortalia, Quando Deus est omnia: Vita, virtus, scientia, Victus, vestis, et caetera.
317Adamus S Victoris, Sequentiae, 196, 1518B (auctor fl. 1173)
Laus iucunda, laus decora, Quando laudi concanora Puritas est cordium.
318Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0466A (auctor c.1140–1212)
Quia et Levitae quondam lineis, in ipsa solemnitate sacrificiorum, tunicis induebantur: qua peracta, eis exui solebant (Levit. VIII, 13) . In Ezechiele quoque legimus, dixisse Dominum: quod sacerdotes, et Levitae filii Sadoch accedent ad eum, ut ministrent ei, et ipsi stabunt in conspectu eius, ut offerant ei adipem, et sanguinem (Ezech. XLIV, 15) . Et post pauca adiunxit: Cum ingressi fuerint portas atrii interioris, vestibus lineis induentur: nec ascendet super eos, quodcunque laneum, quando ministrant in portis atrii interioris, et intrinsecus (ibid. 17) . Et post pauca: Cumque egredientur atrium exterius ad populum, exuent se vestimentis suis, in quibus ministraverant, et reponent ea in gazophylacio sanctuarii, et vestient se vestimentis aliis, et non sanctificabunt populum in vestibus suis (ibid., 19) . Et longe superius: Reponent vestimenta sua, in quibus ministrant quia sancta sunt, vestienturque vestimentis aliis, et sic procedent ad populum (Ezech. XLII, 14). VII. Nos itaque tunicis lineis, quae superpellicia vulgo appellantur, extrinsecus induimur, quae profecto, cum egredimur ad populum, exuere solemus: significantes, per hoc debere nos esse tempore orationis (quando videlicet, clauso ostio, oramus in cubiculo Patrem nostrum) non solum honestiores, et mundiores in habitu hominis exterioris, sed et splendidiores, et subtiliores, in intellectu hominis interioris.
319Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0467C (auctor c.1140–1212)
Nam ipse nobis factus est a Deo iustitia (I Cor. I, 30) . Et beatus Iob dicit: Iustitia indutus sum, et vestivi me quasi vestimento (Iob XXIX, 14) . Horum vestimentorum, si vultis accipere, in sancto Iacob, pater caligans fragrantiam sensit, quando ipsius delectatus suavitate in hanc vocem prorupit: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni (Gen. XXVII, 27) . Et bene pleni, quia de eius plenitudine nos omnes accepimus (Ioan. I, 16) . Haec etiam indumenta sacerdotii novi, quae nullus habere dignus est, nisi exuto veteri homine cum actibus suis, qui et corrumpitur secundum desideria erroris, novum iam induere didicit, qui secundum Deum creatus est in iustitia, et sanctitate veritatis (Ephes. IV, 24) . Qui haec indumenta non habet, vere monachus vel canonicus non est.
320Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0469B (auctor c.1140–1212)
Sanctus namque in Apocalypsi sua Ioannes, de civibus illis beatis, in conspectu, inquit, Agni amicti stolis albis (Apoc. VII, 9) . Neque enim dignum est, eos apparere in conspectu eius, non in albis, quando laetificabit eos in gaudio cum vultu suo (Psal. XX, 7) : et gaudio quidem aeterno iuxta id quod Deus promisit: Videbo, inquit, vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis (Ioan. XVI, 22) . Si autem de victoria quaerit aliquis, qua pertingitur ad vestimenta haec, ipsa est, qua sancti principem mundi huius, eius viriliter suggestionibus resistendo, in virtute Dei prosternunt: ut dum eos nunc de hoste humani generis mirabiliter facit triumphare, ad se tunc videndum, qui Conditor, et Redemptor est eiusdem humani generis, eos feliciter dignetur perducere: qui est super omnia Deus benedictus in saecula.
321Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0474B (auctor c.1140–1212)
Et cum factus esset in agonia, et prolixius oraret Sacerdos illo magnus, et in proximo hostia futurus; quando et factus est sudor eius, sicut guttae sanguinis, decurrentis in terram (Luc. XXII, 43) , apparuit ei, prout potestis legentes agnoscere, angelus confortans eum: non tamen in albis eum legitis fuisse vestitum.
322Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0477C (auctor c.1140–1212)
profecto duplicem non mereretur spiritum Elisaeus, nisi videret, quando a Deo tolleretur Elias.
323Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0481D (auctor c.1140–1212)
Nam adhuc non modo in corpore, sed fortassis in vinculis Paulus erat, quando de se, suisque concivibus dicebat: Qui nos conresuscitavit, et consedere fecit in coelestibus (Eph. II, 6) . Ibi videlicet et in illo qui iam resuscitatus est, et in coelestibus sedet in re, resuscitatum, et sedere se videt in spe.
324Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0485A (auctor c.1140–1212)
Quidquid boni scis in corde, quidquid boni potes in corpore, quidquid boni denique es, in utroque, obtulisti Ecclesiae et tradidisti; quando teipsum offerens tradidisti, tradens obtulisti.
325Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0486C (auctor c.1140–1212)
At non Urias: qui non tristis esse non potuit, quando a labore communi revocatus est; laetus quoque admodum fuit, quando remissus est.
326Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0487C (auctor c.1140–1212)
Simili modo et tu, proposita tibi libertate illa, ad quam promoveri te speras in futuro, noli a tuis excutere cervicibus iugum gloriosae servitutis: quod voluntate tibi spontanea imposuisti, quando teipsum huic Ecclesiae Dei tradendo obtulisti et offerendo tradidisti, ad illam tunc provehendus feliciter, qui hanc modo portas perseveranter, adiuvante Domino nostro Iesu Christo, qui est cum Patre et Spiritu sancto Deus benedictus in saecula.
327Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0491D (auctor c.1140–1212)
hoc est, qui in gestu, et visu, ac caeteris motibus suis levem se exhibet in choro; rebellem et rixantem in capitulo, detrahentem in auditorio, inhoneste se habentem in refectorio; in omni loco, et tempore, ubi, et quando aliquem coram non videt, quem revereatur, semicorrosis malitiae verbulis susurrantem, irrisoriis, correptoriis, comminatoriis digitorum notis intuentium oculos terebrantem, et quantum in se est, universos secum cohabitantes talibus perversorum morum gladiis trucidantem.
328Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0495A (auctor c.1140–1212)
De secundo vero vino Salomon in Proverbiis dicit: Ne intuearis vinum, quando flavescit, cum splenducrit in vitro color eius (Prov. XXIII, 31) . Vinum hoc idcirco, ut arbitror, flavescere dicitur, quia adulatio blanditur.
329Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0497A (auctor c.1140–1212)
- 7. Salubre consilium, si quando praelati vel contubernalium mores videantur esse contrarii, aut observantiae vivendi inutiles.
330Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0497C (auctor c.1140–1212)
Et in his omnibus multi multoties ignorant, quam, qualem, quantamve, et quando, pro tanta devotione, percipient mercedem.
331Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0504C (auctor c.1140–1212)
Sicut ergo locus, quandiu secundum Dei voluntatem in eo vivere vales, deserendus non est, ita nimirum, et quando contra Dei voluntatem in eo vivere cogeris, nihilominus tenendus non est.
332Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0509D (auctor c.1140–1212)
Huius autem tunc perfectionis culmen conscendisti, quando teipsum Ecclesiae Dei tradens obtulisti, offerens tradidisti; cuius summam perfectionis ubi uberius quam in Evangelio Christi reperies?
333Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0510C (auctor c.1140–1212)
Quae omnia vendis, quando pro adipiscendis donis spiritualibus, rebus corporalibus, quantum ad amorem, exueris: eas quidem admittens ad usum, sed excludens ad affectum.
334Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0521C (auctor c.1140–1212)
Iam iniquo murmure inflati de ciborum inopia, et vestium conqueruntur: qui quando foris erant, pro summis computabant deliciis, hordeo satiari, et pro ornatu diei festi habebant, panniculis vilissimis et vetustissimis operiri.
335Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0521C (auctor c.1140–1212)
Haec autem tria mala in doctrina sua beatus Augustinus prosequitur: ad primum destruendum ita eos alloquens: Qui autem aliquid habebant in saeculo: quando ingressi fuerint monasterium, libenter velint illud esse commune.
336Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0522A (auctor c.1140–1212)
III. Verum ne ille pristinae eorum indigentiae status aliquod modo eis debeat esse praeiudicium, quo minus eorum sit necessitati nunc subveniendum, sollicite subiungere curavit: Sed tamen eorum infirmitati, quod opus est, tribuatur: etiamsi paupertas eorum quando foris erant, nec ipsa necessaria poterat invenire.
337Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0529C (auctor c.1140–1212)
Quando autem aliquis non potest ieiunare: non tamen extra horam prandii aliquid alimentorum sumat, nisi cum aegrotat.
338Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0531D (auctor c.1140–1212)
Videas eum, qui universis, quando in saeculo erat, deliciis abundabat, cum ad vitam communem venerit, quatenus et Deo placeat, coramque hominibus irreprehensibilis appareat; duris se spiritualis agonis laboribus coarctare; illum vero econtra, qui in habitu saeculari, ad instar illius prodigi postmodum, ac post modicum egeni, qui cupiebat implere ventrem de siliquis, quas porci manducabant, et nemo illi dabat (Luc. XV, 16) , raro vel hordeo ad satietatem vescebatur, superflua quaeque in coenobio, ac delicata superbe quaeritare.
339Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0533D (auctor c.1140–1212)
Sequitur: Quando proceditis, simul ambulate; cum veneritis quo itis, simul state.
340Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0534A (auctor c.1140–1212)
Itaque tam religiose habere nos debemus, et quando incedimus, et quando stamus, et in universis exterioribus motibus nostris; ut iuste nos digni non simus ab aliquo reprehendi: nec per nos aliquis possit offendi.
341Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0534B (auctor c.1140–1212)
Unde adiungit: Neque enim quando proceditis, videre feminas prohibemini; sed appetere, vel ab ipsis appeti velle, criminosum est.
342Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0535B (auctor c.1140–1212)
Mors itaque per fenestras nostras ascendens, ipsas quoque domos nostras ingreditur, quando concupiscentiae vitium per sensus corporis nostri, et maxime per oculos nostros prorumpens, ipsis etiam cordis nostri penetralibus illabitur.
343Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0537C (auctor c.1140–1212)
Unde et salubris exhortatio subiungitur: quae talis est: Quando ergo simul estis in Ecclesia, vel ubicunque feminae sunt, invicem vestram pudicitiam custodite.
344Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0539A (auctor c.1140–1212)
VII. Nec vos iudicetis esse malevolos, quando hoc indicatis.
345Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0540C (auctor c.1140–1212)
Quando secreto aliquid illicitum committitur: etiam secreto debet is, qui commiserit, pro loco, et tempore, pro persona, et causa emendari.
346Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0540C (auctor c.1140–1212)
Praeposito, inquit, debet ostendi: quatenus peccatum, quod adhuc latet, quando occulte corrigi valet, nequaquam omnibus innotescat.
347Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0543B (auctor c.1140–1212)
Unum nobis esse vult vestiarium ad vestitum: unum quoque cellarium ad pastum; hac tamen distinctione, ut unus, vel duo, vel etiam quando plures [al. Quamplures] necessarii fuerint, vestes nostras excutiant, ne a tineis corrumpantur.
348Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0544B (auctor c.1140–1212)
Nimirum ille pretiosus, et sanctus: decorus, et honestus virtutum spiritualium ornatus: quo homo ille interior amicitur, et de quo in Apocalypsi legitur: Beatus, qui vigilat, et qui custodit vestimenta sua: ne nudus ambulet, et videant turpitudinem eius (Apoc. XVI, 15) . Ipse est egregius ille ornatus, quo vestiri electos voluit discipulos praedicator ille veritatis, quando ait: Induite vos sicut electi Dei, sancti, et dilecti, viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, mansuetudinem, patientiam: et caetera, quae sequuntur spiritualium insignia virtutum (Col. III, 12) . Sed cum inter nos contendere incipimus, murmurare, et conqueri: ab his bonis spiritualibus statim vacui remanemus, et in nuditate horribili apparentibus nobis videtur turpitudo nostra.
349Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0547C (auctor c.1140–1212)
Vestimenta vero, et calceamenta, quando indigentibus sunt necessaria, dare non differant, sub quorum custodia sunt, quae poscuntur.
350Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0547C (auctor c.1140–1212)
Nam, quando necessaria his, qui indigent, dare differunt, occasionem murmurandi fratribus praebent: si tamen quae danda sunt habent, sed ea dare nolunt.
351Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0549A (auctor c.1140–1212)
Hoc a nobis excludere beatus Augustinus voluit detestabile malum, quando ait: II. Lites aut nullas habeatis, aut quam celerrime finiatis: ne ira crescat in odium, et trabem faciat de festuca, et animam faciat homicidam.
352Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0549A (auctor c.1140–1212)
Sic enim legitis: Qui odit fratrem suum, homicida est (I Ioan. III, 15) . Quam salubris exhortatio, lites aut nullas habeatis! Sed paucorum istud est, et maxime hoc miserabili tempore: quando ex insita sibi infirmitate ad malum discordiae tam pronus homo, tamque proclivis est.
353Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0552D (auctor c.1140–1212)
Et ideo sine disceptatione, quia plena remissio non est, quando in dimittente disceptatio est.
354Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0552D (auctor c.1140–1212)
Tunc autem laesus plene dimittit, quod ei laedens intulit, quando in nullo eum penitus post remissionem minus diligit, quam ante remissionem [f. laesionem] eum diligebat. Nam si quid ei de affectu pristino tollit, aliquid adhuc apud se quasi tenet, et non dimittit.
355Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0554C (auctor c.1140–1212)
Dicitur namque tibi, ut relinquas munus tuum ante altare, et antequam illud offeras Deo, vadas reconciliari fratri tuo (Matth. V, 24) . Et oratio est Psalmistae super hoc, hunc habens modum, Benigne fac, Domine: in bona voluntate tua, Sion, ut aedificentur muri Ierusalem (Psal. L, 20) . In bona voluntate sua benigne facit Deus Sion, quando mentem, ad quam pertinet ipsum nunc per speculum in aenigmate videre (I Cor. XIII, 12) . in beneplacito gratiae suae visitare dignatur. Et haec quidem ad hoc, ut muri Ierusalem aedificentur: virtutes videlicet in interiore homine nostro construantur, quibus verae pacis contemplatio et munita, custoditur, et custodita munitur.
356Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0554D (auctor c.1140–1212)
Et adiunxit Psalmista: Tunc acceptabis sacrificium iustitiae, oblationes et holocausta: tunc imponent super altare tuum vitulos (Psal. L, 21) . In veteri dudum lege sacrificium dicebatur, quando animalia offerebantur; oblatio, quando de rebus siccis aliquid contingebat offerri; holocaustum quoque dicebatur, quando totum in altari accendebatur.
357Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0555B (auctor c.1140–1212)
IX. Vitulos quoque super altare imponimus, quando lascivientes in nobis motus cultro maturitatis ad imitationem Christi mortificamus.
358Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0558A (auctor c.1140–1212)
Quando autem necessitas disciplinae in moribus coercendis vos dura verba dicere compellit: etiamsi vos modum excessisse sentitis, non a vobis exigitur, ut a vestris subditis veniam postuletis: ne apud eos, quos oportet esse subiectos, dum nimium servatur humilitas, regendi frangatur auctoritas.
359Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0561A (auctor c.1140–1212)
Accepit tamen homo praeceptum, ut diligat et seipsum, quando praeceptum accepit, ut diligat Deum suum.
360Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0563B (auctor c.1140–1212)
Et id quam bonum, quamque iucundum, quando habitantes in unum, et ipsi fiunt unum?
361Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0565A (auctor c.1140–1212)
I. Tenuit nos, fratres charissimi, aliqua mora, et quidem longiore, quam putavimus, sermo iste praecedens, quem ad charitatem vestram, de cavendo horrore litigii, et acquirenda lenitate concordiae habuimus: non nostrum, sed veritatis sequentes spiritum, ad cuius spectat moderamen verba nostra, et prout vult, et quantum vult, in necessariam extendere prolixitatem; et quando vult et ubi vult ad congruum perducere finem.
362Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0567C (auctor c.1140–1212)
Tepescet tunc ordinis fervor, nec id fortasse abbas deprehendet: nisi quando exinanita, imo exinanita usque ad fundamentum, disciplina religionis, vix aliquod efficax poterit remedium adhibere.
363Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0567C (auctor c.1140–1212)
IV. Ecce quantum sibiipsi abbas nocet, quando priorem suum inhonorare pro modico habet.
364Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0567C (auctor c.1140–1212)
Quid, quando ei in sollicitudine sua auxiliari non curat?
365Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0567D (auctor c.1140–1212)
Nihil nobis, et priori: includat quando voluerit; ibimus ad abbatem, et aperiet nobis.
366Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0577B (auctor c.1140–1212)
Hic odor suavem admodum Christo fragrantiam reddit, quando homini testimonium, in omni veritate, conscientia perhibet, quod in cunctis suis motibus illi soli placere concupiscit.
367Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0577B (auctor c.1140–1212)
Et de bono Christi odore, de bona conversatione fragramus quando et in vita purae religionis ostendimus sanctitatem; et sancte, ac religiose vivendo bonam de nobis longe, lateque extendimus opinionem.
368Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0585D (auctor c.1140–1212)
Et tamen quando tibi a praelato tuo etiam quae impossibilia videntur, iniunguntur, si in sua sententia persistens te relevare noluerit, sicut beatus in Regula monachorum dicit Benedictus, in Deo confidens cum fide, quod tibi iubetur, et humilitate aggredi debes.
369Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0591B (auctor c.1140–1212)
Tu fortassis aestimasti magnum tibi provenire meritum, quando obedis alacriter imponenti tibi suavia et delectabilia, in quibus magis intendis carnali tuae favere delectationi, quam spiritualis Patris tui parere iussioni?
370Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0597B (auctor c.1140–1212)
Et quando, inquis, instituerunt?
371Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0597B (auctor c.1140–1212)
Quando instituerunt, ut non solum ei, qui modo fortassis mortuus est, voveres in professione tua obedientiam te exhibiturum, sed et successoribus eius.
372Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0603D (auctor c.1140–1212)
Ecce quod nobis in labore loqui conceditur; sed diligenter oportet, ut intueamur, unde loquamur, quando, quantum, qualiter, cum quo, et ubi.
373Adamus Scotus, De ordine habitu et professione canonicorum ordinis Praemonstratensis, 198, 0603D (auctor c.1140–1212)
Si quando, profecto non nisi cum necessarium fuerit.
374Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0612D (auctor c.1140–1212)
Caveat itaque sibi a siccitate fons; tunc quam maxime, quando copiose fluunt rivuli: ne illo ipse careat liquore, quo isti abundant.
375Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0615A (auctor c.1140–1212)
Hic homo a Deo formatus est, et quidem in iustitia, et sanctitate veritatis (Ephes. IV, 24) . Audemusne dicere, quod tunc paradisum plantavit, quando ut ordo iste Canonicus institueretur, ipsi primo Patri nostro inspiravit?
376Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0637B (auctor c.1140–1212)
VII. Sed harum incastraturarum figura, ut Beda Venerabilis dicit, videri non potuit, quando et compago tabularum regulariter ordinata, et ipsum tabernaculum erectum fuit.
377Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0653D (auctor c.1140–1212)
Quod profecto sagum quando iuxta praeceptum Domini in fronte tecti duplicatum fuit, ipsa cortina, quae ibi pendebat, non nisi duobus cubitis cooperta erat, et octo cubitis ventis et pluviis, et caeteris externis iniuriis patebat.
378Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0657B (auctor c.1140–1212)
Praecepit namque Moyses levitis, qui portabant arcam foederis, dicens: Tollite librum istum, et ponite eum in latere arcae foederis Domini: ut sit contra te in testimonium (Deut. XXXI, 26) . Haec autem iuxta sacrae Scripturae auctoritatem in ea fuerunt; et tamen in tertio libro Regum scriptum est: In arca non est aliud, nisi duae tabulae, quas posuit Moyses in ea in Horeb, quando pepigit Dominus foedus cum filiis Israel (III Reg. VIII, 9) . Si aliud in ea tempore Salomonis non erat, nisi tabulae, videtur quidem nec manna eo tempore in ea fuisse, nec virga Aaron, nec liber etiam Cantici Moysi.
379Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0658A (auctor c.1140–1212)
Haeque tres eminentiae idcirco in mensa forte per circuitum factae erant, ut panes illi duodecim, qui iugiter in ea positi, et non in medio eius, sed in utroque latere contra se altrinsecus erant, quasi in profundo, et undique his inclusi, stabilem ad iacendum haberent locum; ne quando portabatur eadem mensa, si in ea per planum sine clausura iacerent, in unum cogerentur.
380Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0663C (auctor c.1140–1212)
Non solidum, sed inane, et intrinsecus cavum facies illud, sicut tibi in monte monstratum est (Exod. XXVII, 1-8) . Facies et aeneum labrum cum basi sua ad lavandum, ponesque illud inter tabernaculum testimonii, et altare; et missa aqua lavabunt in ea Aaron, et filii eius manus suas, ac pedes, quando ingressuri sunt tabernaculum testimonii, et quando accessuri sunt ad altare, ut offerant in eo thymiama Domino, ne forte moriantur (Exod. XXX, 18-21) . Facies et atrium tabernaculi, in cuius plaga australi contra meridiem erunt tentoria de byssore torta.
381Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0666D (auctor c.1140–1212)
XLIX. Inter hoc quoque altare, et tabernaculum labrum erat aeneum (Exod. XXXVIII, 8) . De quo quidem lego, et unde et ad quod factum fuit; quia de speculis mulierum, quae excubabant in ostio tabernaculi, factum fuit: et ad hoc, ut missa in eo aqua lavarent in eo Aaron, et filii eius manus et pedes, quando ingressuri sunt tabernaculum.
382Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0670C (auctor c.1140–1212)
Quando vero nubes se movebat, et tabernaculum deserebat, stantibus levitis ad ostium tabernaculi, et duabus argenteis tubis concise clangentibus, dissipabant Levitae tabernaculum, et singulis quod eis competebat accipientibus, humerisque impositis, quae non nisi humeris portari debebant, plaustris etiam immissis, quae in plaustris ferri licebat; accipientibus nihilominus reliquis tribubus tentoria, et cunctam supellectilem suam, proficiscebantur omnes sequentes nubem.
383Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0680A (auctor c.1140–1212)
Nec est putandum dubium venisse, quod esset in sanctuario, cum Hebraei hoc dicant, et Iosephus planius, et prima proportio tabernaculi facta a Moise innuat: nisi quia Paulus ad Hebraeos thuribulum aureum ponit intra Sancta sanctorum (Hebr. IX, 3) . Potuit sane esse, quod in templo, ubi omnia ampliata fuerunt, et multiplicata, praeter altare aureum quod erat extra velum, ad quod bis in die necesse erat ingredi, erat superadditum thuribulum in abdito, in quo summus sacerdos prunas, et thymiamata, quae secum ferebat, adoleret, quando ad interiora contingebat ipsum penetrare.
384Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0686B (auctor c.1140–1212)
Incastraturae quoque, quibus ad invicem veteris tabernaculi tabulae singulae connectebantur; quae videlicet incastraturae et in singulis singularum tabularum lateribus erant, et in angulis terminabantur, ubi duae eiusdem singulis tabulis bases supponebantur, in harum tabularum lateribus, quae in plano picturae iacent, non possunt videri; quia et in illo materiali quondam tabernaculo ut Beda Venerabilis dicit quando erectum fuit, et tabularum compago ordinata, eaedem incastraturae non poterant videri.
385Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0692B (auctor c.1140–1212)
Septima nunc est in requie animarum; et octava erit in felicitate corporum resurgentium, quando et vitae huius hebdomada finietur, et vitae alterius aeternitas succedet.
386Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0696A (auctor c.1140–1212)
Sed ad utrumque hunc parietem iste se vectis extendit, quando non solum populum Iudaicum, sed etiam gentilem ad fidem vocavit.
387Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0698C (auctor c.1140–1212)
Ostiariorum itaque officium in sua persona Dominus suscepit, quando, flagello de funiculis facto, vendentes et ementes eiecit de templo (Ioan. II, 17) . Officium lectorum in se ostendit, quando in medio seniorum librum Isaiae aperiens, legit in eo: Spiritus Domini super me, evangelizare pauperibus misit me (Luc. IV, 18) . Exorcistarum autem officio usus est, quando de Maria Magdalena septem eiecit daemonia (Luc. IV, 18) . Officium acolytorum se habere ostendit, quando dixit: Ego sum lux mundi (Ioan. VIII, 12) . Subdiaconorum quoque officio usus est, quando facta coena cum discipulis, se praecinxit, et mittens aquam in pelvim, pedes discipulorum lavit, et linteo extersit (Ioan. XIII, 5) . Sed diaconorum in se officium suscepit, quando post coenam proprio ore et propriis manibus sacramenta confecta dispensavit; et quando apostolos dormientes ad orationem invitavit, dicens: Vigilate, et orate (Matth. XXVI, 41) . Presbyterorum quoque officium in se excellenter exhibuit, quando ipse sacerdos, et hostia se ipsum in ara crucis pro peccatis humani generis obtulit, et per proprium sanguinem sancta aeterna ingrediens (Hebr. X, 12) , coelestia, et terrestria pacificavit (Col. XX) . De his septem gradibus Salomon ait: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem (Prov. IX, 1) . Sapientia namque domum sibi aedificavit, et septem columnas excidit; quia Dei sapientia Christus Iesus corpus humanum, in quo habitaret, suscepit, et praedicta, septem graduum in homine assumpto officia, exhibuit.
388Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0700A (auctor c.1140–1212)
Talis ante peccatum fuit homo, quando et corpus suum spiritui, et spiritus subiectus fuit Conditori.
389Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0701C (auctor c.1140–1212)
Reges namque quodammodo sunt stimuli vitiorum per tentationem pugnantes; quorum nimirum famuli et servi sunt, qui eorum suggestionibus consentiunt; quia, ut ait Dominus, omnis qui facit peccatum, servus est peccati (Ioan. VIII, 34) . Et quilibet vir sanctus, istorum regum Rex, et horum dominantium Dominus est, quando eorum tentationibus non enormiter succumbit; sed regia quadam potentia, et virili quodam dominio ipsorum tyrannidem resistendo premit.
390Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0703D (auctor c.1140–1212)
Praeterea campum, qui in Sancta sanctorum est, colore saphirino, qui coeli habet speciem, quando serenum est, superinduo.
391Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0705A (auctor c.1140–1212)
Erat aetatis integrae, quia non solum omni malo caruit, sed etiam omne in se bonum habuit. Et immolabit eam, inquit, Eleazar (Num. XIX, 3) . Hanc quoque vaccam et nos quotidie immolamus, quando sacrosanctum Redemptoris nostri corpus fideliter sumimus.
392Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0706D (auctor c.1140–1212)
Et quia alia atrii latitudo, quae occasum respicit solis, ubi, terminato labore diurno, soporis in nocte gratia succedit, tempus illud significat, quando cessante post mortem vita actuali, sanctorum requies, et merces speratur aeterna.
393Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0726D (auctor c.1140–1212)
Secundum locum, et tempus determinatur iustitia, si ubi et quando convenit, iudicium exercetur, et prosequitur veritatis sententia.
394Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0727A (auctor c.1140–1212)
Secundum igitur personam iustitia violatur, si iudex saecularis in ecclesiaticam personam manum mitteret; secundum causam, si ecclesiastica negotia examinanda susciperet; secundum mensuram, si mendacium vel meledictum suspendio puniret; secundum locum, si loca sacra violare praesumeret, et confugientibus ad illa, etiam reis, et pro suis sceleribus condemnandis, inordinate violentiam inferre tentaret; secundum tempus, si sacris, et solemnibus diebus reverentiam non exhiberet, quando et his parcendum est culpis, quibus supplicia debentur.
395Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0727B (auctor c.1140–1212)
CXXV. Deinde spatium illius quadraturae, in qua clerici depicti sunt, colore sapphirino vestio; et illius, in qua laici sunt, colore viridi; quia illi conversationi insistunt coelesti, quam color sapphirinus in eo, quod coeli habet speciem, quando serenum est, designat; isti vero terrenae, quam color viridis in eo, quod terrae similis est, exprimit.
396Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0728B (auctor c.1140–1212)
Capillis ergo pedes Domini tergimus, quando sanctis eius, quibus ex charitate compatimur, etiam ex his, quae nobis superfluunt, miseremur: quatenus sic mens per compassionem doleat, ut etiam larga manus affectum doloris ostendat.
397Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0729C (auctor c.1140–1212)
Iuxta tabernaculum igitur et nuptias legitimas celebrantes, et thoro immaculato utentes depinguntur; sed illa, in quibus depicti sunt spatia, colore purpureo, qui ubique in hac pictura nostra angustiam designat tribulationis, cooperiuntur: quia fideles quidem coniugati ob bona, quibus insistunt opera, ad sanctam Ecclesiam pertinent; sed eorum status cum sit immunis a damnabili crimine, liber tamen non est a temporali afflictione, iuxta sententiam Apostoli dicentis: Si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit virgo, non peccavit: tribulationem tamen carnis habebunt huiusmodi (I Cor. VII, 28) . Campum illum, in quo sacerdos coniugium per orationes et benedictiones consecrans, depictus est, colore Sapphirino, qui coelo, ut superius docuimus, similis est, superinduo: quia sanctae Ecclesiae sacerdotes, quando fidei nostrae sacramenta orando consecrant et dispensant, mentis nitore fulgere, et coelesti desiderio coram Deo nitere debent.
398Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0732A (auctor c.1140–1212)
Et ibunt videlicet illuc, sicut imagines ibidem depictae innuunt, ex omni ordine, et professione: episcopi videlicet, clerici, regulares, et monachi; sacerdotes quoque, et viri etiam, qui in habitu saeculari religiose vixerunt, et feminae; qui sunt Noe, Daniel et Iob, qui in die iudicii, quando se in igne Christus ostendet et in nube, salvabuntur (Matth. XXV, 34) . Tunc percipient regnum, quod eis paratum est ab origine mundi, quod videlicet regnum, sicut longe superius dictum est, in Sancta sanctorum depingitur, ubi iuxta imaginem ex una parte sunt angeli; ex altera drachma decima.
399Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0734A (auctor c.1140–1212)
CXXXI. Sed et hoc quoque negligenter praetereundum non est; quia cum modo in uno, iuxta positionem plani, et Iudaei a dextris iconis, et gentes a sinistris sint, tamen quando haec omnia, quae in imo picturae corporis aspectui apparent divisa, in summo cordis intellectui apparebunt conconiuncta: Versa vice dum icon australis aquilonari fuerit cum omnibus quae ad eam pertinent, unita: et Iudaei a sinistris iconis, et gentes erunt a dextris: quia videlicet antequam Deus homo fieret, a dextris quodammodo erant Iudaei, quia legem habentes, in eum qui legem dedit credebant; a sinistris vero gentiles, quia, Dominum penitus ignorantes, idola colebant.
400Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0739A (auctor c.1140–1212)
Primus siquidem sanctae Ecclesiae status ille fuit, quando post ascensionem Domini virtute ex alto primitiva induta Ecclesia, quicunque in Christum credere, quicunque ipsum praedicare praesumerent, diversis tormentorum generibus ad negandum trahebantur: quando illa iam hora venerat, ut omnes, qui interficerent apostolos, arbitrarentur se obsequium praestare Deo (Ioan. XVI, 2); quando cruentas in eos manus iniicientes persecutores, ad reges eos et praesides ducebant; quando denique odio erant omnibus hominibus propter nomen Christi (Matth. X, 22) . Ecce ager, in quo cum multis malis paucae erant herbae bonae, quando urtica lilium ad crescendum impediebat, quando hyssopum saliunca destruebat.
401Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0632D (auctor c.1140–1212)
Quando vero nec textus libri Exodi, nec Bedae Venerabilis, nec Iosephi, nec illius verba, de quo superius breviter tetigi, cuius et vitam religiosam, et doctrinam non ignoro fuisse catholicam, plenam mihi forte rei gestae veritatem ostenderunt: tunc demum, quod mihi visum est, simpliciter posui: cavens quidem, ne id, quod hoc modo dixi, pro certo affirmarem; sed tantum coniecturam meam, et simpliciter in medium proponens, et utrum rata esse debeat, an irrita, eorum, qui plenam super his veritatem sciunt, iudicio humiliter relinquens.
402Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0744D (auctor c.1140–1212)
Certe in unoquoque nostrum dimisit Dominus onagrum liberum, vincula eius solvens, et dans ei in solitudine domum (Iob XXXIX, 5, 6) . Onager iste qui asinus agrestis dicitur, eos designat, quos Dominus liberos dimisit, quando eos de servitute Pharaonis eripuit.
403Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0746A (auctor c.1140–1212)
Prima in nobis vincula Dominus solvet; quando absorpta morte in victoria, corruptibile nostrum induet incorruptionem, et mortale nostrum induet immortalitatem (I Cor. LIII, 54) ; secunda vero in nobis solvit, quando nos et a peccato liberavit, et sibi servos effecit: sed nec a tertiis absolvi, nec a quartis permittit nos ligari.
404Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0748B (auctor c.1140–1212)
Argentum namque in igne clarius fit; plumbum vero liquescit et deficit: quia nimirum quando hi, qui Deo per bonum placere appetunt propositum, corripiuntur, bonitatis eorum claritas crescit; quando vero hos, qui hominibus placere cupiunt, ab eodem forte ore ventus detractionis pulsat, a quo prius ad eos aura favoris venire solebat, et intentionis eorum falsitas per quaesitae laudis defectum se ostentat, tuncque quod bases eorum non argenteae, sed plumbeae erant, apparet.
405Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0750A (auctor c.1140–1212)
Hos quoque vectes in tuis tabulis ponis, quando ex iugi inspectione conversationis Patrum praecedentium bonam in te voluntatem excitas et erigis, accendis et acuis, ut leve etiam tibi deputes ad perpetrandum, quod ab eis vides perpetratum.
406Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0750B (auctor c.1140–1212)
Qui nimirum vectes et annuli in tuo etiam tabernaculo sunt, quando eorum et conversationes exerces per effectum, et remunerationes desideras per affectum.
407Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0752A (auctor c.1140–1212)
Bene movetur, quando ad bonum movetur, id est ad iustitiam: et male, quando ad malum, id est ad culpam.
408Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0752C (auctor c.1140–1212)
Cum igitur haec ita sint, australis tabernaculi paries bonum mentis exprimit motum; quia mens, ut iam dictum est, ex se quidem moveri habet; sed ut bonus esse possit, secundum se moveri non debet, sed potius secundum illum qui per Austrum accipitur, Conditorem videlicet et dispositorem suum, Spiritum sanctum, ut tunc et ad id in voluntate se moveat, quando et ad quod bonorum omnium infusorem et ordinatorem Spiritum sanctum velle cognoverit: quatenus eius voluntati nullatenus vel superbe contraire, vel subdole eam audeat praevenire.
409Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0752D (auctor c.1140–1212)
Vergit itaque in tabernaculo paries iste ad austrum: quia, ut in nobis, qui Dei tabernaculum esse debemus, ordinatus sit motus mentis, necesse est ut, tam in volendo quam in nolendo, imitetur Spiritus sancti inspirationem; ut diligenter, inquam, quid ipse et quando velit vel nolit exquirat et in utroque eum obedienter sequi studeat, quatenus eius, ut iam dictum est, voluntatem nec fraudulenter praevenire, nec arroganter ei audeat contraire.
410Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0755B (auctor c.1140–1212)
Primum perfecte habuit desiderium mulier illa de qua dicitur: Remittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum (Luc. VII, 47) . Secundum vero desiderium habuit ille, qui dixit: Concupivit anima mea desiderare iustificationes tuas in omni tempore (Psal. CXVIII, 20) . Desiderio quoque tertio ardenter flagrabat egregius Praedicator, quando dicebat: Desiderium habens dissolvi, et esse cum Christo (Phil. I, 23) . Et hoc triplex desiderium illi tres exprimunt gradus, qui in spatio sapphirino, quod intra velum est, a dextris ipsius imaginis positi sunt.
411Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0755D (auctor c.1140–1212)
Nunc, inquam, in Sancta sumus; quia in quibusdam modo sumus sancti, sed quando pertingemus ad Sancta sanctorum, in omnibus erimus sancti.
412Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0760B (auctor c.1140–1212)
Quam nimirum veritatem una cum manna mansuetudinis, quae pertinet ad electos, et virga iustitiae, quae ad reprobos, huic de qua loquimur arcae tam reprobi quam electi plene videbunt inesse: quando impletum erit quod eadem in Evangelio arca et minatur, et pollicetur, dicens: Et ibunt hi (haud dubium quin reprobi) in supplicium aeternum, iusti autem in vitam aeternam (Matth. XXV, 26) . Igitur arcam illam, quae in Sancta sanctorum praefulget et terribilem nobis exhibet virga, et amabilem manna; et veritatem manna simul commendat et virga, quia ab aeterno simul, et in aeternum vera est filiorum Dei electio, et filiorum perditionis reprobatio; ut nec istos salvari, nec illos contingat damnari.
413Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0761C (auctor c.1140–1212)
Vidi, inquit, et ecce ventus turbinis veniebat ab aquilone, nubesque magna. (Ezech. I, 4) . Huius etiam fumi obscuritatem ab aquilone propheta Isaias emergere videbat, quando dicebat: Ab aquilone fumus veniet, et non est qui effugiat agmen eius (Isa. XIV, 31) . Hostis namque antiquus mentes reproborum prius obscurat, abstrahens ab eis lumen veritatis, postmodum inflammat, eas perducens ad opus facinoris.
414Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0763D (auctor c.1140–1212)
Quidam etenim, quando orationi insistere debent, terrenorum in mente negotiorum strepitus, et tumultus indesinenter revolvunt; et dum a se per tot et tanta dividuntur, quod ore proferunt, nec ipsi, qui proferunt, deprehendunt.
415Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0763D (auctor c.1140–1212)
Alii etiam maiore dementia infatuati, quando Deum orant, foedas transactarum iniquitatum suarum apud se introrsus imagines versant: personas, loca et tempora, cum quibus, quando, et ubi nefaria sua fecere, delectabiliter in animo replicant.
416Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0764B (auctor c.1140–1212)
Sed si volumus ut oratio nostra suave aliquid Deo in ara mentis redoleat, oportet summopere ut quando orationi incumbimus, haec omnia post dorsum mentis, quantum Domino largiente possumus, per plenam oblivionem proiiciamus; et eiusdem faciem ad ea quae proferimus, quantum possumus, ponamus.
417Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0764B (auctor c.1140–1212)
Ideo post dorsum pontificis praedicti ad aram consistentis, tres gradus depinximus; quia quicunque fructuosam suam esse desiderat orationem, necesse est ut hanc tripartitam cogitationem, quando orat, post dorsum mentis expellat; quatenus in eius pectore, prout sibi divina gratia ministraverit posse, orationis suae tempore non introducantur, vel cura pungens, vel phantasma irruens, vel culpa blandiens.
418Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0765B (auctor c.1140–1212)
Ideoque postquam tres gradus post dorsum pontificis stantis ad aram depinximus, alios etiam quatuor ante eius faciem posuimus, ut scias debere te et illas tres malas cogitationes, quando oras, post tergum mentis abiicere, et has quatuor bonos ante cordis aspectum habere.
419Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0766C (auctor c.1140–1212)
Color namque hyacinthinus, qui coeli habet speciem quando serenum est, coeleste designat desiderium.
420Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0768C (auctor c.1140–1212)
Lavent, inquit, Aaron et filii eius manus suas ac pedes, quando ingressuri sunt tabernaculum testimonii, et quando accessuri sunt ad altare, ut offerant in eo thymiama Domino, ne forte moriantur (Exod. XXX, 19, 20) . Mors etenim timenda est animae spiritualis et aeterna, si quis ad sacrosancta mysteria absque spirituali ablutione compunctionis intrare et sancta Domini communibus manibus tractare praesumit.
421Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0769D (auctor c.1140–1212)
Affectuosa cogitatio est, quando circa necessaria afficitur: sicut est cogitatio edendi, bibendi, vestiendi, et huiusmodi.
422Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0769D (auctor c.1140–1212)
Onerosa est, quando in cogitatione rerum extrinsecarum oneratur: ut est, quando cogitat quid exquirendum sit, quid expendendum, quid aedificandum, quid plantandum, et huiusmodi.
423Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0771A (auctor c.1140–1212)
Tria etiam in loco quarto, ab ipso retributore meritorum, et distributore praemiorum dabuntur electis: robur potentiae, a summa potentia Patre, ut sint potentes in semetipsis; claritas sapientiae, a vera sapientia Filio, ut sint sapientes in Deo; suavitas amoris a dulci charitate Spiritu sancto, ut sint amantes invicem, quatenus hoc modo Deus sit omnia in omnibus (I Cor. XV, 28) . Sed quia de his, quando de tabularum annulis superius loquebamur, aliquantulum prolixe diximus, diutius his immorari devitamus.
424Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0771D (auctor c.1140–1212)
Flevit ad monumentum Lazari (Ioan. XI, 35) , flevit super civitatem Ierusalem (Luc. XIX, 41) ; sudavit ante passionem quando factus in agonia prolixius oravit (Luc. XXII, 43): iam quoque mortuus, sed adhuc cruci affixus ex latere suo non solum sanguinem, verum etiam aquam emisit (Ioan. XIX, 34) . Ecce humores quatuor, qui ad emundationem nostram ministrantur nobis ab ipso Domino Iesu, qui in Scriptura sacra fons vivus, et in propheta ad abluendum peccatorem, et menstruatam fons patens domus David appellatur (Zach. XIII, 1) . De primo humore scriptum est: Et lacrymatus est Iesus (Ioan. XI, 35) . De secundo: Videns civitatem, flevit super illam; dicens: quia si cognovisses et tu (Luc. XIX, 41) . De tertio: Factus est sudor eius, sicut guttae sanguinis decurrentis in terram (Luc. XXII, 43) . De quarto: Unus militum lancea latus eius aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua (Ioan. XIX, 34) . Fletus itaque Domini Iesu ad monumentum Lazari, illam designat aquam, quam ex illius consideratione loci, in quo nos recordamur fuisse, haurimus: quando nos dolemus, et obstinationis lapide praegravatos, et in spelunca foetidae concupiscentiae putrefactos, et per consensum peccati mortuos, et per consuetudinem fuisse sepultos.
425Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0772B (auctor c.1140–1212)
Illae vero lacrymae, quas fudit flendo super civitatem Ierusalem, illam nobis innuunt aquam quam ex loci in quo nunc sumus inspectione concipimus; quando timemus ne nos inimici nostri et vallo circumdent et undique coangustent, et ad terram prosternant et lapidem in nobis super lapidem non relinquant.
426Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0772B (auctor c.1140–1212)
Quae omnia moraliter etiam in praesenti fiunt in nobis; quando maligni spiritus tentationibus nos circumvallant, tribulationibus perturbant, atque ad terrena prolabi faciunt, nec ullam in nobis stabilem firmamve esse cogitationem permittunt.
427Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0772C (auctor c.1140–1212)
Sudor vero, quem Agnus ille innocens in agonia protulit, aquam illam, quam horrida loci tertii producit visio, figuraliter exprimit; quando pertimescimus ne nos spirituales illi Iudaei rapiant, et aeternae morti tradant: quando vero a cunctis visibilibus per contemplationem elevati, ac omnibus penitus, quae in uno versantur, per plenum visibilium contemptum mortificati in charitatis cruce fuerimus dilati: illa nimirum aqua perfundimur, quam ex latere suo crucifixus et mortuus emittit Dominus Iesus.
428Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0773B (auctor c.1140–1212)
Hinc in sacra Scriptura legimus, quia posuit Deus hominem in paradiso, ut operaretur, et custodiret illum (Gen. II, 15) . In paradiso quippe Deus hominem ponit, quando delectabilem tibi spiritualium gratiarum copiam gratuito largiens, in sancta et tranquilla conscientia suaviter te pausare facit.
429Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0773D (auctor c.1140–1212)
Quod nimirum tabernaculum tunc ingredimur, quando postposita interim terrenorum sollicitudine, in amore Dei, in interno cordis secreto suavi meditationi, purae speculationi et defaecatae contemplationi vacamus.
430Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0774A (auctor c.1140–1212)
Tunc vero de hoc tabernaculo egredimur, quando omisso aliquantulum studio contemplationis, ob compassionem proximi, licitis rerum terrenarum occupationibus insistimus.
431Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0774D (auctor c.1140–1212)
CAPUT XIV. De duplici imagine Moysi. Et quomodo illa, quando extra tentorium posita est, imago Moysen tropologice designat.
432Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0775C (auctor c.1140–1212)
Sed intus Moyses et in vestibus pontificalibus, et in facie non cornuta videtur; quia quando contemplationi puritatis medullitus insistimus, tunc nostra conversatione sanctitatis munditia ornata, et facie revelata, gloriam Domini speculamur, Hoc itaque in loco et illa Moysi imago, quae foris est, designat operantem; illa vero quae intus, contemplantem.
433Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0776C (auctor c.1140–1212)
De his quinque Apostolus mentionem fecit, quando dixit: Obsecro vos, fratres, ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium vestrum, et nolite conformari huic saeculo (Rom. XII, 1) . Exhibeatis, inquit, corpora vestra hostiam viventem.
434Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0776C (auctor c.1140–1212)
Deo placentem: ecce actio pura; tunc namque Deo placet quod agis, quando hac sola causa agis, ut ei placeas.
435Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0776C (auctor c.1140–1212)
Obsequium nostrum rationabile est, quando opus nostrum discretum est.
436Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0778A (auctor c.1140–1212)
Hic etenim Moyses vocem Domini ad se loquentis de medio duorum cherubin audit; verbum, inquam, eius audit; sed nullam eius formam, vel speciem cernit: quia quando puritati contemplationis in secreto mentis insistimus, aurem quidem cordis ad ineffabilia, quae ad nos sine syllabis et dictionibus, sine motu labiorum verba proferuntur, pie debemus arrigere; sed caute phantasticos stulti animi oculos claudere, ne in illa luce incircumscripta aliquid corporeum confingamus.
437Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0780D (auctor c.1140–1212)
In spatio itaque sapphirino, quod coeli habet speciem, quando serenum est, cum propriis, quibus mancipantur, ministeriis, continentur clerici: in campo quoque viridi, qui terram repraesentat, misericordiae operibus insistentes depicti sunt laici, quatenus et religiosos imitemur in puritate contemplationis, et saeculares in utilitate bonae actionis.
438Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0781B (auctor c.1140–1212)
Mors quidem, quando aperiuntur ad malum; vita autem, quando ad bonum referuntur.
439Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0781C (auctor c.1140–1212)
Sed de timore et amore, qui per hos duos Levitas moraliter accipiuntur, loqui volentibus considerandum est quia et amor cum sit motus mentis naturaliter unus, secundum diversas qualitates tamen diversa nomina sortitur, et dicitur aliquando cupiditas, quando ad mundum est: charitas vero, quando ad Deum est; et timor, cum ipse sit motus necessitatis naturaliter unus, secundum varios tamen modos quibus habetur vel operatur, variis nominibus figuratur, et dicitur mundanus atque servilis, quando ad mundum et ad peccatum est: initialis vero et filialis, quando ad bonum, et per bonum est.
440Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0782B (auctor c.1140–1212)
Amor quoque, qui per alium Levitam accipitur sicut superius dictum est, appellatur cupiditas, quando ad malum est, charitas vero, quando ad bonum.
441Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0783C (auctor c.1140–1212)
Sed quia, sicut superius diximus, amor aliquando bonus est, aliquando malus: malus, quando ad malum est, et tunc cupiditas dicitur; bonus vero, quando ad bonum, tuncque vocatur charitas, et charitatis duo praecepta sunt: sicut paulo ante timoris genera gradibus distinximus, ita et nunc istos amoris modos gradibus distinguimus.
442Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0785A (auctor c.1140–1212)
Moraliter itaque manus Moysi Aaron sustentat et Hur, quando praelatum quemlibet disertum et iustum tam in corripiendo, quam in parcendo et sublimis fortitudo humilitatis, et ardor temperat charitatis: ne vel per superbiam in corripiendo nimis rigidus, vel per teporem in parcendo nimium sit remissus.
443Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0785C (auctor c.1140–1212)
Omnia vero illa, quae ad aliam pertinent iconem, ubi ex altera parte et salvatio electorum, et perditio depingitur reproborum: si subtiliter consideras, his, de quibus loquimur, praelatis, vel subiectis iuxta hanc duntaxat significationem congruere videbis; ut, sicut paulo ante in parte praecedenti ostendimus, haec omnia, quae modo ex utraque tabernaculi parte, in plano picturae, ab invicem in imo iacent divisa: quando supra ipsum tabernaculum erectum elevata, et ad invicem fuerint coniuncta; quantum ad sensum pertinet allegoricum, et vocationem gentium, et repulsionem denotare Iudaeorum: ita iuxta intellectum quoque moralem haec eadem insimul in summo coniuncta et officium praelatorum, et conversationem scias exprimere subiectorum.
444Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0785D (auctor c.1140–1212)
Quasi enim, ut breviter dicamus, et damnatis, qui a sinistris sunt, Ite, maledicti, in ignem aeternum (Matth. XXV, 41) , in pictura nostra icon nostra dicit in igne: et salvatis, qui a dextris sunt: Venite, benedicti Patris mei, possidete regnum (ibid. 34) , eadem icon dicit in nube: quando quilibet sanctae Ecclesiae praelatus et inobedientes subiectos ob divinorum mandatorum, quae mente a se obstinata eiiciunt, contemptum, terribiliter in ignem aeternum asserit ituros; et obedientes ob praeceptorum coelestium, quae corde humili suscipiunt, exsecutionem, misericorditer regnum coeleste denuntiat possessuros.
445Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0787A (auctor c.1140–1212)
Quos Iudaeos ipsa lex, quae per Moysem accipitur, de transgressione redarguit: sicut versiculus a Moyse exiens, et sub ipsis Iudaeis scriptus, ostendit: scilicet: Redarguti a lege, quasi transgressores (Iac. II, 9) . Quasi Iudaeos namque et flagello ferire, et gladio perimere comminans in tabernaculo depingitur Moyses, quando mentem, quae legem transgreditur, cogitatio transgressionis conscia et ferit per correptionem, et morte censet dignam per reprehensionem.
446Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0787B (auctor c.1140–1212)
Quasi enim quidam infernus reprobos absorbens in tabernaculo depingitur, quando poena in mente infernalis, cruciatusque damnatorum et attente in cogitatione praevidetur, et sollicite per timorem formidatur.
447Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0788A (auctor c.1140–1212)
Adhuc enim vas electionis, apostolus Paulus non solum in hoc mortali corpore in terris, sed in carcere fortassis detentus erat, et in vinculis, quando de se, suisque concivibus dicebat: Qui nos conresuscitavit, et consedere fecit in coelestibus (Ephes. II, 6) . Iam itaque se et conresuscitatum quodammodo, et in coelestibus sessurum confidebat.
448Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0788B (auctor c.1140–1212)
Haec omnia, quae de hac gemina consolatione dicta sunt, tunc in tabernaculo depinguntur; quando haec hoc modo in mente et per intellectum agnoscuntur, et per affectum diliguntur, et per effectum exercentur.
449Adamus Scotus, De tripartito tabernaculo, 198, 0790B (auctor c.1140–1212)
Quando vero mens nostra de bonis, quae per corpus perpetranda sunt, operibus sollicite se cogitatione intromittit; quando, quomodo vitiis resistendum virtutibusque acquirendis insistendum sit studiose cogitat: quando omni cura exquirit, quomodo et oculi a vanitate claudendi sunt per contemptum mundi, et aures de curiositate obturandae per compunctionem animi, et olfactus a voluptate observandus per gravitatem boni desiderii, et gustus ab edacitate mortificandus per rigorem ieiunii, et lingua a loquacitate refrenanda per habenam silentii, et tactus ab impuritate compescendus per virtutem propriae mortificationis, et caeteri denique membrorum motus ab impuritate conservandi per maturitatem sanctae conversationis, haec mens summi in se Regis atrium construit, in quo cogitationes graves et mundae, quasi quidam et aetate maturi et puritate conspicui Levitae holocausta Domino immolant; in quo, inquam, atrio illi morales Levitae, cogitationes videlicet sanctae, humilitatis cultro taurum superbiae; castitatis, haedum luxuriae; maturitatis, vitulum lasciviae, caeterosque bestiales motus mortificare conantur.
450Adamus Scotus, De triplici genere contemplationis, 198, 0822D (auctor c.1140–1212)
Per quem nobis a Deo Patre vera datur pax, nullusque nobis hostium resistere audebit, quando salvabitur Iuda et Israel habitabit confidenter, et quiescet terra a praeliis (Ier. XXIII, 6) . Dominus tecum, virorum fortissime Gedeon.
451Adamus Scotus, De triplici genere contemplationis, 198, 0817B (auctor c.1140–1212)
Primus modus est, quando naturaliter posse conceditur; secundus, quando idipsum naturale posse subita et occulta virtute tua, sine exteriori impedimento, comprimitur; tertius, quando nutu tuo per alias virtutes extrinsecus obviantes, aliorum voluntates, ne ad effectum venire possint, impediuntur; quartus vero modus est, quando vis tua, Domine Deus, quae ab intus omni creaturae praesidet, illas etiam voluntates, quae contra tuam ortae sunt, ad perficiendam tuam occulte intorquet.
452Adamus Scotus, De triplici genere contemplationis, 198, 0818A (auctor c.1140–1212)
Tunc, inquam, certa erunt, quando emendandi nec locus erit, nec tempus.
453Adamus Scotus, De triplici genere contemplationis, 198, 0827A (auctor c.1140–1212)
Talis mihi, Domine, in hoc contemplationis genere videris apparere electis tuis, qualis apparere solet rex aliquis praepotens et dives, quando privata hora in privato thalami sui loco, omni tribulatione sedata, omni postposita molestia, omni cura et sollicitudine omissa, cum dilectissimis uteri sui filiis in omni tripudio amoris et gaudio laetatur et gaudet, iucundatur et ludit.
454Adamus Scotus, De triplici genere contemplationis, 198, 0828B (auctor c.1140–1212)
Iam a te vas electionis dictus est, quando adhuc discipulus tuus Ananias ad eum accedere trepidavit (Act. IX, 15) . Sed venisti, Domine Iesu, in hunc mundum peccatores salvos facere, quorum, ut de se sentit, ipse primus est.
455Adamus Scotus, De triplici genere contemplationis, 198, 0829C (auctor c.1140–1212)
Tu namque pater peccantem a te filium expellis; quando electum quemlibet, quem voluntarie genuisti verbo veritatis (Iac. I, 18) , ob reatum suum, quantum ad eiusdem reatus immanitatem attinet, a te iure debere expelli ostendis.
456Adamus Scotus, De triplici genere contemplationis, 198, 0830D (auctor c.1140–1212)
Palam itaque, Domine, serva electos tuos, te habes, qui idem et eodem semper modo existens, nec eis irasceris ad damnationem, quando a te per peccatum recedunt; nec eis placaris secundum aliquam quae in te esse aut tibi accidere possit, de eis laetitiae novitatem, quando ad te per poenitentiam, te inspirante, accedunt; sed stabile et immobile in te stat aeternae tuae electionis propositum; ut, iuxta quod scriptum est, etiamsi peccant, sint tui; et si non peccant, apud te sint computati (Sap. XV, 2) . Non enim eorum cassatur praedestinatio, quando ad peccatum corruunt, ut desinat esse ex toto vel etiam desinat quod fuit; nec innovatur, quando ad iustitiam surgunt, ut reincipiatur quod esse desiit.
457Adamus Scotus, De triplici genere contemplationis, 198, 0831A (auctor c.1140–1212)
Nec aliter eis, quantum ad te, tu sentis, quando peccatores; aliter quando iusti sunt: licet ipsi, quantum ad se, alii in peccato, alii in iustitia sint.
458Adamus Scotus, De triplici genere contemplationis, 198, 0836B (auctor c.1140–1212)
Sed non substerneris: quia in hoc non laboras, nec oneraris, vel fatigaris; qui sicut, quando omnia creasti, non potuisti crescere, ita etsi omnia quae creasti, funditus esse desinerent, non posses in aliquo decrescere; quia nec proficere vales, nec deficere, nec aliquid vel antiquum amittere, vel novum assumere.
459Adamus Scotus, De triplici genere contemplationis, 198, 0836D (auctor c.1140–1212)
Tunc enim quodammodo video quam magnus sis, quando plene video non posse me videre quam magnus sis.
460Adamus Scotus, De triplici genere contemplationis, 198, 0806C (auctor c.1140–1212)
Ego namque corpori substantialiter infusa sum, quia quando in corpore substantialiter sum, extra corpus substantialiter non sum; et quando extra corpus substantialiter sum, in corpore substantialiter non sum: quia non possum simul substantialiter esse in corpore et extra corpus.
461Adamus Scotus, De triplici genere contemplationis, 198, 0807B (auctor c.1140–1212)
Nam si verbum hoc transeunter prolatum et auditum, de quo superius dictum est, nec maius in se, quantum ad se est, quando ab omnibus, ad quas pervenit, auribus percipitur; nec minus, quando a solo ore profertur, et a nulla aure auditur; sed unum ac idem, quantum ad se est, et quando auditur ab auribus multis, et quando a nulla: quare non et Verbum Dei Deus, quod plenum seipso est; nec minus est, licet omnia esse desinerent; nec maius in eo, quod in omnibus, quae creavit, est?
462Adamus Scotus, De triplici genere contemplationis, 198, 0807C (auctor c.1140–1212)
Sicut enim qui ab aeterno est, esse non incoepit, quando omnia fecit: ita qui in aeternum est, esse non desinit, etsi omnia, quae creavit, ex nihilo, in nihilum redigit.
463Adamus Scotus, De triplici genere contemplationis, 198, 0808C (auctor c.1140–1212)
Sicut enim in se est, et a se nequaquam diversus iste visibilis sol, quando uno eodemque radii sui calore et ceram liquat, et lutum indurat: sic a se diversus non est et ille iustitiae Sol, quando a stabili et immobili iusti iudicii distinctione et peccator ob culpam accipit poenam, et sanctus propter iustitiam percipit gloriam.
464Adamus Scotus, De triplici genere contemplationis, 198, 0808D (auctor c.1140–1212)
Et dicitur irasci, et non est in eo ira; et dicitur misereri, et non est in eo miseria: quia ei nihil accidit novum, nihil labitur antiquum, qui unus ac idem et in eodem modo semper existit, et quando damnat impios, et quando remunerat iustos, cum denique diversis diversum infertur stipendium: illis supplicium, istis gaudium.
465Adamus Scotus, Epistola Adami, 198, 0793D (auctor c.1140–1212)
Quando vero, aliis occupationibus obstantibus, horum non poteritis intendere universitati, compendiosa, de qua superius mentionem fecimus, summa sufficiat vobis.
466Adamus Scotus, Epistola Adami, 198, 0794C (auctor c.1140–1212)
Nam quando vel de ipsius Dei magnitudine, vel de iustorum cogitamus salvatione, et illam nimirum venerando mirari, et istam suavibus suavium cogitationum ulnis delectabile, et admodum dulce habemus complecti.
467Adamus Scotus, Epistola Adami, 198, 0794D (auctor c.1140–1212)
Caeterum quando de perditione reproborum cogitamus intra nos, timor non mediocriter et tremor veniunt super nos, et contegunt nos tenebrae, anxie, in quantum audemus, ad invicem queritantes: et conquerentes quomodo, et quare universitatis ille Creator, qui omnia potest, quae vult, et nihil omnino nisi quod bonum est, vult; creaturam ad imaginem et similitudinem suam conditam permittit, ut in peccatum cadat, quo postmodum digna sit ut in supplicium ruat: cum veraciter constet eam, sicut nec bonum posse agere, nisi ipso et aspirando praeveniente, et adiuvando prosequente: sic nec malum in eo duntaxat, in quo nunc est, statu omittere, nisi eo retinente; nec admittere, nisi eo permittente.
468Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0844B (auctor c.1140–1212)
Bene quidem dicis; sed speravi, quando saeculo renuntiavi et ad vitam religiosam veni, ad pacem me et quietem debere venisse.
469Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0844B (auctor c.1140–1212)
Nunc autem vice versa ad magnas tribulationes et angustias me video pervenisse et ad maiores miserias quam habui quando in saeculo fui.
470Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0844C (auctor c.1140–1212)
Et qui idcirco de maris profundo ad portus soliditatem confugi, ut et ventorum violentiam, et fluctuum devitarem saevitiam, nunc magis me sentio et flatibus conquassari, et undis hinc inde impelli in littore quam solebam, quando natabam in mari.
471Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0844C (auctor c.1140–1212)
Certe quando in saeculo carnaliter vivebas, in maiore quam nunc es tribulatione eras; sed ideo in minore te tunc fuisse aestimabas, quia eamdem qua tunc miserabiliter vastabaris tribulationem non sentiebas.
472Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0845C (auctor c.1140–1212)
Qualiter tecum agitur, quando ista cogitas?
473Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0846A (auctor c.1140–1212)
Nescis quia, quando defigente et voluptuose oculo mulierem intueris [Col. Mel. quando te def. et vol. oc. mul. intuente, lat.] latrinam depictam tenere quaeris?
474Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0846A (auctor c.1140–1212)
Et quando mulierem comptam luxuriose amplecti desideras, saccum quoque sericeum stercoribus plenum habere inter brachia optas.
475Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0846B (auctor c.1140–1212)
Quando vero decorem mulieris, os breve, labia mollia, genas rubicundas, faciem suavem, oculos ridentes, blandientes, innuentes, loquentes, offerentes, expetentes, attrahentes, capientes, etc.
476Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0846B (auctor c.1140–1212)
in ea huiuscemodi osculari cupis cum libidine; quando corpus gracile [cod. Gem. gratiale] et membra apta et acceptabilia immundo amori admiraris, sepulcrum dealbatum forinsecus, fetentibus mortuorum ossibus intus et saevissimis plenum serpentibus et intuendo desideras, et desiderando intueris.
477Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0846C (auctor c.1140–1212)
Ad extremum quidem quando carnis tuae cum ea voluptatem explere desideras inhianter et desideranter proponis, mortiferam escam qua hamum occultat esuris.
478Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0847B (auctor c.1140–1212)
Iam mihi ostendisti, et quando me hoc vitium tentat, non debere me nimis dolere; et spernendo id quod nitet et dulcescit, atque plene intuendo quid sit, et ad quam perditionem trahat, posse me illud per gratiam Dei superare, ut sic testa saniem sciam in ulcere meo radere.
479Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0848C (auctor c.1140–1212)
Quod enim te fratres tui de omni quam in te vident nenegligentia proclamant, non alicuius omnino odii, sed magnae dilectionis indicium est. Qui [cod. Gem. quia] enim te spiritualiter diligunt in Christo, nihil quod vel te spiritualiter laedat, vel Deum offendat in te videre possunt, ut et in Patris vel advocati tui legis Regula, non eos aestimare debes malevolos, quando peccata tua indicant.
480Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0850D (auctor c.1140–1212)
Non est contemnenda diligentia tua, si nulla impatientiae vesania et furore provocatus, sed solo salutis eorum desiderio ductus, suam iniuste proclamatus innocentiam, ubi et quando, cui et quomodo et quantum debet, et ex toto invitus et sine omni voluntate suum in aliquo accusatorem laedendi, sed ei ex toto remittendo exponit.
481Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0852A (auctor c.1140–1212)
Et tu, quando [cod. Gem. Tamen et quando] tibi impossibilia a praelato tuo iniunguntur, si te relevare noluerit, ut beatus Benedictus dicit, de Deo debes confidere, et quod iubetur cum humilitate et fide aggredi.
482Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0854D (auctor c.1140–1212)
Quoties ipsi foris ieiunant et esuriunt, quando tu domi comedis et satiaris!
483Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0855C (auctor c.1140–1212)
O quam sancte, quam devote, quam etiam in omnibus irreprehensibiliter motibus te habere deberes, quando coram Deo [id cod. Gem. coram eo] stas? Quam sapienter nihilominus illa quibus eum alloquaris, verba et corde meditari, et ore te deceret [id. decet] proferre. Heu! heu! quoties eum corde absente, solo ore oramus, et magna voce clamantes, et tamen eius auribus muti sumus.
484Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0858A (auctor c.1140–1212)
Etsi bene dico, non tamen haec ita dico, quin patiaris iugum occupationis tibi imponi, quando ob domus tuae necessitatem tuus id tibi praelatus imponere decreverit.
485Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0860C (auctor c.1140–1212)
Hoc vovisti, quando conversionem morum tuorum promisisti.
486Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0865C (auctor c.1140–1212)
Semper quando me intuebitur, cogitare eum de meo crimine putabo.
487Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0865C (auctor c.1140–1212)
Quando mihi irascetur, eum pro scelere meo me credam despicere.
488Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0867D (auctor c.1140–1212)
Nunquid absolveris quando dicis: malum feci, nisi confitearis quod malum feceris?
489Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0867D (auctor c.1140–1212)
Sic nec absolveris, quando praelato tuo dicis: celavi peccatum, nisi ei dicas quid ab eo celaveris.
490Adamus Scotus, Libri soliloquiorum de instructione animae, 198, 0870C (auctor c.1140–1212)
Nam ut exempli causa de multis proferam unum, tunc fortasse missam devotius cantas, quando idcirco non cantas, ut fratri tuo, qui desiderat cantare, cedas!
491Adamus Scotus, Sermones, 198, 0092B (auctor c.1140–1212)
Nec honori esse possunt, quae percipiuntur auribus verba, quando vilescit, quae oculis cernitur, persona.
492Adamus Scotus, Sermones, 198, 0094D (auctor c.1140–1212)
Quando enim non de eius causata est absentia, hilaris effecta de praesentia, sicut laetata de accessu, sic et contristata de discessu?
493Adamus Scotus, Sermones, 198, 0096B (auctor c.1140–1212)
Si qui vero sunt lectores, quibus non placet, quod tanta quidam sunt prolixitate extenti, quod et mihi quoque plurimum displicet; ad memoriam quaeso, revocent quod, qui multa ob aedificationem audientium proponit, non semper quando voluerit convenienter ac decenter proposita terminare poterit.
494Adamus Scotus, Sermones, 198, 0097B (auctor c.1140–1212)
Hoc siquidem continere videtur vox illa commonitoria, qua nocte hac, in ipso vigiliarum exordio, alter alterum excitastis, quando non modo colloquendo per verbum, verum etiam ad exprimendum internam animi alacritatem, et concordiam sonando concorditer per cantum, dixistis: Occurramus obviam.
495Adamus Scotus, Sermones, 198, 0097C (auctor c.1140–1212)
praemisistis et causam, quando aistis: Ecce venit Rex.
496Adamus Scotus, Sermones, 198, 0103A (auctor c.1140–1212)
Haec salutis consilia quando avide audiuntur, audita intelliguntur, intellecta memoriter retinentur, retenta effectui mancipantur, profecto a discipulis Magistro occurritur.
497Adamus Scotus, Sermones, 198, 0103A (auctor c.1140–1212)
Pavere, namque servorum est, et sub Domini virga tremere: Qui eis metuentibus significationem dat, ut fugiant a facie arcus (Psal. LIX, 6) . Audistis quia dictum est antiquis: Ego Dominus (Levit. XVI, 19) . Frequenter, ut scitis, quando praecepta promulgabantur, a promulgatore, terribiliter intonari solebat: Ego Dominus.
498Adamus Scotus, Sermones, 198, 0103D (auctor c.1140–1212)
et ipsum Dominum in sanctitate imitari nolumus, quando solum esse permittimus.
499Adamus Scotus, Sermones, 198, 0109B (auctor c.1140–1212)
Imparati estis, si quando venit ignoratis.
500Adamus Scotus, Sermones, 198, 0114C (auctor c.1140–1212)
VII. Quod nimirum tunc actum est, ad illud pertinet, quando a poenarum, quam peccando incurrit, calamitate, hominem Dominus Iesus redemit per passionem carnis suae.