Salvator
Wordlist from Comphistsem Frankfurt, Jan. 2016:
m VOC sg | m NOM sg salvator
sg 2 IMP pas FUT | sg 3 IMP pas FUT salvo
Helmut Schmid's TreeTagger with Latin data by Gabriele Brandolini: mansuetus ADJ
Georges, Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch, 8. Aufl. (1913)
mānsuētus, a, um (manus u. suesco), eig. an die Hand gewöhnt; dah. zahm, I) eig., v. Tieren (Ggstz. ferus), sus, Liv.: iuvencus, Varro: poet übtr., stabula, der zahmen Tiere, Gratt cyn. 164. – II) (wie ἥµερος) übtr. = sanftmütig, gutmütig, gutherzig, mild, gelassen, umgänglich, friedlich, friedliebend (show full text)
salvātor, ōris, m. (salvo), der Erretter, Erhalter, spätlat. Übersetzung von σωτήρ und bes. von Iesus (hebr. ישוע), der Erlöser, klass. servator, s. Mart. Cap. 5. § 510. Lact. 4, 2, 6 u.a. Eccl. – vulg. salbator, Corp. inscr. Lat. 8, 2079.
salvo, āvī, ātum, āre (salvus), spätere Form für servo, a) gesund machen, heilen, alqm, Gargil. Mart. medic. 22. – b) retten, erlösen, Eccl. – c) etw. beibehalten, an etw. festhalten, salvatur unitas, salvatur unus, Augustin. serm. 125, 6. – Auch Plin. 17, 178 liest Detl. mit Harduin salventur (show full text)
Lewis & Short, A latin dictionary (1879)
mansuetus, mansŭētus, a, um, Part. and P. a., v. mansuesco.
salvator, salvātor, ōris, m. id.. In gen., a saviour, preserver (late Lat.; class. servator): Cicero Soterem salvatorem noluit nominare, Mart. Cap. 5, § 510; Vulg. Isa. 17, 10: IOVI SALVATORI, Inscr. Grut. 19. In partic., in the Vulg. and Christian fathers, as a transl. of σωτήρ (show full text)
salvo, salvo, āvi, ātum, 1, v. a. salvus, to save (late Lat.; opp. perdere; syn.: servo, conservo), Veg. Vet. 3, 23, 3; Lact. de Ira Dei, 5, 7; Hier. Ep. 20, 4; Vulg. Isa. 4, 2; id. Amos, 2, 14; Sedul. 1, 109.
Gaffiot, Dictionnaire latin-français (2016, ex 1934), merci à G. Gréco, M. De Wilde, B. Maréchal, K. Ôkubo!
mansuetus mānsuētus, a, um (manus, sueo), 1 apprivoisé [en parl. d'animaux] : Varro R. 1, 20, 2 ; Liv. 35, 49 ; Plin. 11, 12 2 doux, traitable, tranquille, calme : Cic. Leg. 1, 24 ; Phil. 3, 23 ; Liv. (show full text)
salvator salvātŏr, ōris, m. (salvo), sauveur : Capel. 5, 510 || le Sauveur : Eccl.
salvo salvō, āre (salvus), a) rendre bien portant, guérir : Garg. Pom. 22 ; b) sauver : Eccl. ; c) maintenir, conserver : Aug. Serm. 125, 6.
Дворецкий И.Х., Отличный латинско-русский словарь (1976)
mansuetus mansuetus, a, um [manus + suetus] 1) ручной, приручённый (sus L; bestia Dig); 2) кроткий, тихий, мягкий (animus Ter, rhH etc.); спокойный (litora Prp).
salvator salvator, oris m избавитель, спаситель Eccl.
salvo salvo, avi, atum, are [salvus] спасать, избавлять (aliquid и aliquem Veg, Vlg, Eccl).
DuCange, Glossarium mediae et infimae latinitatis (1883-7)
SALVATOR, in Gloss. Lat. Graec. Σωτήρ. Ita Jesum Christum passim vocant SS. Patres, etsi vocem parum Latinam censeant nonnulli. Sed eos a calumnia liberat Paulus Manutius in haec verba Ciceronis in Verrem orat. 2: Eum non solum Patronum istius insulae, sed etiam Sotera inscriptum vidi Syracusis. Hoc quantum est (show full text)
SALVATOR,² Dominus, qui salvamentum (de quo supra) percipit. Chronicon Besuense pag. 595: Hugo qui pro salvamento Crilliacensis villae, Salvator dicebatur. Charta Aganonis Episcopi Augustod. in Tabul. ejusd. Eccles.: Deinde quidquid illis injuste a praefato cognovimus fuisse superpositum.... irritum fecimus. Charta Alani Episc. Altisiodor. ann. 1166. in Tabular. S. Hilarii (show full text)
SALVATOR,³ Liber de Mirab. Romae ad calcem Ordin. Rom. ex Cod. reg. 4188: Qualiter milites accipiebant a senatu donativa sua per saccellarium, qui administrabat hoc; quae omnia pensabat in statera autem (sic) quod darentur militibus: ideo vocatur Salvator de stratura. Leg. de statera.
SALVO, (SALVARE) pro Servare, vel reservare. Testamentum Riculfi Episcopi Helenensis ann. 905: Scrindos (legendum Scrinios, vel Scrinia) paria 1. ad vestimenta sacra Salvandum. Statuta Mutin. rubr. 370. f. 74. v°: Saltarii teneantur custodire et Salvare clausuras, terras, etc. Itali Salvare, eadem notione, usurpant. Nostri Estoier, eodem significatu, dixerunt. Serm. (show full text)
SALVO, Praeter, quomodo nostri Sauf dicunt. Martinus Didacus Daux Justitia Aragon. lib. 1. Observantiar. Regni Aragon.: Habentes cavallerias, ubique tenentur servire Domino Regi, Salvo in mari, etc. Saus et sauve olim nostris. Charta ann. 1260. apud Lobinell. tom. 2. Histor. Britan. col. 402: Sauve nostre foi vers nostre seignor (show full text)
SALVO,⁴ (SALVARE) De salute falso securum reddere, Gall. Flatter du salut. S. Bonaventura lib. 2. Compend. Theol. verit. cap. 52: Cavenda conscientia nimis larga et nimis stricta: nam prima generat praesumptionem, secunda desperationem; prima saepe Salvat damnandum, secunda e contra damnat salvandum.
SALVO,⁷ (SALVARE) Vox fori Hispanici. Vide Salva 1.
SALVO,⁶ (SALVARE) Excipere, secernere, Gall. Excepter, reserver. Consuet. Brageriac. art. 20: Item, exstitit protestatum et protestantur, et Salvatum et Salvant, tam per dictum dominum quam per dictos Syndicos nominibus quibus supra et eorum quemlibet, quod propter hujusmodi consulatum et universitatem, quem et quam sic de novo sunt dicti habitatores (show full text)
SALVO,² (SALVARE) Salvum et incolumem praestare. Capitula Caroli Calvi tit. 42. part. 2. cap. 2: Ut omnes nostri fideles veraciter sint de nobis securi, quia quantum potuerimus, unumquemque secundum sui ordinis dignitatem et personam honorare et salvare, ac salvatum conservare volumus. Pluries occurrit. Vide Salvamentum 1.
SALVO,² Diligenter, tute, Gall. Seurement, en Seureté. Charta Henrici III. Reg. Angl. ann. 1219. apud Rymer. tom. 1. pag. 228: Teneantur in prisona nostra, et Salvo custodiantur. Alia ejusdem Reg. ann. 1255. ibid. pag. 562: Noveritis nos dedisse.... nostrum Salvum et securum conductum veniendi ad nos.... Salvo morandi et (show full text)
SALVO,⁵ (SALVARE) pro Salutare, Salutem impertiri, Gallis, Salüer. Vita S. Cuthberti Episc. lib. 2. n. 3: Frater autem sic vovens et perficiens, benedictus et Salvatus ab eo exiit. Vide Salvatio 4.
Köbler, Gerhard, Lateinisches Abkunfts- und Wirkungswörterbuch für Altertum und Mittelalter (thanks to the author, http://www.koeblergerhard.de/Mittellatein-HP/VorwortMlat-HP.htm) (2010)
mansuetus mānsuētus, lat., Adj.: nhd. zahm, gezähmt, sanftmütig, gutmütig, gutherzig, mild, gelassen (Adj.), umgänglich, friedlich, wohlgesittet; ÜG.: ahd. mammunti N, O, mandwari T, milti Gl, mitiwari Gl, I, Ph, (wahi) Gl, zam NGl; ÜG.: as. smothi SPs; ÜG.: anfrk. senifti MNPsA; ÜG.: ae. bilewit Gl, bliþe Gl, (show full text)
salvator salvātor, salbātor, lat., M.: nhd. Erretter, Erhalter, Erlöser, Heiland, Schutzherr, Retter; ÜG.: ahd. alar Gl, gihaltanti Gl, gihaltanto Gl, haltanto NGl, haltari N, NGl, heilant Gl, MH, O, T, heilari Gl, O, heilenti Gl, helfanti Gl, neriento I, MF; ÜG.: as. (fruma) H, helari PA, neriand (show full text)
salvo salvō, mlat., Adv.: nhd. in Sicherheit; Q.: Latham (um 1196); E.: s. salvus; L.: Niermeyer 1222, Latham 418a, Blaise 817a