die
form analysis and translation based on Perseus (Version 2010):
ABL S F | DAT S F | GEN S F
dies N  a day, civil day
VOC S M | VOC S N
dius ADJ  godlike, divine, worshipful, adorable
divus N  of a deity
Helmut Schmid's TreeTagger with Latin data by Gabriele Brandolini: facio V:IND
Georges, Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch, 8. Aufl. (1913)
diē quintī, s. dies.
diēs, ēi, c. (doch bei Cic. als fem. nur vom Termine u. Zeitraume u. wenn es das Datum des Briefes), im Plur. nur masc. (vgl. indogerm. *dēus zu deeo, leuchtend, u. altind. div , am Tage), der Tag, I) im allg.: 1) eig.: dies antemeridianus, postmeridianus, (show full text)
dīus,² a, um, archaist., poet. u. nachkl. Nbf. v. divus (aus *divios = altind. divyás, griech. διος), göttlich, I) adi.: A) eig.: dius Fidius, s. Fidius. – B) übtr.: 1) edel, Casmilus, dius administer diis magnis, Varro LL. 7, 34: dia Camilla, Verg. Aen. 11, 657: Vok., (show full text)
diūs,¹ Adv., s. 1. diu u. 2. diu no. 2.
dīvus, a, um (v. deus, wie θειος v. θεός), göttlich, von göttlicher Natur, I) adi.: diva parens, Verg.: Ilia diva, Ov.: res divae, Naev.: caro diva, Prud. – II) subst.: A) dīvus, ī, m. = deus, ein Gott, Liv., Hor. u.a.. dīvī, ōrum u. ûm, m., die Götter, (show full text)
facio, fēcī, factum, ere (verwandt mit dem Stamme θε in τίθηµι, ε-θη-κα), machen in der weitesten Bedeutung; dah. I) tr. u. zwar: A) zunächst von jeder äußerlichen Tätigkeit, die sich in Hervorbringung eines handgreiflichen, in die Sinne fallenden Produktes kundgibt, 1) machen = verfertigen, bauen, lectulos (show full text)
Lewis & Short, A latin dictionary (1879)
dies dĭes (dīes, Liv. Andron. Fragm. Odys. 7), ēi ([etilde]ī, Verg. A. 4, 156; Hor. S. 1, 8, 35 et saep.; dissyl.: di-ei, Ter. Eun. 4, 7, 31; also gen. dies, die, and dii—dies, as in acies, facies, pernicies, etc., Enn. ap. Gell. 9, 14; Ann. v. 401 (show full text)
dius, dĭus, a, um, v. divus.
dius, dius, adv., v. diu init.
divus, dīvus, a, um, also dīus, a, um, (without the digamma) adj. δῖος, of or belonging to a deity, divine. Prop. (mostly archaic and poet.). As an adj. very rarely: res divas edicit, Naev. ap. Non. 197, 15; so, diva caro, Prud. Psych. 76: (show full text)
facio, făcĭo, fēci, factum, 3, v. a. and n.; in pass.: fīo, factus, fĭĕri (imper. usually fac, but the arch form face is freq., esp. in Plaut. and Ter., as Plaut. As. prol. 4; 1, 1, 77; id. Aul. 2, 1, 30; id. Cist. 2, 1, 28; id. (show full text)
Gaffiot, Dictionnaire latin-français (2016, ex 1934), merci à G. Gréco, M. De Wilde, B. Maréchal, K. Ôkubo!
die dĭē, gén. et dat., v. dies →.
dies,¹ 1 dĭēs, ēī, m. et f. (au pl. toujours m.), 1 le jour civil de vingt-quatre heures : postero die Cic. Verr. 2, 2, 41 ; postera die Sall. J. 68, 2 ; altero die Cæs. C. 3, 19, 3 ; postridie ejus (show full text)
Dies,² 2 Dĭēs, ēī, m. f., 1 m., le Jour : Pl. Bacch. 255 2 f. a) fille du Chaos, mère du ciel et de la terre : Hyg. Fab. præf. ; b) mère de la première Vénus : Cic. Nat. 3, 59.
dius,¹ 1 dīus, a, um, (δῖος), arch. et poét., c. divus : 1 v. Fidius 2 [fig.] divin, semblable aux dieux : Romule die Enn. Ann. 111, ô divin Romulus, cf. Varro L. 7, 34 ; Virg. En. 11, 657 || divinement beau (grand, etc.) : (show full text)
dius,² 2 dĭūs (dies), jour, 1 nomin., v. nudiustertius 2 locatif, v. diu 1.
Dius,³ 3 Dīus, ĭī, m., nom d'homme : Inscr.
divus,¹ 1 dīvus, a, um, divin : Næv. d. Non. 197, 15 ; Cic. Phil. 2, 110 ; v. divum ; v. diva.
divus,² 2 dīvus, ī, m., dieu, divinité : Liv. 7, 26, 4 ; divi Cic. Nat. 1, 63 ; Div. 1, 1, les dieux, cf. Pl., Ter., Lucr., Virg., Hor., etc. || titre donné, après leur (show full text)
facio făcĭō, fēcī, factum, ĕre (passif fīō, v. ce mot), tr., faire. I réalisation d'une chose du point de vue matériel et physique comme du point de vue intellectuel et moral. A un seul accus. : 1 pontem Cæs. G. (show full text)
Дворецкий И.Х., Отличный латинско-русский словарь (1976)
die die арх. gen. sg. Pl, V, Sl и арх. dat. Pl к dies.
dies dies, ei (арх. gen. die Pl, Sl, V и dii V) m, f (в pl. тк. m) 1. m 1) день: postero die C, postera die Sl, altero die и postridie ejus diei Cs на другой день; diem ex die expectare C и diem de (show full text)
facio facio, feci, factum, ere (арх.: imper. face = fac; fut. II faxo = fecero; pf. conjct. faxim = fecerim; pass. см. fio) 1) делать (statua ex aere facta C; scuta ex cortice f. Cs); производить, совершать (impetum in hostem C; eruptiones ex oppido Cs; incursionem (show full text)
DuCange, Glossarium mediae et infimae latinitatis (1883-7)
DIES, Ad diem, pro cottidie. Capitolinus in Macrino: Non enim est quisquam in vita, qui non ad Diem quodcunque fecerit. Galli dicerent par jour. Dis pro Jour, Dies, ex nostris quidam dixere. MS.: Trois mois i fui et quinze Dis, Puis m'en gita l'Empereris. Nostris Toudiz, quasi omni (show full text)
DIES,⁴ pro festo. Annales Franc. ann. 802: Ipse Rex celebravit Diem S. Jo. Baptistae, etc. Ita Dani etiamnum hodie Apostelsdage, seu diem Apostolorum, Siubryra Daghr, diem septem fratrum mense Julio, Juladaghr, diem nativitatis Christi, Stephandaghr, diem S. Stephani, etc. in Calendario Runico, ab Oleo Wormio edito, vocant.
DIES,⁷ Tempus, hora. Lit. remiss. ann. 1406. in Reg. 161. Chartoph. reg. ch. 163: Lesquelx se logerent en un cuignet des bergeries, où il avoit un tas d'essaies à brebis, ouquel ilz furent en attendant que icelle Gilon venist, quant Jour seroit, affourrer icelles brebis. Dies Absolutionis. Vide in, (show full text)
DIES,⁶ Consessus judicum, assisia; quo sensu diximus Les grands Jours de Troyes, etc. Vide Dies Magni. Lit. remiss. ann. 1392. in Reg. 143. Chartoph. reg. ch. 73: Simon Quarré, demourant à Monestaul lez Aucerre, fist appeller le suppliant aux Jours du soir dudit jour;... auxquelx Jours ledit suppliant ala.
DIES,² Praelium, seu dies praelii, Gallis Journée, Italis Giornata. Will. Brito lib. 10. Philippid.: Vexillum regale Die portavit in illo. Ita etiam usurparunt Latini Scriptores. Lucanus lib. 7. v. 92: Testor Roma tamen Magnum, quo cuncta perirent,   Accepisse Diem. Florus lib. 2. cap. 6: Non fuit major sub Imperio (show full text)
DIES,³ Tantum terrae, quantum quis per diem uno aratro arare potest; nostris, Journel de terre; Anglis, in Chronico Will. Thorn. pag. 2203. Dayworke, i. quantum terrae arabilis unius diei culturae sufficit: ad verbum, diei opus. Papias: Jugeries, unius Diei opus aratoris. Terra trium Dierum, in Charta Dudonis Abbatis Dervensis (show full text)
DIES,⁵ Victus diurnus, cotidianus. Commodianus Instr. 64: Nec enim dico, ut te in trivio tinnites, Cum pro Die tuo vigilas, sine fraude vivendo. Item pro diei alimonio Regiae familiae praestando. Domesdei apud Spelmannum: Et reddebat dimidiam Diem mellis, et consuetudines mellis. Alibi: Reddebat unam Diem de firma, et valebat (show full text)
DIVUS Ministerialis, apud Ant. Matth. de Nobilitate, de principibus edit. Amstel. ann. 1686. is appellatur, qui alicujus ecclesiae servitio addictus erat. Vide Sanctuarius.
DIVUS, Lexicon vet. apud Turnebum Adversar. l. 28. cap. 6: Divus, Imperator, qui post mortem Deus habetur. Joan. Sarisberiensis l. 3. Policrat. cap. 10: Facti sunt ergo Divi indigetes, aut, ut aliis placet, Heroes, quos nec etiam humana sorte dignos Romanorum perfidia reputavit. Tractum est hinc nomen, quo Principes (show full text)
FACIO Missam, Vide Missa. Facere Ante et Retro, Salutationis apud Monachos species. Vide in Inclinatio et Ante et retro. Facere Audire, Deferre, nunciare. Charta Bern. de Turre in Chartul. Celsinian. ch. 857: Si autem ad tempus statutum requirere noluerit, provocabunt eum ad hoc ipsum seniores hujus loci: quod si (show full text)
FACIO, (FACERE) Commorari. Exodi cap. 34: Fecit ergo ibi cum domino Moyses 40. dies et 40. noctes, etc. Papianus in leg. Miles, ad leg. Jul. de Adulter. (lib. 48. tit. 5. fr. 11. § 5.): Ne sibi computarentur dies, quos in custodia Fecisset. Adde leg. 14. D. de Statu (show full text)
FACIO, pro Factio, fabrica. Comput. eccl. Paris. ann. circ. 1381. ex Bibl. S. Germ. Prat.: Item quaerendi aessellas cum merreno, pro Facione portae granchiae. Vide, Factio.
FACIO,⁴ (FACERE) Dare, praebere. Charta Geraldi Abb. S. Joannis Angeriac. ann. 1385. ex Chartulario ejusd. Monasterii pag. 458: Item qualibet die pro Fratribus mortuis nominatis in Capitulo debet Facere dominus Abbas et vinum in refectotorio de Conventu. Ibid. pag. 459: Item Camblentus debet Facere per medietatem Quadragesimae... centum pauperibus (show full text)
FACIO,⁸ (FACERE) Homines, Milites conscribere, Gall. Lever les troupes, Faire des hommes. Occurrit apud Rymerum tom. 3. pag. 540. col. 2.
FACIO,⁷ (FACERE) Aquam, dicitur navis, quam aqua per rimas occupat: phrasis Gallica, Faire eau. Vita S. Deivotae Virgin. apud Vincentium Barralem: Ipsa autem navicula, quia fuerat destituta et sicca in littore, Faciebat multam aquam in sentina sua, etc.
FACIO,⁶ (FACERE) Dicere affirmare. Leges Rachis 3. tom. 1. part. 2. apud Murat. pag. 86. col. 1: Si quis Langobardus qualemcumque hominem aldium aut servum suum Facere voluerit (i. e. suum esse voluerit contendere) et ipse ad palatium venerit ad proclamandum.
FACIO,⁹ Inde, Inde recedere, apud Bernardum monachum Ord. Cluniac. part. 1. cap. 34. Facere, Proficisci, apud Tertull. de Pallio cap. 3. Ad illum Facit, ubi alii legunt vasit.
FACIO,¹⁴ (FACERE) Esse. Fecit pro Fuit, apud Greg. Turon. Hist. Franc. lib. 3. cap. 37: Gravem eo anno et solito asperiorem hyemem Fecit. Galli dicimus: Il a fait un grand hiver. Faire que fol, pro Stulte agere, in Lit. remiss. ann. 1390. ex Reg. 138. Chartoph. reg. ch. 232: (show full text)
FACIO,¹⁶ (FACERE) Cantare. Acta Mss. capit. Paris.: De funeralibus reginae Franciae cum omnibus caeremoniis 15. Febr. 1513. Missam decantavit reverend. dom. Cenonomanensis: archiepiscopus Lugdunensis evangelium Fecit, cui assistebant abbas S. Genovefae et Guillelmus Hector canonicus: epistolam vero dom. Senonensis, cui assistebat abbas de Rota portans librum et Thomas Du (show full text)
FACIO,¹⁰ Lectum, Gall. Faire un lit, Lectum sternere. Processus de Vita S. Yvonis, Maii tom. 4. pag. 557: Lectos ipsemet Faciebat et cubabat eosdem (pauperes.)
FACIO,¹¹ Literas, Dare, mittere, scribere ad aliquem. Lupus Ferrar. Epist. 7. Feci autem literas ad Audoinum de tua reversione. Saxo Grammat. lib. 13: Literas ad Lotharium Facit.
FACIO,¹² Nihil, Nulli esse obnoxium oneri. Codex MS. Irminonis Abb. Sangerman. fol. 55. verso col. 1: Sivaldius tenet dimidium pratum, habebat de terra arabili bun. vi. et Nihil inde ante Faciebat. Remigius tenebat pratum 1. et Nihil Faciebat. Vide Nihil fecit.
FACIO,¹³ Se ad unum, Privilegium Ferdinandi Gonzalez pro Monasterio S. AEmiliani, inter Concil. Hisp. tom. 3. pag. 177. col. 1: Domus octo Faciunt se ad unum: hoc est, habentur quasi una, seu uni et eidem obnoxiae sunt praestationi.
FACIO,¹⁵ (FACERE) Assignare, statuere. Scacar. apud Cadom. ann. 1234. in Reg. S. Justi Cam. Comput. Paris. fol. 27. v°. col. 1: Quando domina petit dotalium suum, reus non habebit nisi unam essogniam; et post defautam, citabitur reus ad assisiam; et si venerit, dabit defautam et Faciet dotalium; si non (show full text)
FACIO,² (FACERE) Gall. Faire avec quelqu'un, hoc est, Rem conficere, negotium peragere, pacisci. Gregorius M. lib. 2. Ind. 2. Epist. 32: De Neapolitana vero urbe... vobis indicamus, quia ut cognovimus, cum Arnulpho se Fecit, et reipublicae contra fidem venit. Anonymus Barensis in Chr. ann. 1073: Et secundo die intrante (show full text)
FACIO,³ (FACERE) Colere, arare. Capitul. de villis cap. 8: Ut judices nostri vineas recipiant nostras, quae de eorum sunt ministerio, et bene eas faciant. Codex MS. Irminonis Abb. Sangerman. fol. 27. verso col. 1: Radoardus lidus et uxor ejus lida... Faciunt in vinea arpen. iiii. in unaquaque ebdomada et (show full text)
FACIO,⁵ (FACERE) Tradere vel disponere. Leges Luithprandi Regis 64. (6, 11.) apud Murat. tom. 1. part. 2. pag. 64. col. 1: De eo praecipimus, qui filiam in capillo in casa habuerit, et filium non reliquerit legitimum, ut de rebus suis amplius per nullum titulum cuicumque per donationem, aut (show full text)
Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017)
dies dies, -ei, c. script.: dye (abl. sg.) |(s. XIV) ArchZnoym II 307 f.43r| 1 a (show full text)
dius dius 3. script.: dya (f., n. pl.) v. infra 1 a divus – božský b transl.: caelestis, generosus, nobilis, egregius – nebeský, urozený, vznešený, skvělý (show full text)
divus divus 3. script.: dyv- v. infra 1 a divinus – božský b inter deos relatus (de imperatoribus Romanis) – zbožněný (o římských císařích) + (show full text)
facio fabre facio vel fabrefacio, -ere, -feci, -factum, pass. fabrefio, -fieri, -factus sum artificiose, summa arte facere, conficere – umělecky, mistrovsky udělat, zhotovit: f-e f-ctum (Vulg. Ezech. 27,19) vmienim včzinieno |LexClemB f.46rb|; f-ctas (show full text)
Köbler, Gerhard, Lateinisches Abkunfts- und Wirkungswörterbuch für Altertum und Mittelalter (thanks to the author, http://www.koeblergerhard.de/Mittellatein-HP/VorwortMlat-HP.htm) (2010)
dies diēs, diaes, lat., M.: nhd. Tag, Zeitraum von zwölf Stunden, Zeitraum von vierundzwanzig Stunden, Tageslicht, Licht, Leben, Witterung, Tagesreise, Termin, Frist, Zeitpunkt, Zeit, Geburtstag, Jahrtag, Festtag, Tag des Untergangs, Wochentag, Werktag, Himmel; mlat.-nhd. Gottesdienst an einem Festtag, Tagwerk, ein Flächenmaß; ÜG.: ahd. gizit O, (leben) N, (show full text)
dius dīus, deius, dȳus, lat., Adj.: nhd. göttlich, edel, göttlich groß, göttlich edel, heilig, ehrwürdig, erhaben, großartig, herrlich; Hw.: s. deus; Q.: Enn. (204-169 v. Chr.), Formulae; E.: idg. *diu̯ios, Adj., himmlisch, göttlich, Pokorny 185; s. idg. *dei- (1), *dei̯ə-, *dī-, *di̯ā-, V., glänzen, schimmern, scheinen, Pokorny (show full text)
dius diūs, lat., Adv.: Vw.: s. dīu (1)
divus,¹ dīvus (1), deivus, dēvus, dīvos, dȳus, lat., Adj.: nhd. göttlich, von göttlicher Natur seiend, heilig, geheiligt, vergöttert, hoch, erhaben, ehrwürdig, großartig, herrlich; ÜG.: ahd. (got) Gl, welih N; Vw.: s. sub-; Q.: Plaut. (um 250-184 v. Chr.), Cap., Conc., Dipl., Ei, Gl, HI, LVis, N, Walahfr.; (show full text)
divus,² dīvus (2), deivus, dēvus, dīvos, lat., M.: nhd. Gott, Götze; Q.: Plaut. (um 250-184 v. Chr.); E.: s. dīvus (1); L.: Georges 1, 2255, TLL, Walde/Hofmann 1, 345, MLW 3, 900, Habel/Gröbel 119
divus,³ dīvus (3), lat., M.: nhd. des Vaters Brudersohn, Geschwisterkind; ÜG.: lat. fratruelis Gl; Q.: Gl; E.: Herkunft ungeklärt?; L.: TLL
facio facio, mlat., F.: Vw.: s. factio
Neulateinische Wortliste (NLW), Johann Ramminger (www.neulatein.de/ version 09.2018, thanks to the author!)
dius¹, -a, -um – des Tags : SANNAZARO epig 2,42,23 hac die primum mihi ... Phoebus illuxit pariterque dias hausimus auras. Lexicographica: TLL
dius², -a, -um – kontrahiert aus diuinus , göttlich : HVTTEN poem p.254 Solymum quo vindice templum Infestis auferre Syris diumque sepulchrum. SCHEDE melet p.186 Non rejiciunt te modo, verum et Diumque (show full text)