Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): circa

circa 1. circa script.: citra (cf. ThLL III 1203,5) |HomilOpat I 33|

A adv. loci: in circuitu, iuxta – kolem, nablízku

B praep. c. acc.:

1 a de loco: α in circuitu(m) alcis rei – kolem, u β prope, iuxta – blízko, nablízku

b de tempore vel de mensuris: α ad, prope (alqm terminum) – při, okolo β circiter, fere (de quantitate) – okolo, asi

c designat personam vel rem, ad quam actio pertinet: de, quod attinet ad – o, pokud jde o, co se týče

+ constr. (ad 1bα ): in festorum designatione voce ,festum‘ omissa c. gen. iungi videtur: c-a Georgii et...c-a Galli |HusEp 7|; c-a Galli |ib. 8|; de secunda lozunga c-a Omnium Sanctorum |(1425) ArchZnoym II 240 f.6v| c. abl. (ad 1bβ): sorores...Lunenses, quarum numerus fuit c-a XXIIII sexagenis |ChronUniv 585b| iunct. (ad 1c): c. notionibus agendi, operam dandi sim. et oppos. (cf. ThLL III 1090,17) – u výrazů znamenajících ,konat‘, ,usilovat‘ apod. a opak: cui pia cura c-a pauperes...fuit |CanapAdalb 246|; sed in tantum c-a hoc operari sufficiat, in quantum se facultas ostendit opificis |FormThob I 190|; nam c-a ea, que inordinate fiunt, non potest racionabiliter aliquid agi |IusRegMont 376|; si vero plebanus...negligens c-a prescripta...repperiatur |(1348) RegDipl V 178|; ut ipsi c-a divina officia...vacare debeant |SummaCanc 67|; utrum alique negligencie in dicta ecclesia per plebanum...c-a plebem committuntur |VisitArchid f.5r|; logici..., qui se multum occupant c-a infinitum |HusSent 172|; speciali...diligencia debet fidelis c-a fidem sacramenti vigilare |IohZatEuch 1|; c-a instans negocium de simplicibus medicinis nostrum versatur propositum |CapPr P 1354 f.16v|; saepiss. cum notionibus dicendi, sentiendi, constituendi sim. (cf. ThLL III 1092,79) – u výrazů znamenajících ,říkat‘, cítit‘, ,ustanovit‘ apod.: si quid...diminucionis vel calumpnie...c-a predicta (bona)...subdole posset opponi |(1290) ArchCor I 65|; disposicionis potestatem c-a hospitale...nulli religiosi...possint a nobis...petere |(1345) CodIurMun II 384|; cum c-a compilacionem arboris diversi diversa sensissent |CatMetr II 174|; vera sentencia ss. doctorum c-a illum (civile dominium) |PaynePos 2|; pertinaciter errant (Girsik cum Rokyczano) c-a omnia sacramenta |(1459) VarGeorg 374|; posuit Hilarius doctor in scripto...istam distinccionem c-a predictum privilegium |StatUniv 52|; saepiss. c. notionibus querendi – u výrazů znamenajících ,stěžovat si‘: notificat (Unca) dampnum et c-a hoc c(onqueritur) s(uper) Raczconem |(1374) LibCit I 34|; Nikl...fecit querimonium super Girzik...c-a percussionem |(1475) RegIudBrun f.16v|; al. c. notionibus praesentiam alcis alicubi designantibus – s výrazy znamenajícími něčí přítomnost někde: presentibus c-a supradicta...presbyteris...Wenceslao...Mathia |(1404) ActaIudCons IV 322|; qui omnes presentes fuerunt c-a fassionem illius nequam |ScriptHus I 12|; qui ex dictis capellanis...c-a celebracionem premissarum (vigiliarum) aut per se aut alium ydoneum non adesset |(1416) StatMor 9|; al. circa se esse potentem sui esse – být mocen sám sebe: admirantes (prelati) dicebant: Vere magister Adalbertus non fuit c-a se |IenstAdalb 268| existere circa alqd habere alqd – mít něco: qui nondum existens c-a robur hominis |PayneOr 81| posse circa alqm, alqd potentem alcis esse – mít moc nad někým, něčím: sacerdos hoc potest c-a penitentem |HilTract f.i 7v|; quomodo papa possit c-a ewangelium |ib. f.A 79v| circa et in: ubi dominus rex c-a et in Montibus Chuttnis est inventus |(1421) FontM 169|

2 de loco et tempore:

a i. q. ad, in (locum principio vel fini libri sim. propinquum denotat, cf. ThLL III 1086,77) – k, na: quod et allegat Hieronymus c-a finem libri primi contra Iovinianum |MichPrCust 136|; c-a principium est sciendum |UK X III C 17 f.177r|; quod rector...c-a principium et finem rectoratus sui verbo et scripto mandare tenebitur |(1447) StatUniv 37|; saepe

b i. q. apud – u, při α c. obi. person. (cf. ThLL III 1095,51): unam odibilem consuetudinem...c-a (vetus vers.: při ) magistros moncium...emendare |IusRegMont 290|; cum fuit (purgravius) in Ch. c-a dominum pro diversis causis |RatNovoc 41|; pro libro, quem c-a vos reposui |Třeb C 6 f.128v|; Wenceslaus...clericus promisit ad annos quatuor c-a Gregorium...servire |(1406) ActaIudCons V 12|; in hospicio magistri sui, c-a quem (socius) laborat (vetus vers.: u kteréhož dělá ) |(1454) LibPict 77|; si c-a aliquem (brasiatorem) non recta mensura inventa fuerit |KNM IV B 18 f.37ra|; saepe

nota: vice dativi fungitur: eodem die pro pixide ferrea c-a Iaclinum fabrum...9 g(rossos), item eidem Iaclino pro decem strzely...3 g(rossos) |RatNovoc 35| β c. obi. rerum: Henselinus Ottelini c-a valvam |(1363) RegDipl VII 875|; c-a tabulas terre iacuerunt LXX marce gross. in reposito |(1430) RelOp 15|; idem Petrus rexerat scolas novas c-a Mariam Nivis |CatUK I 567|; al.

spec. ap. subst. signum domus denotantia – u subst. označujících domovní znamení: super Wanikonem c-a cancros |(1391) ArchPr 988 f.292r|; ex parte Wenceslai c-a falces |(1401) ArchPr 997 f.8v|; Blasius c-a claves in Maiori civitate Pragensi |(1461) ArchPr 2003 f.F 23v|; Laurencius W. c-a paterz |(1490) ArchPr 2004 f.P 20v|; saepe c. notionibus servandi, manendi sim. (c. obi. person. vel rerum) – u výrazů znamenajících ,zachovávat‘, ,zůstávat‘ apod.: non te pigeat, care, c-a nos...remanere |VitaeProc 116|; abbas autem...c-a eum mansit |PetrZittChron 37a|; si Iudeus...c-a ius...se petierit conservare |SentBrun 204|; decernentes...ipsas virgines...c-a pacificam possessionem debere remanere |(1389) RelTab I 526|; et adhuc aliqui manserunt diucius c-a eum |(1410) FontM 232|; ut calix...pretactus maneat in eternum c-a ecclesiam prenominatam |(1458) LibCivGicz f.3r|; mandamus, ut prefatum Benedictum...c-a has confirmaciones...manuteneatis |(1498) AČ 18,99|; saepiss.

c i. q. ante – před: tertio notandum, quod c ponitur c-a a in principio, ut čakay |HusOrth 66|; sed d in principio...ponitur c-a i, ut in diwo, diek |ib. 68|

3 de tempore: ad ipsum terminum (cf. ThLL III 1089,10) – v určité době, kolem (určitého data): quod rector electus universitatis nostre c-a festum s(an)cti Georgii aut s(ancti) Galli duret ad unum annum in suo rectoratu |(1426) StatUniv 49|; per Basileense concilium c-a annum 1432um celebratum |ScriptHus I 630|; al.

4 i. q. secundum (cf. ThLL III 1095,32) – podle: ut ea, que...auctoritate sedis apostolice c-a voventis propositum sunt consummata |VitaHrozn 376|; mensurati sunt agri...per Przibikonem...mensuratorem c-a mensuram Paczoviensem |(1386) DocCivCrum I 88|; utinam...caritatis vinculo tota Dei uniatur ecclesia iuxta verum...exemplar demonstratum et c-a vestigia ecclesie primitive |PayneRepl 41|; al.

5 i. q. pro, propter (cf. ThLL III 1095,43) – za, kvůli: verum tamen, si c-a filium vestrum pium est flere, pium est et gaudere |IenstSerm 425a|; uno famulo c-a lapidis deposicionem 1 gr. |(1394) ActaIudCons VII 180 adnot.|; item Puschkener latonista c-a excremacionem mayoris fornacis L grossos |(1487) RegCamBrun 242 f.16v|; al.

6 i. q. a, ab (ap. verba emere, redimere, comparare, assequi, accipere, recipere, mutuare) – od: preter octo stamina Yprensis panni...c-a eundem civem accepta prius |FormPaul 58|; assecuti (nuncii) c-a archiepiscopum...complementum peticionum suarum |AnnPostottak 337|; (Iohannes) habuit nos petitos, ut vinea, quam comparavit c-a ordinem..., sibi...ascriberetur |(1363) RegDipl VII 900|; predictam sexagenam c-a unum fautorem meum mutuavi |Třeb C 6 f.77v|; pro carponibus emptis c-a Bohunconem...dedimus X sexag. |RatKarlst 49|; rerum institorum (!) c-a Wenceslaum S. receptorum (!) |(1430) TopTgApp 39a|; si... magistri...redimere predictum librum c-a Symonem vellent |UK X A 23 operc.|; (Adalbertus et Martha) e(merunt) d(omum)...c-a Iohannem |(1478) TopTg III 37a|; saepe

7 i. q. in, contra (cf. ThLL III 1092,76), erga – k, proti, vůči: non adversus patrem murmurans...non c-a populum peculiarem, a quo...tanta mala recipiebat |PetrZittSerm 399|; fuit autem hic presul contra potentes erectus, c-a humiles benignissimus pater |IohMarign 595b|; fuit (dux) gravissime verberatus pro eo, quod c-a eiusdem ecclesie canonicos dure procedebat |ib. 604a|; fuit eciam (Karolus IV.) prudens contra vel c-a insidias, fortis contra vel c-a molestias, temperatus contra vel c-a delicias, iustus contra vel c-a proximorum relevandas miserias |AdalbRancSerm 436b|; al.