Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): conservo

conservo conservo 1.

1 a observare, tueri (c. obi. concr.) – uchovávat, chránit: c-are schowati, zachowati |LexClemB f.10rb|

b servare, tenere (c. obi. abstr.) – zachovávat, dodržovati

+ constr. (ad 1a): c. praep. circa : mandamus..., quatenus...cives circa predictas literas...c-es et defendas |(1346-1350) FormPal I 358|; vos...circa omnes gracias...predecessorum nostrorum c-amus |(1362) RegDipl VII 788|; promisistis me...velle circa libertates et iura...c-are |(1416) DocHus 630|; al. c. praep. in c. abl.: quemlibet in suo iure c-ans |PetrZittChron 44b|; quomodo debeat se homo sapiens c-are in membris corporis in sanitate |CapPr P 1577 f.139r|; populum in fide c-es et unitate |HilTract f.g 8v|; omnia cordialia c-ant hominem in longa vita |CapPr P 1252 f.86va| c. praep. a : caveant autem milium, acetum, fructus..., quia talis portatus a viro c-at a propagacione |CapPr P 1252 f.114vb| c. praep. penes : prepositum et capitulum ante dictos penes omnia privilegia, littreras, iura...Boemie regis...conservare volumus |(1359) RegDipl VII 84| iunct.: conservare alqm in pane suo nutrire suo sumptu – živit na své útraty: promisit ipsum suum filium cum uxore sua in pane suo curialiter c-are et honeste |(1378-1408) LibIudIgl II f.11vb|

2 refl.: se gerere – (za)chovat se: ostensor presencium...se...laudabiliter c-avit per bone fame tencionem |Třeb C 6 f.143v|; de quo nunquam quidquid mali audivimus..., nisi quod ipse sine nota infamie se c-averit tamquam vir...fidelis |(s. XV in.) TopTgApp 16b|; cognoverunt, qualiter N. ...se in nostra civitate honorifice et laudabiliter c-avit (gl.: se...zachoval ) |ProcPrPrax 57|; al. c. dat.: Nicolaus se dictis domicellabus...c-avit laudabiliter |(1407) LibConf VI 208| c. praep. apud : recognoscimus Cunczam sutorem de civitate nostra...ebanivisse pro eo, quod se apud nos...non c-avit, sed excessit |(1379) LibCivBud I f.102v|; al. c. praep. in c. abl.: quamdiu se in dictis officiis honeste et legaliter c-averit (prothonotarius) |(1362) TadCanc 331| part. pf. pro adi. conservatus 3.

1 reliquus – zbylý: Paulus..., Iacobus...fecerunt racionem...inclusis ibidem c-is (grossis) precedentis anni |(1458) TopTgApp 54b|; quorum percepta cum anni precedentis c-a summa MCLVIII s(exagenarum) |(1463) ib. 55a|; al. ib.

2 c. adv. ,bene‘, ,integre‘ i. q. integer, probus – zachovalý, řádný: quod illa bona...vendat alteri idoneo et bene c-o|(1406) CodIurMun IV/1 268|; quas (literas) dat rex...alicui..., quia sit bene c-us vel legittime progenitus |UK I E 40 f.11v|; mag(ister) enim Stanislaus fassus est, quoniam Magistrum Simonem habet pro...sacerdote integre c-o |(1494) StatUniv 64| oppos.: Gregorius Gallum in mutua contencione multis criminabatur, appellando eum proditorem, male matris filium, non bene c-um |(1493) ib. 62|.