Close Window

Schuetz, Thomas-Lexikon, 2. Aufl. (1895): primo

primo

a) zuerst, an erster Stelle, der Zeit, der Reihe, dem Range nach, der Gegensatz zu secundo, secundario, posterius (←) sive per posterius (1 gener. 13 b): primo quidem, quia materia est, th. I. 3. 2 c; quattuor esse primo (= in principio temporis) creata, ib. 66. 4 c; quod intelligitur primo, est res, ib. 85. 2 c; totus ordo praelationis primo et originaliter est in Deo, ib. 109. 4 c; vgl. cg. I. 2; II. 28; III. 67; 4 sent. 24. 1. 1. 2 ad 4; 7 phys. 5 b.

Zu agere primo → agere sub a; zu contrarium p. → contrarius sub a; zu ens p. → ens; zu intelligere p. → intelligere sub a; zu mereri p. → mereri; zu meritorium p. → meritorius; zu motus p. primus → motus sub b; zu obiectum p. → obiectum.

b) zuerst, an erster Stelle, d. i. ratione sui ipsius sive secundum se totum, zumal, wenn es mit dem Ausdrucke per se verbunden ist, der Gegensatz zu ratione partis sive secundum partem: dico autem esse ubique primo, quod secundum se totum est ubique. Si quid enim esset ubique secundum diversas partes in diversis locis existens, non esset primo ubique; quia, quod convenit alicui ratione partis suae, non convenit ei primo, sicut, si homo est albus dente, albedo non convenit primo homini, sed denti, th. I. 8. 4 c; vgl. ib. 3. 2 c & 8 c; 17. 2 c; 18. 1 c; quod sit primo motum, scilicet quod moveatur ratione sui ipsius et non ratione suae partis, sicut moveatur animal per modum pedis, cg. I. 13; si aliquid seipsum moveat primo et per se, non ratione partium, oportet, quod suum moveri non dependeat ab aliquo, ib.; vgl. ib. 48; ut per hoc, quod dicit (movetur) primo, excludatur motus secundum partem, 5 phys. 1 a; quod opponitur simul ei, quod est per accidens, et ei, quod est secundum partem; et hoc dicitur non solum per se, sed etiam primo, 7 phys. 1 b; vgl. 4 phys. 4 b-g; 8 phys. 7 a.

Zu cognoscere primo → cognoscere sub b; zu dicere p. → dicere sub c; zu inesse p. → inesse; zu movere p. → movere; zu praedicare p. → praedicare sub b; zu significare p. → significare.