Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): curro

curro curro, -ere, cucurri, cursum script.: curit |InOmG f.63v|

1 a celeriter ire, moveri, ferri (etiam equo, curru, navi), cursu certare – běžet, utíkat, spěchat (též na koni, na voze, na lodi, jet, plout), závodit: ascendimus equum ‹et› velociter cucurrimus (vetus vers.: jedechme ) |KarVita 355a|; c-ere lawffen, byehati |KNM II F 4 f.81r|; c-o, -ris...biežeti |VocLact f.aa 6rb|

b celeriter fluere (de aqua sim.) – rychle téci, proudit (o vodě apod.)

c circuire (de corporibus caelestibus) – obíhat (o nebeských tělesech)

d transl.: transire, praeterire (de tempore sim.) – plynout (o čase apod.)

+ constr.: (ad 1a): c. praep. post (cf. ThLL IV 1510,81): post illum (iuvenem) cucurrit, tale somnium cernere qui meruit |BrunAdalb 277|; cucurrerunt (omnis populus) post eos (Iudeos) |UK XI D 7 f.130vb|

in imag.: i. q. sequi – následovat: gens Luttizi...post deos alienos...cucurrerunt |BrunAdalb 271|; ut post Cristum velocius c-ant (boni) |IohSil 141| c. praep. pro : vfftrageriis, qui currus aptaverunt, videlicet qui pro curribus cucurrerunt III lotones |(1432) RegLosBrun 20 f.196r| (ad 1b): c. praep. super c. acc.: aquam, que c-it super...molendinum |(1402) LibIudIgl II f.141ra| proverb.: ,currere per carbones‘ v. s. v. carbo spec. iur. (ad 1d): de termino – o lhůtě: non c-it eis (propinquis vulnerati mortui) tempus tridui, in quo accusacio fieri debet |SentBrun 329|; tempus illud, in quo ipsum (conventorem) vellet (plebanus) amovere, eidem c-at pro monicione |(1402) ActaIudCons IV 89|; al.

2 a venire, concurrere – přicházet, sbíhat se: probatur iustum esse..., ut eciam iniqui...c-ant et manducent hoc sacramentum |JanovReg V 66|; nisi prohibuisset (archiepiscopus), instantibus monachis et multitudine c-ente populi fuisset...consecratum (lignum) |HusSang 37|; quidam laycus populum...induxerat ad c-endum et mirandum ibidem |ib.|

b c. praep. ad : confugere ad alqd – utíkat se k něčemu: si quis perfectam curam terciane...vult habere, c-at ad viaticum et alios libros Avicenne |CapPr P 1366 f.8r|

c c. praep in c. acc.: incidere in alqd – upadnout do něčeho: ne per ignoranciam c-ant (priores) in devium scismatis |IohCast 52|

3 in omnium usu versari, valere – být v oběhu, užívaný, platit

a gener.: illius mensure, que c-it in opido S. |(1361) RegDipl VII 552|; incipiunt forme, que c-unt in iudicio provinciali |KNM XII D 16 f.108vb|

b spec.: de moneta – o minci: ut facta comparacione istius argenti, quod modo c-it, ad illud argentum, quod c-et anno sequenti, marca illius argenti, quod tunc c-et vel c-ere debebit, sit melior quam marca, que nunc c-it, uno lotone |(c. 1267) CodIurBoh I 165|; sedecim denariorum Pragensium, qui eo tempore c-ent |FormHenr II 105|; monete communis, que in marchionatu Morawie pronunc vulgari foro c-it seu tunc c-ere poterit |(1447) LibVasCrems IV f.61r|; al.

4 evenire, reperiri, esse (cf. ThLL IV 1518,68) – stávat se, vyskytovat se, být: in principio istius scismatis nunc c-entis |JanovReg II 204|; qualiter in absolucionibus c-it licencia |IacMisResp 25|; licet spoliare, occidere et alias crudelitates exercere nunc c-entes |IacMisTab 161|; sum reus omnium malorum iam c-ium in regno |ib. 163|; domini temporales in casu necessitatis et in multis c-entibus casibus licite possunt auferre bona temporalia |PayneRepl 73|; al. c. praep. circa : contra decepcionem populi, que c-ebat circa indulgencias |HusDoct 377|; erroribus circa communionem utriusque speciei c-entibus |(post 1432) ScriptHus I 625|; al. c. praep. erga : fuit tractatum de universis necessitatibus ac utilitatibus, que c-unt vel possent evenire erga talem culturam vinearum |(1489) SborPr VI 19 adnot. 40| c. praep. in c. abl.: predicavi contra deordinaciones c-entes, que c-unt in confessionibus |IacMisTab 164| impers. ,currit‘: evenit, fit, est – děje se, stává se, je: c-it dubium, cur homines...innituntur mortuorum suffragiis |HusSerm 171|; sicut iam communiter c-it, quod eligant (electores) in Cristi vicarium pessimum Anticristum |IacMisResp 10|; hoc dictum pertinet ad illos, qui nolunt tenere cum unitate ecclesie..., sicut pro nunc c-it |KNM XII F 2 f.5r|; al. part. praes. pro adi. currens, -entis script.: cure- |(1356) RegDipl VI 167|

1 fluidus, liquidus – tekoucí, tekutý: bulire cibum cum aquis c-ibus |AlbicMin 132|; dissolvatur in vino tartarum...et concucia[n]tur, donec sit c-s |CapPr P 1355 f.163v|

2 qui nunc est, hic – nynější, tento: curam illius habe...in c-is dominice officio |IohIsn 304|; in c-is temporis officio beatus Bernhardus...dicit |HusSerm 119|; de collecta...circa festum s. Egidii anni c-is...sublata |(1450) TopTgApp 45b|; al. iunct.: anno currente i. q. simplex ,anno‘ – roku: a. D. 1387 c-e sequenti die post festum s. Valentini |CatUK II 224|; arripuit negocium anno c-e 1404 |ib. 68|; anno Domini 1400 quinquagesimo c-e sequuntur percepta |(1450) LibRatLun f.17r|; saepe

3 continuus, continuatus, sequens – za sebou jdoucí, následující (časově): cumque dictis annis XXX c-ibus ego sex annis ad officium scabinatus...assumptus fuerim |SentBrun 7|; infra quindecim dies inmediate c-es |(1358) RegDipl VII 18|; ad tres annos a data presencium c-es |(1452) TopTg II 814a|; Thobias, heredes sui habent absolam ad quatuor annos continue c-es |(1465) AČ 18,341|; al.

4 usitatus, in omnium usu versans – běžně užívaný, jsoucí v oběhu, platný: rex mandavit beneficiariis curie per litteram suam sigillo c-i (cf. cursorius et P II 1525,20) sigillatam |(1416) TabCur III 25|; si ergo in lege Cristi iam c-e (cf. P II ib. 15) episcopus...contra heredem excederet |PayneRepl 72|

spec. de moneta – o minci: ecclesia...censum duodecim marcarum tunc monete c-is...solvere tenebatur |(1237) CodDiplBoh III 201|; duos...denarios parvos c-is et usualis monete |(1343) RegDipl IV 532|; ut ipsi...capellani...dent...septem denarios usuales c-is monete |(1485) DocPlz II 237|; saepiss.; cf. cursibilis (2), cursualis (2) subst. *currens, -entis (m.? f.?) moneta in omnium usu versans – běžná, platná mince: pro XIX c-ibus sive florenis |(1373) ActaIudCons I 53|.