Close Window

Schuetz, Thomas-Lexikon, 2. Aufl. (1895): speculum

speculum

a) Spiegel im eigentlichen und uneigentlichen Sinne des Wortes: illud autem speculum potest dici, in quo rerum similitudines a rebus ipsis resultant, verit. 12. 6 c; speculum proprie loquendo non invenitur nisi in rebus materialibus, sed in rebus spiritualibus per quandam transumptionem dicitur per similitudinem acceptam a speculo materiali, ut scilicet in rebus spiritualibus dicatur esse speculum id, in quo alia repraesentantur, sicut in speculo materiali apparent formae rerum visibilium, ib.; vgl. th. I. 12. 8 ob. 2; 56. 3 ob. 3; 1 meteor. 8 b & 12 h.

Zu cognoscere in speculo → cognoscere sub b; zu visio per s. → visio sub a.

Als Arten des speculum im allgemeinen Sinne des Wortes gehören hierher: 1. speculum aeternitatis sive aeternum & s. temporale (th. II. II. 173. 1 c; 2 sent. 11. 2. 2 ad 4; pot. 4. 2 ad 27; verit. 12. 6 ob. 2 & 8, a, c & ad 8) = der ewige und der zeitliche Spiegel (illustratio mentis propheticae potest dici speculum, inquantum resultat ibi similitudo veritatis divinae praescientiae, et propter hoc mens prophetae dicitur speculum aeternitatis, quasi per species illas repraesentans Dei praesentiam, qui in sua aeternitate omnia praesentialiter videt, pot. 4. 2 ad 27; quod autem a magistris dicitur, prophetas in speculo aeternitatis videre, non sic intelligendum est, quasi ipsum Deum aeternum videant, prout est speculum rerum, sed quia aliquid creatum intuentur, in quo ipsa aeternitas Dei repraesentatur, ut sic speculum aeternitatis intelligatur non, quod est aeternum, sed quod est aeternitatem repraesentans, verit. 12. 6 c). 2. s. aeternum, → s. aeternitatis. 3. s. coniunctum & s. distans (ib. ob. 5) = der (mit dem Gesichtssinn oder Auge) verbundene und der (von ihm) abstehende Spiegel. 4. s. distans, → s. coniunctum. 5. s. igneum (1 meteor. 9 d) = der feurige Spiegel. 6. s. increatum (4 sent. 49. 2. 5 ad 6) = der ungeschaffene Spiegel. 7. s. intelligibile sive intelligibilium substantiarum sive intelligentiarum (th. I. 12. 9 a; verit. 12. 6 ob. 7 & ad 6) = der übersinnliche Spiegel oder der Spiegel der übersinnlichen Substanzen oder der Intelligenzen. 8. s. intelligentiarum, → s. intelligibile. 9. s. intelligibilium substantiarum, ≈ . 10. s. materiale & s. spirituale sive mentis (2 sent. 11. 2. 2 ad 4; 4 sent. 49. 2. 5 ad 6; verit. 8. 8 ad 8; 12. 6 c; Is. 21) = der stoffliche oder körperliche und der geistige Spiegel. 11. s. mentis, → s. materiale. 12. s. prophetiae (verit. 12. 6 ob. 2) = der Spiegel der Prophezeiung. 13. s. spirituale, → s. materiale. 14. s. temporale, → s. aeternitatis. 15. s. trinitatis (th. II. II. 173. 1 c; verit. 12. 6 ob. 2) = der Spiegel der (göttlichen) Dreieinigkeit (dixerunt, quod prophetae vident ipsam divinam essentiam, quam vocant speculum trinitatis, non tamen secundum quod est obiectum beatorum, sed secundum quod sunt in ea rationes futurorum eventuum, th. II. II. 173. 1 c). 16. s. voluntarium (2 sent. 11. 2. 2 ad 4; 4 sent. 49. 2. 5 ad 6) = der freiwillige oder frei reflektierende Spiegel (sicut ostendet se, cui vult, ita in se ostendet, quae vult, 4 sent. 49. 2. 5 ad 6).

b) Spiegelbild, Abbild: unumquodque videtur, dum videtur eius speculum, th. I. 12. 4 ob. 1.