Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): dignitas

dignitas dignitas, -atis, f. script. et form.: ti-, ding- v. infra

1 a honestas, gravitas, meton.: status honestus, spec. in re publica, honor, munus – důstojnost, váženost, meton.: důstojné postavení, zvláště ve státě, hodnost, úřad: accepimus...militarem d-em ( vetus vers.: rytieřské duostojenstvie) |KarVita 343b|; d-s...dostogenstvie |ClarGl 1043 ( sim. VocLact f.G 3vb)|; d-s (gl.: duostoinost) gloriosa |CapPr P 908 f.128v|

b species honesta, decus (corporis humani), amplitudo (monumentorum), splendor (orationis, verborum) – důstojný vzhled, krása (lidského těla), velkolepost (staveb), působivost, výraznost (řeči, slov)

+ spec. (ad 1a):

a genus beneficii ecclesiastici (cf. DuC III 117c) – druh církevního obročí: possis adhuc unicum aliud ecclesiasticum beneficium seu d-em vel personatum...licite recipere |(1253) CodDiplBoh IV 462|; nuper siquidem...Frederico..., preposito ecelesie in W. ..., de prepositura ecclesie Olomucensis, que d-s existit, ...mandavimus provideri |(1373) MonVat IV 356|; data est plena potestas...presentandi unam idoneam...personam...Ioanni de Ss. ...ad prebendam, canonicatum vel d-em post harum emanacionem inprimis vacaturam |(1499) AČ 18,128|; saepiss.

b titulus, appellatio – titul α hominum nobilium (ducum, regum, etiam c.adi. ,regalis‘, ,regius‘; cf . DuC III 117c) – urozených osob (vévodů, králů): cum regalis ding-s et honestas...suis fidelibus adesse teneatur |(1249) CodDiplBoh IV 294|; ne tue (ducis Austrie) d-i...a tuis irrogetur opprobrium |PetrZittChron 58b|; ad reges: magestati, regie d-i, serenitati, magnificencie vestre notificamus |UK IX E 4 f.107v|; al. β hominum spiritalium – osob duchovního stavu: dum...sancte vestre D-is ( episcopi) excellenciam et mee persone intueor indignitatem |VitaeProc 129|; prout vestram ( cardinalis) non latet D-em |DocBelHus II 9|; Philiberto episcopo...ceterisque...doctoribus...Literas vestrarum D-um...accepimus |ib. 398|; al.

c astrol.: designatio certae positionis planetae in signis zodiaci (cf. E.Tiede, Astrologisches Lexikon, Leipzig s. a., 349a) – označení určité polohy planety ve znameních zvířetníku: ut sit ( planeta) in aliquo loco ding-um suarum, ut in domo sua...vel in domo triplicitatis sue vel in termino vel in facie vel in loco augis vel in gradu lucido |UK III C 2 f.113rb|; ut...coniungatur ei ( planete) alius planeta aut ipse alii, qui est ei amicus aut dominus domus aut ding-em habens in illo signo |ib. f.116va|; al.ib.

2 opportunitas – přiznivá vlastnost, výhoda: omnes autem quartane sunt salubres et quartanarius multas habet d-es, quia raro incurrit maniam |CapPr P 1360 f.70v|

3 superbia (cf. DfG 583a) – pýcha: ti-s, id est superbia |KNM II F 4 f.379r|.