Close Window

Schuetz, Thomas-Lexikon, 2. Aufl. (1895): avaritia

avaritia

a) Habsucht, Habgier, Gier, Geiz im weitern Sinne, synonym mit cupiditas (←) .

Arten der avaritia in diesem Sinne sind: avaritia communiter dicta sive generaliter accepta sive generalis & a. proprie sumpta sive specialis (th. I. 63. 2 ad 2; II. II. 118. 2 c & 5 ad 2; 2 sent. 21 exp.; mal. 13. 1 c & ad 1) = die im Allgemeinen so genannte oder allgemeine und die im eigentlichen Sinne gemeinte oder besondere Habsucht (avaritia, secundum quod est ex prima sui nominis impositione, significat inordinatam cupiditatem pecuniarum; dicitur enim avarus quasi avidus aeris . . . et huic consonat, quod in Graeco avaritia φιλαργυρία nominatur, quasi amor argenti. Unde cum pecunia sit quaedam materia specialis, avaritia videtur secundum primam nominis impositionem speciale quoddam vitium esse. Sed secundum quandam similitudinem ampliatum est hoc nomen ad significandum inordinatam cupiditatem quorumlibet bonorum; et secundum hoc avaritia est generale peccatum, quia in omni peccato est conversio per appetitum inordinatum ad aliquod commutabile bonum . . . Et ideo Augustinus XI. super Genes. ad litt. [c. 10] dicet, quod est avaritia generalis, qua quis appetit aliquid plus, quam oportet, et est avaritia specialis, quae usitatius appellatur amor pecuniae, mal. 13. 1 c).

b) Habsucht, Habgier, Gier, Geiz im eigentlichen und engern Sinne des Wortes (vgl. avarus), synonym mit illiberalitas (←), der Gegensatz zu largitas (5 phys. 10 c) sive liberalitas und prodigalitas (←): dicitur enim avaritia quasi aeris aviditas, quia scilicet in appetitu pecuniae consistit, per quam omnia exteriora bona intelligi possunt, th. II. II. 118. 1 ob. 1; avaritia, secundum quod est speciale peccatum, est immoderatus appetitus rerum temporalium, quae veniunt in usum vitae humanae, quaecumque pecunia aestimari possunt, ib. I. 63. 2 ad 2; tertium bonum est exterius, scilicet divitiae, et ad hoc ordinatur avaritia, ib. I. II. 84. 4 c; speciale quoddam peccatum est avaritia, secundum quod est immoderatus amor habendi possessiones, quae nomine pecuniae designantur, ex qua sumitur avaritiae nomen, ib. II. II. 118. 2 c; vgl. ib. 1 c; avaritia importat (bedeutet) immoderantiam quandam circa divitias dupliciter, uno modo circa ipsam acceptionem et conservationem divitiarum, inquantum scilicet aliquis adquirit pecuniam ultra debitum . . . alio modo importat immoderantiam circa interiores affectiones divitiarum, puta (z. B.) cum quis nimis amat vel desiderat divitias aut nimis delectatur in eis, etiam si nolit rapere aliena, ib. 3 c; vgl. 5 phys. 10 c; connumeratur avaritia cum peccatis carnalibus ratione obiecti, cum spiritualibus vero ratione delectationis, Eph. 5. 2.

Die avaritia im eigentlichen Sinne des Wortes ist eine von den sieben Hauptsünden (→ vitium sub b); ihre filiae d. i. Sprösslinge sind diese: inhumanitas (←) sive obduratio contra misericordiam (Hartherzigkeit), inquietudo (unruhige Sorge um Geld und Gut), violentia (← sub b), fallacia (← sub a), periurium (Meineid), fraus (Betrug) und proditio (Verrat); vgl. th. II. II. 118. 7 c & 8 c; mal. 13. 3 c.

c) Gier, Begierde nach einem fremden Weibe: avaritia vero, quae in carnalibus peccatis connumeratur, pro adulterio (← sub a) ponitur, quod est iniusta usurpatio uxoris alienae, th. I. II. 72. 2 ad 4.