Close Window

Schuetz, Thomas-Lexikon, 2. Aufl. (1895): tentatio

tentatio

a) Versuch, Versuchung, Auf-die-Probe-Stellen (vgl. tentare): ad perfectam rationis (Begriff, Wesenheit) tentationis tria concurrunt, primo, ut per tentationem alicuius dubii cognitio accipiatur, secundo, ut hoc sit intentum ab eo, qui tentat, tertio, ut ipsemet, qui tentat, cognitionem illius rei accipere velit, 2 sent. 21. 1. 1 c.

Hierher gehören als Arten: 1. tentatio Dei (th. II. II. 97. 1-4 c; Eph. 1. 4; Hebr. 4. 3) = die Versuchung Gottes oder das Gott-auf-die-Probe-Stellen (homo tentat Deum quandoque verbis, quandoque factis; verbis quidem Deo colloquimur orando, unde in sua petitione expresse aliquis Deum tentat, quando ea intentione aliquid a Deo postulat, ut exploret Dei scientiam, potestatem vel voluntatem, factis autem expresse aliquis Deum tentat, quando per ea, quae facit, intendit experimentum sumere divinae potestatis sive pietatis aut scientiae. Sed quasi interpretative Deum tentat, qui, etsi non intendit experimentum de Deo sumere, aliquid tamen petit vel facit, quod ad nihil aliud est utile, nisi ad probandam Dei potestatem vel bonitatem vel cognitionem, sicut cum quis equum currere facit, ut evadat hostes, hoc non est experimentum de equo sumere, sed si equum currere faciat absque aliqua utilitate, hoc nihil aliud esse videtur, quam experimentum sumere de equi velocitate. Et idem est in omnibus aliis rebus. Quando ergo propter aliquam necessitatem seu utilitatem committit se aliquis divino auxilio in suis petitionibus vel factis, hoc non est Deum tentare, . . . quando vero hoc agitur absque utilitate et necessitate, hoc est interpretative tentare Deum, th. II. II. 97. 1 c.) 2. t. interpretativa (ib. 3 ad 2) = dasjenige, was die Auslegung, dass es ein Versuch sei, gestattet; vgl. tentare interpretative.

b) Versuchung, Anreizung zum Bösen: tentatio solet dici provocatio ad peccandum, th. I. II. 79. 1 ob. 2; vgl. ib. I. 48. 5 ad 3; II. II. 83. 9 c; III. 41. 4 ob. 4.

Arten der tentatio in diesem Sinne sind: 1. tentatio a carne sive carnis, t. mundi sive a mundo & t. diabolica sive diaboli sive hostis sive a diabolo sive ab hoste (ib. I. II. 77. 6 a; III. 41. 1 ob. 3 & ad 3 & 4 c; 2 sent. 21. 1. 1 c & 2 c; 2 Cant. 4) = die von dem Fleische, die von der Welt und die von dem Teufel oder dem bösen Feinde dem Menschen bereitete Versuchung. 2. t. ab hoste, → t. a carne. 3. t. a diabolo, ≈ . 4. t. a mundo, ≈ . 5. t. carnis, ≈ . 6. t. diaboli, ≈ . 7. t. diabolica, ≈ . 8. t. exterior & t. interior (2 sent. 29. 1. 4 c) = die äußere und die innere Versuchung. 9. t. hostis, → t. a carne. 10. t. interior, → t. exterior. 11. t. mundi, → t. a carne.