Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): divido

divido divido, -ere, -visi, -visum form.: dev- |(1437) ScriptHus II 834|

a totum in partes distribuere (etiam transl.), spec.: t. t. mathem. (de numero), t. t. gramm. (de voce in syllabas dividenda) – dělit celek na části (též přeneseně), spec. t. t. mathem.: dělit, t. t. gramm.: dělit slovo na části, slabiky: d-sit cultris rozkragel kosierzy (Vulg. II reg. 12,31) |KNM XIII C 17 f.276va|; d-o, -dis, -si, -sum...rozďeliti |VocLact f.bb 2vb|

b dispensare, dispertire, assignare – rozdělovat, rozdávat, přidělovat: regnum inter se d-serant (vetus vers.: byli mezi sebú rozdělili ) |KarVita 349a|

c duo tota separare, disiungere – oddělovat dva celky, odlučovat: Laurencius et Thomek...estuarium et curiollam in domibus predictis d-ere, alias přehraditi, debent |(1465) TopTg II 263b|; cum ergo d-si essent alter ab altero (gl.: a kdyz rozluczena geden od druheho; Vulg. Dan. 13,52) |UK V E 19 f.211r|

d discernere, distinguere – odlišovat, činit rozdíl

e ornare – zdobit

+ constr.: (ad b): c. praep. super c. acc.: illam (sexagenam) idem (scabini) debent d-ere, unam partem super ecclesiam, secundam partem super claustrum, terciam partem pauperibus |(1372) LibConscBydz 67| (ad c): c. praep. cum : promittens (Ienczo)...villam B. ...ab aliis circumiacentibus bonis cum veris limitibus distingwere et d-ere |CancIohNov 40| c. adv.: d-sique sunt consiliarii in invicem |Christ 104| (ad d): c. praep. inter (cf. ThLL V/1 1607,66): ille tres veritates...d-unt ex toto...inter clerum Romanum et clerum wyklefficum |PalAntih 135| pass.: ,dividi alqa re‘: differre alqa re – lišit se něčím: invenitur ,hostia‘ pro prima specie et ,libamen‘ pro secunda...et ita d-untur ille species nomine. Quod munero d-antur, patet expresse |HilTract f.d 1r| refl. (ad c): hinc iuriste ab artistis...se d-serunt |ChronUniv 567a| iunct. (ad a): numerus dividens t. t. mathem.: divisor – dělitel: in divisione tres numeri sunt necessarii: Primus numerus d-endus et est ille, qui debet d-i in partes, secundus numerus d-s et est ille, per quem numerus d-itur |UK IV G 2 f.9v ( sim. UK XI D 7 f.91r)|; al. ib. numerus dividendus t. t. mathem.: dividendus – dělenec: v. iunct. praecedentem spec. iur. (ad a):

a res familiares usque adhuc communes dispertire, alqm quoad bonorum possessionem sui iuris efficere – rozdělit dosud společný rodinný majetek, oddělovat z nedílu, majetkoprávně osamostatňovat (cf. Staročeský slovník s. v. otdělovati): Hermannus de M. p(rotestatus) e(st)..., quia d-sit filios suos a se...et cum hoc d-sit eos a se et ab aliis filiis suis |(1325) RelTab I 403|; Elisabet...d-sit alias oddyeluge filium suum...de vera porcione cum quatuor sexagenis grossorum in vinea sua |(1441) ArchPr 2002 f.C 5v|; nos...prefatos uterinos d-simus, bonorum omnium mobilium et inmobilium inter eos divisionem fecimus |Třeb C 6 f.152r| refl.: Fricz de L. ...et Iessko...p(rotestati) s(unt)..., quia pro omnibus hereditatibus eorum et bonis, quas et que habuerunt insimul, d-serunt se per omnia in hunc modum |(1375) RelTab I 447|; si ipsa K. cum pueris eius cum aliis prioris uxoris pueris eiusdem H. cum porcione et parte bonorum ipsos contingente se d-ere et separare vellent |(s. XV in.) TopTgApp 9b|; Iohannes de W. et Hinko H. d-serunt (dimiserunt ed. per err.) se de omnibus unionibus, quas patres eorum simul habuerunt, plene et in toto, ita quod nihil facere habent invicem cum eorum hereditatibus |RelTab I 435|; al. ib. pass.: ab alqo: barones...statuerunt, quod huiusmodi filius non coniugatus nec d-sus ab ipso patre suo...pro quacumque re...ad iudicium terre fuerit...citatus, donec d-sus ab ipso patre suo vel coniugatus...fuerit, non debeat cuipiam in iudicio respondere |(1348) RelTab I 414|; licet viri nobiles H. et S. ...precedenti tempore ab invicem d-si fuerint et quilibet ex eis suam accepit porcionem, favimus (sc. episcopus) nichilominus eis..., quod se cum omnibus bonis suis...de novo univerunt |CancIohNov 34|; I. ...se recognovit veram et iustam a B. fratre suo hereditatis sue...recepisse hereditariam porcionem. Quapropter dictus I. pannifex B. fratrem suum...promisit...de porcione recepta nec per se nec per interpositam personam...repetere..., asserens se esse d-sum a B. fratre suo iuste et legitime |ProcPrPrax 19|; al.

b pass.: ab alqa re: expertem esse alcis rei – nemít podíl na něčem: si ipsum Procopium decedere contingerit (!) non habitis cum Margareta, uxore ipsius, heredibus, ex tunc persoluto dotalicio ipsi ab aliis bonis sit d-sa |(1413) TopTg II 535b| part. praes. pro subst. *dividens, -entis, n. [ cf. P III 767,35] philos.: quod dividit (notiones) – co dělí (pojmy): consequencia tenet negative ab omnibus d-ibus ad d-sum |HusQuodl 107| *divisum, -i, n. [ cf. P ib. 36] philos.: quod dividitur – co je děleno: v. praecedens subst.