Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): doceo

doceo doceo, -ere, docui, doctum

1 a διδάσκειν, edocere, erudire, instituere – učit, poučovat, naučit, vyučit: sapiencia d-etur (gl.: nauczena byva ) |UK V H 28 f.76v|; d-ere...vcžiti |LexClemB f.12va ( sim. VocLact f.bb 2vb)|

b monstrare, probare – ukazovat, dokazovat

c alqm certiorem facere, explicare – zpravovat, vykládat

+ constr. (ad 1a): c. abl. instrumenti (cf. ThLL V/1 1748,36): quam (humilitatem)...Cristus Dominus verbo suo d-ere dignatus est et exemplo |VitaIenst 458| c. praep. ex (cf. ThLL ib. 1749,70): quo (decreto) constituit se...non velle discedere a veritate semel cognita, nisi ex scripturis sanctis d-eretur meliora |HusEp 294| c. gerundio (pro inf.): pro illo (corpore suo) orandum d-uit (Cristus) |HilTract f.o 5r| (ad 1b): c. praep. in c. acc.: quod si non fecerit et in eum d-tum fuerit coram iudice et iuratis, mox cuilibet puerorum tenebitur paratam solvere pecuniam |(s. XV in.) TopTgApp 18a|

spec. (ad 1a): in studio generali – na univerzitě: nolentes (sc. papa), quod...aliqui...minus idonei cathedram possint ascendere magistralem, omnes de regno predicto potestatem habentes dandi licenciam regendi seu d-endi ac approbandi...ab huiusmodi absolvimus potestate |PetrZittChron 65b|; pro magistro in theologia, qui sacerdotes et alios in sacra pagina doceret |(1352) CodIurBoh II/3 247|; pro magistro in sacra pagina docente et legente in ecclesia Pragensi |(1352) ib. 248| (ad 1b): t. t. iur.: (ius) confirmare, argumentum afferre – prokázat (právo), podat důkaz: terminus d-endi in crastino dedicacionis Pragensis...Borzko...d-uit empcionem per tabulas terre, prout se d-urum offerebat |(1382) TabCur I 1|; Mladota...d-uit ius hereditarium per tabulas terre |(1383) RelTab I 492|; quando quis ponit se in servicio regio...debet hoc d-ere (vetus vers.: má to ukázati ) infra sex septimanas |OffTab 260|; potest id d-ere per testes (vetus vers.: móž to svědky okázati a dovésti ) |ib. 263|; terminus ad d-endum de iure feria secunda proxima |(1401) ActaIudCons IV 55|; Adam mandavit d-ere de titulo dicto Slawconi feria secunda proxima |(1403) ib. 241|; nichil d-uit de iure suo contra ius regium |(1412) TabCur III 11|; Allexius nomine Brigitte, uxoris sue...d-uit, prout ipsam d-turam obtulit, tabulis terre contra ius regium in hec verba |(1437) ib. 137|; al.

2 eccl.: orationem sacram habere – kázat: circumfusus (Adalpertus) proprio undique cruore, immobilis d-endo perstitit, donec limphata gens lapidandi viribus defecerat |PassAdalb 233|.