Close Window

Schuetz, Thomas-Lexikon, 2. Aufl. (1895): uti

uti

a) gebrauchen im eigentlichen und engern Sinne des Wortes, d. i. sich einer Sache als eines Mittels zur Erreichung eines Zweckes bedienen, der Gegensatz zu frui (←): uti . . . importat applicationem alicuius ad aliquid. Quod autem applicatur ad aliud, se habet in ratione eius, quod est ad finem. Et ideo uti semper est eius, quod est ad finem, th. I. II. 16. 3 c; vgl. ib. 2 c; usus . . . sumitur . . . stricte, prout (uti) dicit relationem in finem, 1 sent. 31. 2. 1 ad 5; uti primo et principaliter est voluntatis tamquam primi moventis, rationis autem tamquam dirigentis, sed aliarum potentiarum tamquam exequentium, quae comparantur ad voluntatem, a qua applicantur ad agendum, sicut instrumenta ad principale agens, th. I. II. 16. 1 c; vgl. 1 sent. 1. 1. 2 c.

Über den Unterschied zwischen uti und frui (←) gilt Folgendes: frui importat (bedeutet) absolutum motum (→ motus sub a) appetitus in appetibile; sed uti importat motum appetitus ad aliquid in ordine (Hinordnung) ad alterum. Si ergo comparentur uti et frui quantum ad obiecta, sic frui est nobilius, quam uti, quia id, quod est absolute appetibile, est melius, quam id, quod est appetibile solum in ordine ad aliud. Sed si comparentur quantum ad vim apprehensivam praecedentem, maior nobilitas requiritur ex parte usus, quia ordinare aliquid in alterum est rationis; absolute autem aliquid apprehendere potest etiam sensus, th. I. II. 16. 2 ad 1; vgl. ib. 3 c.

Zu dialectica utens → dialecticus sub b; zu logica u. → logicus; zu potentia u. corporali organo → potentia sub b; zu sophistica u. → sophisticus.

Hierher gehört: uti transumptive (1 sent. 34. 3. 2 ad 2) = im übertragenen Sinne etwas gebrauchen.

b) gebrauchen im weitern und allgemeinern Sinne des Wortes: largo modo accipiendo usum, secundum quod uti comprehendit sub se etiam frui; prout uti est assumere aliquid in facultatem voluntatis et frui est cum gaudio uti, th. I. 39. 8 c; vgl. ib. I. II. 16. 3 ad 3; aliquando enim (uti) nominat quamlibet operationem, 1 sent. 1. 1. 2 c; usus . . . sumitur . . . communiter, prout uti dicitur assumere aliquid in facultatem voluntatis, ib. 31. 2. 1 ad 5.

c) pflegen, gewöhnt sein: aliquando (uti) dicit frequentiam operationis, secundum quod usus est idem, quod consuetudo, 1 sent. 1. 1. 2 c.