Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): exemplar

exemplar exemplar, -aris, n. script.: -riter, -rio (err. ed.) v. infra

1 a exemplum, charta, quae describendo, transcribendo exstitit – kopie, opis

b quod imitando oritur, imago, simulacrum – věrný obraz, nápodoba, obdoba: e-r podoba |ClarGl 1097|; e-r...przypodobnie |VocLact f.H 7vb|

c quod imitandum est, quod ad imitandum proponitur, exemplum (propr. et transl.) – příklad, vzor, předloha: e-r prziklad |KNM XIII D 11 f.306rb in mg.|

+ iunct. (ad 1c): iuxta exemplar ad exemplum, exemplum sequendo, imitando – podle vzoru: quibus (fratribus)...fieri moderamina et mysteria divina iuxta e-r almifici patris Benedicti constituit |CosmCont II 243 ( sim. VitaeProc 135)|; utinam...caritatis vinculo tota Dei uniatur ecclesia iuxta verum ac unum e-r demonstratum et circa vestigia ecclesie primitive |PayneRepl 51|

spec. (ad 1c):

a litterae, charta primitus (propria auctoris manu) scripta (ad imitandum proposita), archetypus (cf. ThLL V/2 1325,9) – písemná předloha, originál: hoc...e-r epistolarum et cetera eius verba declarant, que pater Deo dilectus iam morte imminente dictarit |VitaMil 429|; custodiant...easdem pausas, que in e-ibus correctis...continentur |KonrCant 229|

b philos.: fere i. q. idea (cf. ThLL V/2 1323,34) – pravzor, idea: hec ergo propriissime rerum ad extra formabilium intelligibilitates...sunt ipsarum rerum primo potissime et maxime proprie raciones, forme exemplares, e-ia (Sousedík, exemplares exemplario ed.) et producibilitates |StanDeUniv 5|; quelibet creatura secundum esse intelligibile eternum est e-r (Sousedík, exemplariter ed.) sui ipsius secundum existenciam creature |PalPosP 120|; quelibet res creata habet esse per ideam tanquam per suum e-r, sed necesse est e-r separatum esse a suo exemplato...igitur ideas tanquam e-ia certissima necesse est exempla exemplata precedere |HieronPrHeid 156|; quelibet creatura est facta ad ydeam, igitur ad similitudinem, quia ad e-r |HusSent 258|; qui (Clemens)...ponebat e-ia talia sive paradigmata seu ydeas creatas esse |HieronPrPos 236|; ydea sive e-r nihil aliud nominat quam principium principii |KNM X E 5 f.236v|; al.

c de hominibus: fere i. q. homo egregius, flos – o osobách: ideál, výkvět: vale, cesar, e-r et decus perpetuum mundi |NicBecc 177|

2 specimen, documentum (cf. ThLL V/2 1321,13) – doklad, svědectví: istius...gloriose victorie...figura et e-r sunt...expressa in conversione...tantarum...meretricum |VitaMil 434|

3 corpus exemplorum – sbírka příkladů: e-r přzikladnik |LexClemB f.45va|; e-r obraznyk (cf. StčS s. v.) |LexS p.77a|.