Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): extraneus

extraneus extraneus 3. script. et form.: -nia (cf. Georges I 2639) |VisitArchid f.87v| metr.: -ă- |PetrZittChron 9b|

1 externus, alienus – vnější, cizí: e-us czizy zewnitrznye |LexS p.77b|; e-us, -a, -um czyzozemecz (subst., v. infra) |VocLact f.H 8vb|

+ iunct. iur.: heres extraneus heres, qui testatori morienti non subditus voluntate eius minime tenetur ideoque libero arbitrio in hereditate accipienda aut reicienda utitur – dědic, který v době zůstavitelovy smrti nepodléhá jeho moci a může se rozmýšlet, zda pozůstalost přijme či nikoli (cf. Bartošek, Řím. právo 152a): heres e-us dicitur uno modo filius respectu matris, quia mater non potest filium habere in potestate..., alio modo heres e-us dicitur, qui non est filius |CapPr P 1209 f.9r|

spec. eccl.: de clericis in alia dioecesi in sacerdotum numerum receptis – o klericích ordinovaných v jiné diecézi: clerici peregrini dicuntur omnes, qui non sunt diocesis ordinarii, quod tales non debent recipi ab alieno episcopo ad ordines, dignitates vel ecclesiastica beneficia sine dimissorialibus litteris...et omnes tales dicuntur e-i |CapPr P 1570 f.16va ( sim. CapPr P 1209 f.32v, ubi: qui non sunt de diocesi ordinati)|

2 c. praep. ab (cf. ThLL V/2 2074,64): separatus, disiunctus, dispar – oddělený, vzdálený, odlišný: imperitus sum sermone et ab omni lepore verborum e-us |Christ 88|; predicacio est opus e-um a sacerdocio |PetrZat 315|; modus habendi evangelice valde e-us est a modo habendi civiliter |PayneRepl 48|; nec locum deinceps inter sacerdotes habeat, sed e-us a sancto fiat ministerio |EpCapistr I 828|

3 erroneus, falsus – bludný, mylný: ita debuisti Albertum enucleare, non ad tuum e-um sensum |HilTract f.g 7v|; al. ib. subst. extraneus, -i, m.

1 homo ad aliam familiam pertinens (oppos.: domesticus) vel alienigena – cizí člověk, cizinec: e-i nowotny (Vulg. Abd. 11) |LexClemA 232|

+

2 spec. eccl.: qui ad aliam paroeciam pertinet – příslušník jiné farnosti: de donatis vel legatis ab e-is, qui non sunt de illa parrochia, plebanus penitus nichil habebit |HusEp 7|; liberum sit cuilibet eligere sibi sepulturam in dicta capella, sive sint parrochiani, sive e-i |ib.| *extraneum, -i, n.

1 res externa – vnější, cizorodá záležitost: non intelligo aliud, nisi quod aliquid valde e-i in dieta illa inter eos emerget |(1432) MonConc 145|

2 spec. philos.: quod ad rei ipsius substantiam non pertinet (cf. P III 1592,31) – co nenáleží k podstatě věci: sed ipse (homo) per aliud et e-um secundario esset risibilis |StanDeUniv 72|.