Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): factum

factum factum, -i, n.

1 quod actum, gestum est – skutek, čin, událost: f-um skutek |ClarGl 1559|; sanctus Paulus gaudebat de illo bono f-o (gl.: dobrodyenye ) |KNM XIV E 5 f.30r|; f-um, -cti est actus faciendi vel passio fiendi, skutek, dijelo |VocLact f.I 1rb|

+ iunct. iur.: ignorantia facti ignorantia vel error ad res maximi momenti pertinens – neznalost či omyl týkající se významné okolnosti skutkové (cf. Bartošek, Řím. právo 167 s. v. ,ignorantia‘): ignorancia f-i dicitur, quando aliquis errat in f-o |CapPr P 1570 f.20vb| infamia facti deminutio honoris ex condicione vitae aut ex certis definitisque casibus et eventibus proveniens – snížení cti jako důsledek některých povolání nebo skutečností (cf. Bartošek, Řím. právo 172 s. v. ,infamis‘): infamia f-i dicitur, quando apud bonos homines et personas graves alicuius opinio est gravata super aliquo crimine, non tamen est condemnatus |CapPr P 1570 f.20vb| via facti ob rem ipsam, re ipsa – ve skutečnosti, skutečně: dicis, quod plebes attentaverunt via f-i communionem, et nescis, quod in punctis fidei nichil est...faciendum |HilTract f.30r| opponitur vel iuxta ponitur ,ius‘ (cf. ThLL VI/1 133,18) – v protikladu k ,ius‘ nebo ve spojení s tímto slovem (cf. Bartošek, Řím. právo 152 s. v. ,facere‘): renuncciantes...omnibus defensionibus iuris et f-i |(1404) ActaIudCons IV 329|; id (castrum) tamquam male fidei possessor non iure, sed f-o (vetus vers.: ne právem, ale skutkem bezprávným ) occupans |Sat II 173|; heretici autem ipso iure et ipso f-o sunt excommunicati |EpCapistr I 701|; al.; cf. etiam infra iunct. de facto iunct.: de facto et de iure, de iure et (vel) de facto ( sim.) : ecclesiam...de f-o et de iure vacantem |(s. XIII ex.) FormPaul 70|; cuiuslibot alterius iuris beneficio, per quod nos...contra donacionem...et unionem supradictas de iure vel f-o possemus...venire |(1364) MonVat III 171|; promittentes...mihi, notario publico..., obedire...de iure et de f-o |(1403) TopTg II 805a|; ad canonicatum...de iure et de f-o vacantem |(1499) AČ 18,127|; saepe de facto, licet non de iure : terram meam, que de f-o, licet non de iure, dicatur interdicta |(1217) CodDiplBoh II 130| nunc de iure, nunc de facto : multa sunt enim, que in iudicio seculari talibus pueris nunc de iure, nunc do f-o...adveniunt |Sent Brun 75| de facto potius quam de iure : timens, ne per vos contra predictum hospitale...aliquos processus faciatis de f-o pocius quam de iure |(1313) RegDipl III 67| de facto et non de iure : qui (pontifices)...sic se de f-o et non de iure ingerendo officium coronacionis...illicite exercuerunt |(1459) VarGeorg 377| iunct. var. sensu adv. (v. etiam supra): de facto script.: def-o |PulkChron 58b| re vera, re ipsa – ve skutečnosti, skutečně: in cuius (sc. ecclesie) possessione de f-o se esse publice fatebatur |(1251) CodDiplBoh IV 394|; matrimonium de futuro (var. lect. in cod. |ArchZnoym II 307 f.65v| : de f-o ) contrahendum non est pena bursali de iure vallandum |SentBrun 262|; in universitate sint quatuor nacioales, ut de f-o sunt, scilicet: Bohemorum...; alia sit nacio Polonorum, alia Bavarorum, alia Saxonum |StatUniv 10|; persona, que est inhabilis de f-o, consequitur dignitatem ecclesiasticam |HusSerm 110|; dicuntur (signa) demonstrativa, que factim vel de f-o demonstrant...hunc vel illum fore pestilenticum |AlbicMai 138|; saepiss. de ipso facto eodem sensu: ideoque d. Iacobum...ad eccl(esiam) prefatam in V. de ipso f-o in eadem eccl(esia) in V. rectorem instituimus |(1374) LibConf III/IV 22| ex facto eodem sensu: ex f-o non habet fundamentum a Cristo communio sub utraque specie laycalis |HilTract f.a 5v| in facto (in factis) eodem sensu: tu eosdem arbitros...compellas, ut super hiis, in quibus partes ipse in f-o discordaverint, testes...examinent |(1373) MonVat IV 421|; sacerdotes Thaborienses in f-o non practisantes aliqua sacramenta..., nos...infamant |NicPelhChron 597|; ut...fiat balneum et mulier ibi sedeat et si in f-is est vivus (fetus), statim movebitur |CapPr P 1512 f.74r|; al. eo facto (cf. ThLL VI/1 103,8) eo ipso, ea de causa – tím pádem, z toho důvodu: nec possunt cum predicto altari...aliud...beneficium...retinere, quinymmo postquam aliquis ex eis aliud beneficium fuerit assecutus, eo f-o sit privatus altari |(1361) LibEr I 34b|; quia auctoritatem meam (rectoris)...abnegas, et ego eo f-o te abnego |(1460-1462) StatUniv 51|; al. ipso facto (cf. Blaise 370a) eodem sensu: penas...ipso f-o (vetus vers. |AČ 3,84| : hned tiem skutkem ) se noverit incurrisse |MaiCar 113|; ipso f-o (vetus vers. |AČ 3,118| : ihned ) regis indignacionem se noverint incurrisse |ib. 134|; quandocumque...census debitus persolutus non fuerit, extunc super huiusmodi censum...dimidius ferto gr. nomine pene crevit ipso f-o |(1363) RegDipl VII 869|; alias...facientes essent ipso f-o excommunicacionis vinculo innodati |(1412) LibEr I 38a|; al.

2 res, causa – záležitost, věc: nuncio, qui cucurrit pro sigillo domini de H., lot(onem). It(em) nuncio ad Ditlinum...in eodem f-o 2 gr. |(1348) LibRatBrun 170|; assumpserunt f-um meum (vetus vers.: při mú ; altera vers. in: J. Emler, Spisové...Karla IV., Praha 1878,17: mú věc a při ) fideliter |KarVita 343a|; literas...Alberti...episcopi...in f-o cuiusdam servitoris...recepimus |CancIohNov 39|; Rus met nonus equitando Pragam in f-o treugarum expendit ibidem 1 sexag. |RatKarlst 134|; conventus, qui...in f-o succursus fidei observabitur Nurembergae |(1460) DocGeorg 207|; al.

3 fere i. q. propositum – úmysl, předsevzetí: grandis...negocii f-um tuis in conceptibus volutatur |Třeb C 6 f.136r|

4 oppos.: non factum quod actum non est, quod non evenit – co se nestalo: omnia et singula attemptata...annullamus...et pro non f-is haberi decernimus |(1355) CodIurBoh II/1 400|; que enim contra ordinem fiunt, pro non f-is et contra racionem putantur |Sat II 177|.