Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): fundamentum

fundamentum fundamentum, -i, n.

1 basis, ima atque firmissima pars rerum (murorum, domorum sim.), etiam transl.: fere i. q. initium, radix, principium, fons, causa, ratio – základ(y), též přeneseně: základ, počátek, kořen, pramen, důvod: f-um...crunfest |ClarBoh 593 (ClarGl 1943, ubi: krumfest, CodVodn f.60vb, ubi: kruntfest)|; fides enim est f-um (gl.: zaklad ) |CapPr P 908 f.126r|; f-um...zaklad, krunt |VocLact f.K 1vb|

+ spec.: de parte corporis humani, de natibus – o hýždích: de vulneribus in f-o vel in anterioribus. Iuxta f-um quandoque nascitur aliquod apostema, quod dicitur carbunculus |CapPr P 1577 f.321r| iunct.: epistola fundamenti (cf. ThLL VI/1 1554,2) nomen opusculi Manetis nobis non servati, notum ex invectiva s. Augustini (cf. M. Schanz–C. Hosius, Geschichte der römischen Literatur IV/2, München 1959,425) – název nedochovaného spisu zakladatele manicheismu Maního, známý jen z polemiky sv. Augustina: de b. Augustino patet in libro contra epistolam f-i, ubi sic scribit |PalAntih 108| Sion fundamenta

in imag.: de s. Petro et Paulo – o sv. Petru a Paulu: ista Sion f-a, / bases, tecta, fulcimenta / arcam portant federis, / Petrus primus principatu, / Paulus doctor magistratu / effulgens pre ceteris |CantBoh 105|

spec. gramm.: dicitur (construccio parasimbasmatica) a ,para‘, quod est iuxta, et ,basis‘, f-um, id est nominativum, quia nominativus et vocativus est f-um construccionis |UK V H 1 f.68r|; dicitur (construccio simbasmatica) a ,sin‘, quod est con-, et ,basis‘ f-um, quasi ,cum f-o‘, scilicet nominativo et vocativo |ib.|

2 a probatio, argumentum – opora, zdůvodnění: non est f-um in ewangelio, quod Cristus missam ordinavit |(1413) ConcPr 75|; in qua replica reprehendit (Nicolaus Episcopus) dictum doctorem, quod sine Scripture f-o meretricium tolerari asseruit |PetrZat 331|; ex facto non habet f-um a Cristo communio sub utraque specie laycalis |HilTract f.a 5v|; quod communio unius speciei habet f-um ex Veteri Novaque legibus |ib. f.b 4v|; cf. fundatio (5)

b concr.: fons – písemný podklad, pramen.: quatenus...omnes articulos, quos ipsi moderni Wycleffiste...conantur defendere, cum suis f-is autentice conscriptos nobis transmittere dignemini |HusEp 358|.