Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): gutta

gutta gutta, -ae, f. script. et form.: -t- |CapPr P 1373 f.50ra|; gutham |UK I G 23 f.24r|; gusta |KNM II F 4 f.142r|; cucam |UK VIII C 8 f.52va|

1 a stilla – kapka: g-a krapie |ClarGl 177 (LexClemB f.51va, sim. Nom f.63ra)|; g-a kropie |LexS p.82b|; g-a...kropiege |VocLact f.K 7rb|

b parva macula (in cute ani­malium, in gemmis) – skvrnka (na kůži živočichů, na dra­hých kamenech)

c paululum – trocha, kapka

+ iunct. (ad la): guttae tectorum i. q. stillicidium (cf. DuC IV 143a) – voda kapající se střechy: omnes aque et g-e tectorum...debent fluere et stillare per domum Domyn |(1402) LibCivBud I f.92r|; al. ib.

spec. (ad 1a): α ammoniacum (etiam iunct.: ,gutta ammoniaci, ammoniaca‘; cf. ThLL VI/2 2372,62) – pryskyřice amoniaková: ammoniacum, g-a ammoniaca |UK XIV A 12 f.390rb|; g-a amoniaci est amoniacum |ib. f.392ra|; g-a, ut dicit Philosophus, idem est, quod amoniach |CapPr P 1361 f.123r|; g-a est arboris lacrima, que alio nomine armoniacum dicitur |VocLact f.ll 5vb|; al. β stacta, myrrha (etiam iunct. ,gutta myrrhae‘; cf. ThLL ib. 83; DuC IV 143b) – pryskyřice myrhovníku, myrha: g-a...eciam dicitur species aromatica Ecclesiastici XXIIIo (Vulg. Sirach 24,21) |CodVodn f.61va|; g-a...eciam est quedam species aromatica suavis odoris |KNM II F 4 f.142r|; stacten est genus preciose resine, id est g-a mirre |ib. f.360r|; forsan huc pertinet: g-a madr­zan |ClarGl 887 in capite de radicibus|

2 lacrima – slza: hoc de lachrymis...Deo gratis dicimus. Ceterum non ignorare decet...homines...plangendo seduci decepcionis genere, ut scilicet...ficte habeant compunccionis g-as |MichPrRem 373|

3 a arthritis, morbus articulorum et ossium (cf. ThLL VI/2 2373,57; DuC IV 143a; etiam iunct. var.) – onemocnění kloubů a kostí, pakostnice, dna, revma: Iohanna...dixit, quod paciebatur g-am sive reuma in brachio suo sinistro |PetrZittChron 220b|; ad g-am paralisis: Recipe semen plantaginis |CodVodn f.105r|; qui...ad g-as reumaticas disponuntur |AlbicMai 152|; contra g-am frigidam unge locum cum melle |KNM XI D 28 f.86r|; podagra est g-a pedum |CristPrachSang f.206r|; g-a dicitur kropna dna, que fluit ex capite ad omnia membra |KNM IV H 28 f.116v|; sequitur de g-a melancolica, que curatur sic |CapPr P 1252 f.130vb|; g-a...est nomen generale ad omnes dolores iuncturarum membrorum, sive membra sint magna sive parva |UK X H 20 f.57v|; g-a est passio in scapula, quando homo levare brachia non potest klanij...g-a sciatica (cf. DuC IV 142c: ,ciata‘) lomos w přehbij |VocLact f.kk 2ra|; saepiss.

b morbus oculorum – oční nemoc α iunct.: gutta calida : humores, qui purgantur per oculos, quandoque sic purgantur, quod quidam illorum pervenit ad primam tunicam et non amplius procedit et facit quandam infirmitatem, que dicitur g-a calida |CodVodn f.154r|; electuarium ad g-am calidam datur in pillulis |UK VIII E 9 f.350v|; al. β iunct.: gutta serena (cf. DuC IV 143a) ,hemeralopia‘ (?) – šeroslepost (?): quandoque humor procedit usque ad terciam tunicam et ibi moratur et facit infirmitatem, que dicitur g-a serena, de qua homo leviter liberatur |CodVodn f.154r|; si vero paciens bene viderit in die...et post vesperas sole occidente videre non poterit, scias ipsum g-a serena laborare |ib. f.154v|; ad g-am serenam: Recipe castrati arietis |CapPr P 1518 f.259r|

c morbus cutis, scabies rubea faciei – kožní nemoc, červená osutina ve tváři iunct.: gutta rosea, rosacea (cf. DuC IV 143a), rosacia, roseacea, rubea : qui...bibunt cervisiam fortem..., consueverunt incurrere g-am rosaciam |UK VIII C 8 f.55rb|; si fuerit in facie scabies ulcerosa, pustulosa et rubea, vocatur g-a rosacea vel morfea |UK I G 23 f.84r|; rubea trociscata...confert g-e roseacee |UK I F 35 f.222v|; de g-a rosea: Rubor quidam apparet aliquando super nasum et super poma maxillarum et in partibus adiacentibus et aliquando super extremitates et proprie in frigore et aliquando ulceratur et dicitur vulgo g-a |CapPr P 1518 f.289v|; ungentum album...curat rubeam g-am seu rosaceam in facie |CapPr P 1252 f.135rb|; est tamen differencia inter g-am roseam et g-am rubeam...et differencia tamen est ista, quia g-a rubea est apostema, quia tumor magnus in facie vel in parte eius, g-a rosea non est apostema, sed est quidam rubor superficialis |UK VIII H 34 f.167rb|; saepe.