Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): hic

hic 1. hic, haec, hoc pron. demonstrativum script. et form.: ac (abl. sg.; cf. ThLL VI/3 2694,20) |ProcPrPrax 69|; hii (nom. pl. m.) |(1078) CodDiplBoh I 84|; hic (nom. pl. m.; cf. ThLL ib. 2700,4) |CapPr P 1252 f.3vb|; heę (nom. pl. f.) |(1169) CodDiplBoh I 217|; héé (nom. pl. f.) |(1188) ib. 293|; hiis (dat. pl.) v. infra; hiis (abl. pl.) |Christ 96|; hocidem v. infra

1 a gener.: α i. q. ὅδε, οὗτος, de iis, quae in proximo versantur (quoad locum, tempus, opinionem), digitum intendendo ad alqm, alqd, ad se ipsum (hic homo = ego); etiam iunct.: hic ipse, hic ille, hic iste, hic talis, quidam hic; pertinet saepe ad ea, quae sequuntur – tento, tato, toto, ukazuje na osobu nebo věc nejblíže stojící, přítomnou, blízkou, o vlastní osobě: já; často ukazuje na to, co následuje: nec hec expense (vetus vers.: ti nákladové ) dabuntur, nisi in principali peticione fuerint comprehense |IusRegMont 428|; si quis...citare voluerit..., hunc processum (vetus vers.: ten řád ) habere debet |OrdoIud 199|; quid autem amarius quam amatores deliciarum et has penas (vetus vers. rec. B: tyto muky ; rec. A in: J. Emler, Spisové 4: ty muky ) sustinere |KarVita 337a|; scire debes, quod hic est Delphinus Viennensis (vetus vers. rec. B: žeť jest to Delfín Viedenský ; rec. A ib. 25: že tento Delfin Vienenský jest ) |ib. 347a|; hoc to |ClarGl 65|; hec (gl. a tot ) autem dicit |UK V E 19 f.19r| β in forma bimembri ,hic-ille‘, ,hic-iste‘ pertinet ad posterius et propius vel ad prius et remotius – tento-onen γ absol. pl. ,haec‘ i. q. τὰ ἐνταῦθα (de civitate, de mundo) – toto město, obec, tento svět

b spec.: vi temporali i. q. praesens, qui nunc est – přítomný, nynější

+ iunct. (ad 1aα ):

a c. pron. ,alius‘: in hiis et aliis gerentes in domino fiduciam pleniorem |(1363) RegDipl VII 800|; in hiis et aliis...fiduciam obtinentes |(1383) MonVat V 70|; hiis et aliis multis causis pensatis |HusSang 36|; fideli tua Bohemia in hiis et in aliis tribus repulsis a regno semper fideliter assistendo |PayneOr 85|; al.

b c. num.: ambo hii tyranni |DocWaldh 21|; hee due persone |WencDoct 239b|; hii tres non tria, sed unum principium |HusSent 140|; hii ambo...evasere |GregPr 20|; al.

c in formulis et locutionibus explicativis: α ,hoc est‘ (cf. ThLL VI/3 2709,1): id est, scilicet (cf. ib. 29) – to jest, totiž: in parasceve vero, hoc est magna sexta feria |VitaMil 406|; de vena virginali, hoc est de vena, que sub talo existit |AlbicMin 122|; si inemendabilis...extiterit, hoc est reiterans culpam |(1500) StatMor 65|; al. β c. particula copulativa ,et‘: i. q. et quidem – a to: αα pertinet ad nomina (cf. ThLL ib. 2725,5): dicit Cristus Iudeis, et hiis peioribus utique Iudeis |AugErr 23*|; solum pigwes...sunt minuendi et hic principaliter |CapPr P 1252 f.3vb| ββ pertinet ad sententias verbales (cf. ThLL ib. 74): in uno die quinque sermones perfecit, et hoc in talibus locis |VitaMil 406|; expositores vinee...censitas...poterunt impignorare..., et hoc usque satisfaccionem census |(1465) AČ 18,343|; saepe

d locutiones adverbiales: huiusmodi, huiuscemodi (cf. ThLL ib. 2743,50) talis, is – takový, ten: quid, inquit, ob huiuscem-i rem pericli pacior |Christ 92|; inter verba huiusm-i |VitaHrozn 376|; mandata ipsius (Dei), que in huiusm-i lege (vetus vers.: v tom zákoně ) continentur |KarVita 357a|; propter quam huiusm-i non comparicionem |(1379) TabMorO 120b|; al. hac vice (hac pro vice) tunc quidem, hoc in casu – v tom(to) případě: quodque beneficium ecclesiasticum...hac vice, si sibi canonice conferatur, possit...obtinere |(1363) RegDipl VII 859|; hac pro vice locum non valuerunt...obtinere |MonConc 248|; al. in hac parte eodem sensu: decrevimus, quod recompensacio voti sit melior quam peregrinacio in hac parte |VitaHrozn 372|; eorum desiderium in hac parte adimplere nequeunt |(1375) MonVat IV 549|; al. ratione huius (ob hoc) propterea – proto: mandamus, quatenus...concives vestros ob hoc, quod de pecuniis sibi creditis suis satisfaciant creditoribus..., ad plenum nullatenus compellere...debeatis |(s. XV in.) TopTgApp 15a|; Wenceslao...racione huius, quod fuit in campo...LIIII gr. |(1430) ib. 40b| ad hoc : α praeterea – nadto, mimoto: VI marcas gr. pr. ...presentare nobis...tenebuntur...Ad hoc N. predictus...nos...tenebitur radere |(s.XV in.) TopTgApp 10b| β eam ob rem – proto: sicut enim hunc (Arnestum) sibi amabilem...reddidit (Deus), ita et mundo...ammirabilem dereliquit...Ad hoc videlicet, ut qui sanctorum vestigia sequi...non possumus, huius saltim...pacienciam imitari...studeamus |LestArn 387| ad haec inde, deinde – nato, potom: surgunt ad hec presentes...regni magnates |VitaHrozn 376| ex hoc ex ea re, ex eo, inde – odtud, tím, proto: ut...ecclesia se consolatam inveniat et ex hoc cultus divinus...augeatur |(1374) MonVat IV 526|; curtatur anhelitus ex defectu virtutis et ex hoc frequentatur |AlbicMai 143|; ex hoc...totaliter sunt deposite processiones |CapPr P 654 f.197v|; al. in hoc hoc modo, sic – tímto způsobem, takto: florenos...aliqui mercatores...recusant recipere parvipendentes in hoc nostre maiestatis insignia |(s. XV in.) TopTgApp 14b| per hoc eodem sensu: protestando, quod eandem pecuniam paratus est dare eidem citato et per hoc hereditatem suam affinem obtinere |OrdoIud 240| post hoc postea, post, ultra – nato, potom, dále: est mansuetudo krotkost, conversacio post hoc fiet obyeranye |ClarVoc 407|; iuret...obedire rectori...; post hoc det 6 halenses bedello |StatUniv 10|; statim post hoc sumatur tiriaca |AlbicPest 93|; al.

nota (ad 1aα ):

a praecedit enumerationem – uvozuje výčet: prepositi autem et clericalis ordinis hii: Gervasius..., Olricus |(1165) CodDiplBoh I 205|; hec autem sunt ville ad...parrochiam pertinentes...: Rynarcz, Nemoyow |(1203) ib. II 31|; hii barones in colloquio...erant: Pan Ctibor..., pan Jan |(1483) LibCit V 78|, cf.: tito dolepsaní páni |ib. 76|; al.

b abundanter ponitur (cf. ThLL ib. 2738,19) – užito nadbytečně: stupebamque..., quid tunc facerem, si horrores demonum viderem, qui me rapere vellent, si hii me ad inferna...protraherent |IenstMorb 46*|; sed quia humilitati collactanea virtus mititas est, mitis hic fuit et paciens |VitaIenst 460|

spec. in iunct.: hic idem (cf. ThLL ib. 55) i. q. idem, is – týž, tentýž, ten: curiam...vendere tenebor...aut...successor meus...hocidem facere debet |(1355) RegDipl VI 11|; hocidem promisit...Manka pueris |(1390) LibLun II f.133r|; asserunt (priores) hoc idem, quod doctores |(1433) MonConc 430|; officiales, qui hoc idem officium tenuerunt |(1481) TopTgApp 60a|; al. hic ipse (cf. ThLL ib. 61) eodem sensu: uxor Otticonis...recognovit hoc ipsum seu idem |(1380) LibLun II f.2r|; hoc ipsum...faciens publice proclamare |(s. XV in.) TopTgApp 18b|; officiales..., qui hoc ipsum officium rexerunt |(1486) ib. 61b|; a...die s. Floriani a. XCVII usque hoc ipsum festum anni XCVIII |(1498) ib. 63b|; al.

spec. (ad 1aα ):

a de mundo (cf. ThLL ib. 2706,83) et de iis, quae ad mundum pertinent (de vita, morte sim., cf. ThLL ib. 2707,29), fere i. q. terrenus – tento, t. j. pozemský: Zpitigneu...luce ex hac migravit |Christ 95|; Oudalricus...migravit ab hoc seculo |CosmCont II 239|; de huius carnis ergastulo decedere |(1358) RegDipl VI 470|; si me ab hac miserie valle...per mortem migrare contigerit |(1461) LibCivBrun f.380r|; saepe

b contemptim: i. q. hic talis (cf. ThLL ib. 2708,23), iste – pohrdavě: tento, takový: hii et similes eorum sunt satores omnium viciorum |AugErr 21*|; quomodo...ceci iudicabunt de coloribus, ut hii de doctrina sacra...? |HusEp 12|; al.

2 vi debilitata fere i. q. is (cf. ThLL ib. 2708,74) – ten: donec...dominatus...regni pervenit ad unum ex eisdem principibus ortum, vocitatum Borivoi. Hic cum...iuventutis flore nitesceret |Christ 92|; erat enim pius merencium consolator...Hic...amori divino inserviens...accepit uxorem |VitaHrozn 370|; proposite fuerunt multiplices querimonie de hiis, qui marchionem Misnensem...Pragensem civitatem...immiserant |(1311) RegDipl III 20|; predicatoribus...inhibemus, ne ab hiis, quorum confessionem audierint, ultra unum...halensem audeant acceptare |DocBelHus I 302|; al.

3 vice articuli definiti (cf. ThLL ib. 2737,32) – v platnosti určitého členu, ten: cum audio hoc nomen Ihesus |ArnPardGaud 273|; ten frendula hic koss |ClarGl 205|; hoc ilum, huius ili |Třeb C 6 f.34v|; al.

4 iunct.: hic et hic definitus, certus – takový a takový, určitý: qualiter albedo est species respectu huius et huius albedinis |StanDeUniv 72|; al. ib.