Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): humilio

humilio humilio 1.

1 ταπεινοῦν , alcis auctoritatem minuere, alqm humilem, afflictum reddere, dehonestare – ponížit, pokořit, zkormoutit, zhanobit: cor contritum et h-um (vetus vers. rec. B: srdcem...pokorným ; rec. A in: J. Emler, Spisové 43: upokořeným ) Deus non despicit (cf. Vulg. psalm. 50,19) |KarVita 356a|; superbi propter demerita h-antur (vetus vers.: poníženi bývají ) et humiles propter virtutem exaltantur (cf. Vulg. Matth. 23,12; Luc. 14,11; 18,14) |PulkChron 7b|; h-or (h-ar ed.) plaga (cf. Vulg. lev. 13,26) lepre mdlesse rana trudowatynym |LexClemA 293a|; h-at uxorem (cf. Vulg. deut. 22,24) vhanyl |ib. 293b|; h-amus (gl.: pokorzili ) animas nostras |CapPr P 791 f.5v|; nos putavimus eum quasi leprosum et h-atum (gl.: ponizeneho; Vulg. Is. 53,4) |ib. f.130v|; h-are pokoržiti |LexClemB f.15rb (LexS p.136a, sim. VocLact f.cc 5rb)|; (cor contritum) et h-atum a pokorzeno (Vulg. psalm. 50,19) |UK I E 29 f.296va|

+ 2 opprimere (etiam bello), domare (rebellem), vincere – porobit (též v boji), zkrotit (odbojníka), přemoci: ipseque (Bonifacius) Romanos de Columpna dictos dampnavit et h-avit |PetrZittChron 65a|; Ruthardus et Peregrinus per Lypensem capti et h-ati sunt |NeplChron 479a|; ambo insimul h-averunt inquietos pariter et rebelles (vetus vers.: protivníky všěcky ukrotil ) |PulkChron 186b|; h-avit skrotil |LexClemA 293a|; nisi rex Hungarie cum exercitu...imperatori Romanorum et Australibus auxilio affuisset, iam dudum suas copias omnes h-asset (princeps) et...Austriam...pessumdasset |(1468) LibDec II 109|; h-are porobiti |LexS p.136a|; al.

3 mediopassive et refl. (cf. ThLL VI/3 3100,61):

a se demittere, se submittere, se subiicere – ponížit se, pokořit se, podrobit se: quia Octavianus se h-avit et eorum iudicio se obtulit |VincAnn 450|; Sewischius...regem adiit et dolose se h-ans...graciam...acquisivit |PetrZittChron 23b|; si exaltari cuperit cor vestrum, h-ate vos (vetus vers. rec. B: pokořte sě ; rec. A in: J. Emler, Spisové 8: upokořte se ) |KarVita 338b|; se in cunctis h-ans |VitaIenst 461|; debent ergo fideles...recolere Domini incarnacionem, in qua se h-avit |HusSanct 25|; pocior fuisset revera h-ancium se pia devocio quam ostentacio simulata |ManKor 96|; al.; cf.: h-amini (gl.: pokorzte se ) sub potenti manu Dei (Vulg. I Petr. 5,6) |UK I F 31 f.36r|

nota constr. c. dat. (cf. ThLL ib. 3103,20): Pharaces...h-avit se Pompeio flexis genibus |UK III G 15 f.54r|; h-eris illi (ecclesie) |HilTract f.o 7r|

b se inclinare, humi se prosternere (cf. DuC IV 263a) – sklonit se, padnout k zemi: ipse vero (prepositus)...capucium...deposuit et coram abbate se h-ans sibi benedici inclinato capite...postulavit |PetrZittChron 47b|; abbates autem poplitibus flexis ad pedes regis h-ando...se proiciunt |ib. 48a|; leones h-atis et prostratis hominibus parcunt |FrancPr 441b|; al. part. pf. pro subst. *humiliati, -orum, m. socii primo congregationis haereticae, postea ordinis ecclesiastici a. 1201 conditi, s. XVI dissoluti, a veste humili, i. e. cinerea, non tincta, denominati (cf. LThK 5,534) – humiliáti, členové původně heretického sdružení, později řádu založeného r. 1201, v XVI. stol. zrušeného, pojmenovaní podle šedého, nebarveného roucha (cf. OSN XI 878b): presentibus...Asguino decano..., fratre Pagano L., ordinis H-orum |(1274) RegDipl II 372|; Urbanus...fratribus patriarchis..., s. Marie Theutonicorum et h-orum magistris...salutem |CancArn 561|; illa fuit heresis h-orum, qui iuramenta...prohibebant, sed postmodum revocabant |WencCrumlSig 32*|; al.; cf. humilis (3).