Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): foedus

foedus 2. foedus (fe-), -eris, n.

1 a pactum, societas, concordia, sponsio (publica vel privata) – smlouva, spojenectví, dohoda (veřejná i soukromá): cum quo...se colligavit f-ibus et ligis firmissimis (vetus vers.: sliby silnými; altera vers. in J. Emler, Spisové...Karla IV., Praha 1878,57: smlúvami a pevnými zápisy) |KarVita 362b|; pepigerant f-s zaslibyli slib (Vulg. gen. 14,13) |KNM XIII D 11 f.310ra in mg. (sim. KNM XIII C 17 f.271ra)|; f-is humani (vetus vers.: přiezni lidské) ius dulcissimum |Sat I 168|; f-is humani (vetus vers.: smlúvy lidské a přiezni) diruptor |ib. 170|; f-s slib, paccio post bellum facta |LexClemB f.47va|; f-s, f-is slib aneb smluveny vel mir |LexS p.79b|; f-s...smluwa, mijer |VocLact f.I 3rb|

b praeceptum, lex – nařízení, zákon

+ iunct. (ad 1a):

a c. gen. subst. vel c. adi.: virgines pauperes dote competenti oblata matrimoniali disposuit f-e (cf. ThLL VI/1 1004,80) copulari |LestArn 392|; barones...cum predictis civibus...concordaverunt et se cum eis parentele f-e (vetus vers.: přietelstvím svatebním) coniunxerunt |PulkChron 194b|

b c. verbis: quo percussum (cf. ThLL VI/1 1007,7) f-s invicem...firmius perduraret |CosmCont I 219|; in pacis f-s convenerunt |ib. II 261|

2 christ. iunct.:

a arca foederis (cf. ThLL VI/1 1006,19) i. q. arca testimonii, arca testamenti, i. e. arca, primum in tabernaculo Mosis, postea in templo Salomonis posita, in qua testimonium, i. e. Decalogus tabulis lapideis insculptus, servabatur (cf. Vulg. num. 10,33 et passim) – ,archa úmluvy‘, ,archa svědectví‘, schrána uložená v Mojžíšově stanu, později v Šalomounově chrámu, v níž bylo chováno svědectví, tj. kamenné desky s vyrytým Desaterem: ad instar arche f-is in pectore summi pontificis continentur virga correctionis...et manna dulcedinis |(1222) CodDiplBoh II 232|; arcam portant f-is / Petrus primus principatu, / Paulus doctor magistratu / effulgens pre ceteris |CantBoh 105|; aureole sumuntur...in veteri testamento, tria namque habebant aureolas..., scilicet altaris incensi, archa f-is et mensa proposicionis...secunda significat aureolam virginum, quia sicud archa f-is fuit intus et extra decorata, ita virginitas mentem et corpus ornat |KNM XII F 11 f.20r|

b tabulae foederis Decalogus tabulis lapideis insculptus – kamenné desky s vyrytým Desaterem: f-is tabule vtwrzenye |LexClemA 291|

c tabernaculum foederis (cf. ThLL VI/1 1006,17) i. q. tabernaculum testimonii, i. e. tabernaculum, quod Moses iussu Dei aedificatum suis cum Deo colloquiis sacrasse dicitur (cf. Vulg. exod. 31,7) – stánek úmluvy‘, ,stan setkávání‘, stan, jejž postavil Mojžíš na boží příkaz a v němž rozmlouval s Bohem: sic cum Moyse...nunc in tabernaculo f-is, nunc in hostio tabernaculi permanetis |PetrZittChron 4a|; de tabernaculo f-is et eius utensilibus |(1354) InventViti X|; cf.: ingressi...Moyses et Aaron dimissa omni multitudine thabernaculum f-is (gl.: w stan zasslibeny; cf. Vulg. num. 20,6) |UK V E 19 f.187r|.