Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): anima

anima anima, -ae, f. form.: -abus (dat., abl. pl.; cf. Georges I 435) v. infra

1 a principium vitae, ψυχή – duše

b manes – duše zemřelých

+ eccl.: ut...cum a-abus parentum nostrorum in ęterna requie mereamur refoveri |(1186) CodDiplBoh I 284|; pro remedio a-e domni regis |VincAnn 431|; cum ancilla humilis nostra, videlicet a-a Dei, Filio in coniugium copulatur |ColdaMil f.4r|; ut missas cantent...pro fidelibus a-abus defunctorum |FrancPr 353a|; ecclesiam parrochialem...curam a-arum habentem |(1363) RegDipl VII 859|; contra plebanos et a-arum rectores |(1372) MonVat IV 715|; legavit ad monasterium...XX grossos pro missis a-arum |(1400) LibIudIgl II f.139va|; oracio a-e sancte est presidium |VitaIenst 452|; pontificis et pastoris a-arum precipui |HusSerm 110|; (diebus dominicis potest) confessio dari ac a-arum commendacio fieri |KNM XIII F 6 f.109v|; ex nomine a-arum (= animae) fratris Pulconis |(1462) LibIudIgl III f.284vb| al.

spec.: dies (commemoratio) (omnium) animarum dies festus mortuorum (2. 11.) – den Dušiček: in festo omnium sanctorum et in die a-arum |(1326) RegDipl III 462|; in festo quoque omnium sanctorum, in commemoracione omnium a-arum |(1347) DocCivCrum I 16|; in...die a-arum omnium |(1471) DocAltov I 324| meton.: homo – člověk: si in commissis sibi a-abus dignos fructus agere nequisset, extraneis et non baptizatis predicator missus fuerat |CanapAdalb 256|; virtutes in Cristi Ihesu a-abus iam pulsant |JanovRegIII 362|; commune sanctorum...cum kalendario, in quo notantur a-e (= mortui) |(post 1415) ArchPr| gen. pl. animarum usu adi.: pro anima datus, beneficii causa institutus – zádušní, zřízený jako dobročinná instituce (cf. Brandl 376): cum domus a-arum...annuam pensionem...non bene possit sufferre |(1352) DocZat 20|; Clara de curia a-arum |(1387) LibIudIgl II f.67vb|; balneum quoque a-arum, quod vulgo selpad dicitur, idem fratres pauperibus procurabunt |(1425) LibIudIgl III f.84rb|, cf.: (Blaha molendinator) habet in molendino suo...remedium a-arum, vulgariter zadussie, videlicet balneari pauperes |(1418) LibCivVodn II f.17r|; inter domos Wlczkonis cerdonis et a-arum |(1490) TopTg II 564b|, cf.: v zádušním domku |(1484) ib. 564a|; al. iur. (cf. MW I 658,1): concedentes eidem fratri...potestatem...iuramentum fidelitatis in a-am nostram prestandi |(1342) CodIurBoh II/1 227|; si necesse fuerit iurandi in a-am nostram |(1366) DocWenc 13|

2 nom. propr.: relicta A-e |(1359) LibIudIgl I f.5vb|; domini Iohannis dicti A-a |UK IV A 5 f.46v|

3 alchym.: separa aquam rubeam, que tinctura a-e...denominatur |UK X H 6 f.3r|; eius (mercurii rubei) fex terra cupri appellatur vel a-a calcis |ib.|; magisterium ex tribus perficitur, videlicet corpore, spiritu et a-a...nomina a-e sunt hec: spiritus, aqua sanguinis, colla auri, gumma rubea, vinum sulphuris |UK IX E 9 f.14rb|; que (tinctura aeris) cum reducitur super terram albam foliatam, statim siccatur aqua spiritualis et remanet in corpore a-a, que est tinctura aeris, spiritus igitur retinet a-am...unde precepit Hermes a-as venari in lapidibus, est enim mansio earum in ipsis |ib. f.50ra|; cum predicta terra fermentum pone, quod philosophi a-am vocant |ib. f.81va| (cf. MW I 658,65); al.

4 scheda adiuncta – přiložený lístek, douška (cf. Brandl 43): cui eciam litere (testamenti) quandam parvam literam, que vulgariter a-a vocatur, ...inclusit |SentBrun 301|; secunda a-a huius littere, diligens supplicacio in hec verba |ArchVBr|

5 anima Iudaeorum interior pars caulis pennae – vnitřní část („duše“) brku: yle...est eciam penna vel in pennis illud, quod puelle vocant a-am Iudeorum |UK I C 14 f.5va|.