Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): ascendo

ascendo ascendo, -ere, -scendi, -scensum script. et form.: adsc- |KarMor 66|; assc- |KNM XII E 3 f.161rb|; ansc- |HusBethl IV 133|; -duntem |UK I E 42 f.65r|; ascenre (err.) |LudPasch 62|

1 a scandere, conscendere – stoupat, vystupovat, vstupovat

b evehi – povznést se

c subst. ascendentes, -ium, m. priores, maiores – předkové, pokrevní příbuzní v linii vzestupné

+ c. praep. super (ad 1a): ascendit Cristus hodie / alleluia / super celos rex glorie / aleluia |KonrCant 98| iunct. (ad 1a): in cor ascendere in mentem venire (cf. ThLL II 758,43) – připadnout na mysl: nec eciam unquam in cor nostrum adsc-it |(1433) |MonConc 418|

2 spec. (ad 1a):

a de navi: flumine adverso subire – plout proti proudu: in navigio super flumine Albia a-endo et descendendo... (frumentum) ducere |(1348) AČ 18,294|; quelibet navis onerata...mercibus quibuscunque descendens seu a-ens per Albeam |(1391) DocVenc 96|; al.

b de pecunia: summam facere – o penězích: činit úhrnem, dosahovat částky: dixit se recepisse a Iudeis XXIX lectos...et sic a-it in universo LI libras XVIII denarios |(1365) MonVat III 843|; in maximis pecuniarum summis a-entibus ad centum et triginta milia florenorum |IenstCur 642|; al.

c mus.: de sonis – o tónech: ,fa‘ mutatur in ,ut‘ a-endo de primo cantu bedurali in primum cantum naturalem et e converso ,ut‘ mutatur in ,fa‘ descendendo |NicCos 14|; (cantus) de tercia debet a-i in quintam vel octavam |CapPr P 1463 f.91v|; (tactus generales) sunt triplices, scilicet descendentes, a-entes et indifferentes |ib. f.95r|; si a-itur (prolacio), tunc recipe tactum a-entem vel descendentem vel a-entem cum differente ita, quod prepones a-entem vel indifferentem |ib.|; a-as et descendas per semitonium |ib. f.99v|; al.

d de modo notarum musicarum scribendarum – o způsobu psaní notového písma: tam in ligaturis a-entibus quam descendentibus primus punctus habet tractum a sinistra a-ente...in ligaturis a-entibus ut hic: ..., descendentibus ut hic: ...|CapPr P 1463 f.77v|; brevis plicata (nota) ideo dicitur propter plures tractus simul descendentes vel a-entes, quasi plicas habens |ib. f.80v|; al.

e astron.: de luna: crescere – přibývat: quatuor sunt quadre lune, due in a-endo a coniunccione ad opposicionem et due descendendo |KNM XI D 28 f.12v|

3 per detractionem: i. q. in caelum ascendere – zkráceně, elipticky: vstoupit na nebe: a-it igitur (Iesus) |ColdaMil f.17r|; (Agnes) post Cristum a-entem corde conscenderat |VitaAgn 113| ascendens gradus, signum et ascendens, -entis, m. vel n. astron. et astrol.: oriens – vycházející: per solis altitudinem a-s invenire: hore preterite diei invente per precedentem sumpta altitudine ante meridiem multiplicentur in gradus...productum dematur ab occidentibus et habes gradum a-entem |CapPr P 1460 f.5v|; item si a-s signum fuerit immobile et luna fuerit in signo mobili et domus a-is similiter |AlbicRec f.16v|; mos est astrologorum querere a-em et dominum eius |CapPr P 1466 f.227r|; status populi accipitur ab a-e et a domino eius |UK I G 6 f.106v|; aspice speram...quis gradus ex gradibus zodiaci sit in directo orizontis in parte orientali, quoniam ille est gradus a-s et inicium prime domus |UK III C 2 f.5vb|; si mulier sit gravida, considera a-s et dominum eius |CapPr P 1466 f.271r|; signum, quod est in secunda domo, dicitur a-s sive angulus orientalis |ib. f.220v|; saepe.