Close Window

Lewis : utor

utor ūtor (old form oetor, oesus, etc., from oitor, oisus, Lex. Thor. lin. 11; inf. parag. oetier, Rogat. Tribun. ap. Fest. p. 246 Müll.; Cic. Leg. 3, 4), ūsus (inf. utier, Plaut. Cas. 2, 3, 4; Ter. Phorm. 4, 2, 13), 3, v. dep. etym. dub.. Prop., to use. With abl. To make use of, employ: cave ... ne tibi hoc scipione malum magnum dem. Paeg. Jam utere eo, Plaut. Pers. 5, 2, 36: Th. Oh Epidicumne ego conspicor? Ep. Certe oculis utere, Plaut. Ep. 1, 1, 4: hoc oculo, id. Mil. 4, 7, 25: sola potest animi per se natura ... durare et sensibus uti, Lucr. 3, 560: de rebus ipsis utere tuo judicio, Cic. Off. 1, 1, 2: utinam, quem ad modum oratione sum usurus alienā, sic mihi ore uti liceret alieno, id. Rep. 3, 5, 8: utor neque perantiquis neque inhumanis ac feris testibus, cite, appeal to, id. ib. 1, 37, 58: neque enim accusatore muto neque teste quisquam utitur eo, qui de accusatoris subsellio surgit, id. Rosc. Am. 36, 104: num argumentis utendum in re ejus modi? id. Verr. 2, 4, 6, § 11: mancipium, quo et omnes utimur, et non praebetur a populo, id. ib. 2, 4, 5, § 9: quo interprete non ad linguam Graecam, sed ad furta et flagitia uti solebat, id. ib. 2, 3, 37, § 84: ut postea numquam dextro (oculo) aeque bene usus sit, Nep. Hann. 4, 3: si licet exemplis in parvo grandibus uti, Ov. Tr. 1, 3, 25: viribus utendum est, quas fecimus, Luc. 1, 347.—With ad: ad eam rem usus est tuā mihi operā Sa. Utere, ut vis, Plaut. Pers. 2, 5, 27: earum (navium) materiā atque aere ad reliquas reficiendas utebatur, Caes. B. G. 4, 31: administris ad ea sacrificia Druidibus, id. ib. 6, 16: ut eā potestate ad quaestum uteretur, Cic. Q. Fr. 1, 1, 3, § 11: ad quam rem (deus) motu mentis ac ratione utatur, id. N. D. 1, 37, 104.—With pro: utuntur aut aere aut taleis ferreis ad certum pondus examinatis pro nummo, Caes. B. G. 5, 12.

Esp. To manage, control, wield: bene ut armis, optime ut equis uteretur, Cic. Deiot. 10, 28: nemo est quin eo ipso (equo), quo consuevit, libentius utatur quam intractato, id. Lael. 19, 68.

To spend, use: velim cum illā videas ut sit qui utamur (sc. pecunia), Cic. Att. 11, 11, 2: tantis vectigalibus ad liberalitatem utens, id. Fin. 2, 26, 84: cum horis nostris nos essemus usi, spent, exhausted, id. Verr. 2, 1, 11, § 30.—Absol.: notum et quaerere et uti, Hor. Ep. 1, 7, 57.

To wear: pellibus aut parvis renonum tegimentis utuntur, magnā corporis parte nudā, Caes. B. G. 6, 21 fin.: ne insignibus quidem regiis Tullus nisi jussu populi est ausus uti, Cic. Rep. 2, 17, 31.

To accept, adopt: eā condicione, quae a Caesare ferretur, se usuros ostendebant, Caes. B. G. 4, 11: praeposteris enim utimur consiliis et acta agimus, Cic. Lael. 22, 85.

To resort to, consult: neque Vectium ad se arcessit, quaestorem suum, cujus consilio uteretur, Cic. Verr. 2, 5, 44, § 114: oraculo, Tac. A. 2, 54.

Of a form or style of speech, sentiment, etc., to make, adopt, employ: sermonibus morologis utier, Plaut. Ps. 5, 1, 21: si provincia loqui posset, hac voce uteretur, Cic. Div. in Caecin. 5, 19: hac unā defensione, id. Verr. 2, 4, 4, § 8: haec oratio, quā me uti res publica coëgit, id. Rosc. Am. 49, 143: cum hortatione non egeas, non utar eā pluribus verbis, id. Fam. 11, 5, 3: illa criminatio, quā in me absentem usus est, id. Agr. 3, 1, 3.

To perform, exercise, practise, etc.: crucior, patrem ... nunc inprobi viri officio uti, Plaut. Stich. 1, 1, 14: eādem nos disciplinā utimur, id. As. 1, 3, 49; cf.: nec vero habere virtutem satis est quasi artem aliquam, nisi utare: etsi ars quidem, cum eā non utare, scientiā ipsā teneri potest, Cic. Rep. 1, 2, 2: diuturni silentii, quo eram his temporibus usus, finem hodiernus dies attulit, observed, kept, id. Marcell. 1, 1: eos (senes) ego fortasse nunc imitor et utor aetatis vitio, id. Fam. 2, 16, 6: ratione utuntur, exercise moderation, Plaut. Cas. prol. 27: ut anteponantur ... ratione utentia rationis expertibus, Cic. Top. 18, 69: ne tu, leno, postules Te hic fide lenoniā uti: non potis, Plaut. Rud. 5, 3, 30: viribus uteris per clivos, Hor. Ep. 1, 13, 10.—With adverb. acc.: ut hoc utimur maxime more moro multum, Plaut. Men. 4, 2, 1: ita aperte ipsam rem locutus nil circuitione usus es, Ter. And. 1, 2, 31.

In gen., to use, enjoy, profit by, take advantage of, etc.: otio qui nescit uti plus negoti habet, quam, etc., Enn. ap. Gell. 19, 20, 12 (Trag. Rel. v. 252 Vahl.): sinite ... eodem ut jure uti senem Liceat, quo jure sum usus adulescentior, i. e. enjoy, exercise, Ter. Hec. prol. alt. 2: commodius esse opinor duplici spe utier, id. Phorm. 4, 2, 13: serius a terrā provectae naves neque usae nocturnā aurā in redeundo offenderunt, Caes. B. C. 3, 8: commoda quibus utimur lucemque quā fruimur ab eo nobis dari, Cic. Rosc. Am. 45, 131: in maximo meo dolore hoc solacio utor, quod, etc., id. Fam. 11, 26 init.: usus est hoc cupidine, tamdiu, dum, etc., had the use of, i. e. borrowed, id. Verr. 2, 4, 3, § 6; cf. I. B. 2. infra: utatur suis bonis oportet et fruatur, qui beatus futurus est, id. N. D. 1, 37, 103: propter nauticarum rerum scientiam plurimisque maritimis rebus fruimur atque utimur, id. ib. 2, 60, 152: si fortunā permittitis uti, to try, take advantage of, Verg. A. 9, 240: nostrā utere amicitiā, ut voles, Ter. Hec. 5, 1, 38; cf.: decet hunc ordinem ... bene utier amicitiā, Plaut. Cist. 1, 1, 24: libertate modice utantur, Liv. 34, 49, 8: deorum Muneribus sapienter uti, Hor. C. 4, 9, 48: Ofellam Integris opibus novi non latius usum Quam nunc accisis, id. S. 2, 2, 113: quia parvo nesciet uti, id. Ep. 1, 10, 41: temporibus sapienter utens, taking advantage of, Nep. Epam. 3, 1.—Prov.: foro uti, to make one's market, i. e. accommodate one's prices, actions, etc., to circumstances, take advantage of events: scisti uti foro, Ter. Phorm. 1, 2, 29.—Absol.: opportunae sunt divitiae ut utare (sc. eis), Cic. Lael. 6, 22.

With adverb. acc.: ne Silius quidem quicquam utitur (sc. suis hortis), Cic. Att. 12, 22, 3.

Of passions, traits of character, etc., to indulge, practise, exercise, yield to, etc.: inter nos amore utemur semper subrepticio? Plaut. Curc. 1, 3, 49: alacritate ac studio, Caes. B. G. 4, 24: severitas, quā tu in iis rebus usus es, Cic. Q. Fr. 1, 1, 6, § 19: usus est ipse incredibili patientiā, id. Phil. 1, 4, 9: ego pervicaciam (esse hanc) aio, et eā me uti volo, Att. ap. Non. 433, 1 (Trag. Rel. v. 5 Rib.): dementer amoribus usa, Ov. M. 4, 259.—With in and acc.: ut suā clementiā ac mansuetudine in eos utatur, Caes. B. G. 2, 14.

To experience, undergo, receive, enjoy, etc., ne simili utamur fortunā atque usi sumus, Quom, etc., Ter. Phorm. prol. 31: hoc honore usi togati solent esse, Cic. Phil. 8, 11, 32: homines amplissimis usos honoribus, id. Fl. 19, 45: nobiles amplis honoribus usi, Sall. J. 25, 4: neminem curuli honore usum praeterierunt, Liv. 34, 44, 4: primus externorum usus illo honore quem majores Latio quoque negaverint, Plin. 7, 43, 44, § 136: quoniam semel est odio civiliter usus, Ov. Tr. 3, 8, 41.

To use as food or medicine, to take, drink, etc.: lacte mero veteres usi memorantur et herbis, Ov. F. 4, 369: aquis frigidis, Cels. 1, 1: antidoto, Scrib. Comp. 171: medicamento, id. ib. 228: vino modice, Cels. 8, 11: ex altero (loco, i. e. ex lacu) ut pecus uti possit (sc. aquā), Varr. R. R. 1, 11, 2.

With the thing used, etc., as direct obj. (class. only in gerund. constr.; v. infra): nuptias abjeci, amicos utor primoris viros, Turp. ap. Non. p. 497, 15 (Com. Rel. v. 164 Rib.): facilitatem vulgariam, Nov. ib. 481, 21 (Com. Rel