Close Window

Latinitatis medii aevi lexicon Bohemorum (thanks to the Centre for Classical Studies at the Institute of Philosophy of the Czech Academy of Sciences (www.ics.cas.cz/en)) (2017): bene

bene bene adv. form.: bone |IohMarign 501b|

1 a pulchre, recte, suaviter etc. (c. verbis variis varias significationes speciales habet; oppos.: male) – dobře

b c. adi. i. q. valde – velmi

+ notabiliora ad (1a): iunct. et significationes speciales

a bene volo cui (cf. ThLL II 2115,72) favere alci – přát někomu dobré: si vicine terre velint vobis b-e |(1415) ScriptHus II 272| bene credo (cf. ThLL II 2116,79) recte, vera fide (ὀρθοδόξως) credere – opravdově, pravou vírou věřit: nonnulli tamen ex eadem gente et b-e credunt et pro spe future mercedis bona opera agunt |CanapAdalb 235| bene sum (cf. ThLL II 2113,84) laute, iucunde vivere – mít se dobře: hucusque male fui, sed iam modo b-e sum, quia hodie conmunionem recepi |HusSerm 170|

b iuste, merito (cf. ThLL II 2118,72) – právem: terra...illorum, quos tu b-e fugis, propria est |CanapAdalb 248|

c quasi abundanter ponitur (cf. ThLL II 2124,70): non autem b-e conveniunt...arma bellica et muliercularum contubernia |VincAnn 418|; quasi non b-e contenta de me |LestArn 399|; dictus dominus B. forsan huiusmodi causam audire non est b-e inclinatus aut saltem aliqui ex nacione Germanica, ut eam audiat, minus b-e sunt contenti |DocWicl 408| iunct. notabiliores (ad 1b): dedit se b-e simplex puer in amarissimas lamentationes |CanapAdalb 238|; Benessius...unum ornatum b-e sollempnem...ad sanctam Pragensem ecclesiam...dedit |(1364 Mart. 25) ArchPr|; ut...b-e grossum et lascivum...sedeat equum |MichPrRem 368|; ornamentum cum dyalmaticis viridis b-e preciosis |(1412) DocAltov I 388|

2 vim comparativi auget, fere i. q. multo – zesiluje komparativ, mnohem: Pragenses...existentes b-e forciores, quam Procopius sit cum suis |(1432) MonConc 1451|; ad conspiciendam librariam eorum, que b-e solemnior fuit et preciosior libraria minorum |PetrZat 296|

3 cum nominibus numeralibus et aliis notionibus numerum vel copiam significantibus: certe, minimum – u číslovek a podobných výrazů: jistě, nejméně (srv. česky „dobře“ v tomto smyslu): cum sex milibus peditum contra inimicos, qui b-e totidem (vetus vers.: dobře tak mnoho ) vel plures fuerant, pugnam arripuimus |KarVita 343b|; quod...sibi cesserit b-e calceus croci et aliquantulum piperis |(1366) LibIudIgl I f.60va|; extremam unccionem b-e quater sumpserat (Karolus IV.) |IenstSerm 429b|; et iacuit ibi (rex Polonie) b-e per decem septimanas |ScriptHus I 11|; item Alexander de Halis, qui b-e fuit ante ducentos annos |PetrZat 301| significationi (4) appropinquat: fuit enim (Wenceslaus) per eos (directores) et librarium b-e decies monitus, ut volumina...ad librariam reponeret |StatUniv 50|; exiverunt iterum plures de Wyenna b-e ad mille vel plures |DeLad 60b|; saepe bene bis non semel – nejednou: hoc vidi posthec b-e bis, quod eidem / ipsius in festo non unica missa dabatur |AnnSarLud 204|; quam (sexagenam census) eciam ipse deponens b-e bis solvit ipsi ecclesie |VisitArchid f.19v|

4 certe, vero – jistě, vskutku: sunt tamen b-e quidam gygantes, quorum unum vidi |IohMarign 509b|; sed quia ignis mixicionem aliorum non patitur, non putrescit, sed b-e cetera elementa, ut in Metheoris: omnia putrescunt excepto igne |AlbicMin 127|; sed tamen nullum eorum est corpus Cristi...sed b-e unum aliud corpus, quod satis equivoce dicitur corpus Cristi |IohZatEuch 7| oppos.: non bene (cf. ThLL II 2125,29) – špatně: quia vasi in mundo et non b-e purgato, scilicet cordi, non infundetur Spiritus sanctus |IohSil 139| melius comp. ad bene – lépe: m-s lepe |ClarGl 14|

+ c. praep. supra : dicere, quod nunc etas nostra m-s supra istos senciat et intelligat scripturas |HilTract f.b 5v| pro superlativo ponitur, praecipue in iunct. „prout melius“ – (co) nejlépe: sibi (regi)...prout m-s poterimus...assistemus |(1294) ArchCor I 83|; sedilia quoque et mense et omnia...prout m-s poterat construere ingenium et manus artificum, nichil omnino fuerat pretermissum |PetrZittChron 86b|; eos...viis et modis, quibus m-s poteritis...procures inducere |(1363) RegDipl VII 800|; meliori modo, via, iure et forma, quibus m-s et efficacius de iure fieri potest et debet in...Iohannem...tamquam in arbitrum...compromiserunt |HusEp 5|; ita quod cum omnibus armatis hominibus tuis, prout m-s poteris, expeditis sis in tali festo circa talem locum finaliter constitutus |(s. XV in.) TopTgApp18b|; al. optime superl. ad bene – nejlépe

+ c. adi.: o-e cautus Dei servus |BrunAdalb 284|; cf. supra (1b).