Aristoteles_cps99, Analytica posteriora, 1, 33HOME > '������������������������' in 'Aristoteles, Analytica posteriora, 1, 33'
Aristoteles, Analytica posteriora, 1, CAPUT 32 <<<     >>> CAPUT 34hide dictionary links

(227) CAPUT 33

Τὸ δ᾿ ἐπιστητὸν καὶ ἐπιστήμη διαφέρει τοῦ δοξαστοῦ καὶ
δόξης,
ὅτι μὲν ἐπιστήμη καθόλου καὶ δι᾿ ἀναγκαίων, τὸ δ᾿
ἀναγκαῖον
οὐκ ἐνδέχεται ἄλλως ἔχειν. Ἔστι δέ τινα ἀληθῆ
μὲν
καὶ ὄντα, ἐνδεχόμενα δὲ καὶ ἄλλως ἔχειν. Δῆλον οὖν
ὅτι
περὶ μὲν ταῦτα ἐπιστήμη οὐκ ἔστιν· εἴη γὰρ ἂν ἀδύνατα (228) ἄλλως ἔχειν τὰ δυνατὰ ἄλλως ἔχειν. Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ
νοῦς·
λέγω γὰρ νοῦν ἀρχὴν ἐπιστήμης. Οὐδ᾿ ἐπιστήμη ἀναπόδεικτος·
τοῦτο
δ᾿ ἐστὶν ὑπόληψις τῆς ἀμέσου προτάσεως.
Ἀληθὴς
δ᾿ ἐστὶ νοῦς καὶ ἐπιστήμη καὶ δόξα καὶ τὸ διὰ
τούτων
λεγόμενον· ὥστε λείπεται δόξαν εἶναι περὶ τὸ
ἀληθὲς
μὲν ψεῦδος, ἐνδεχόμενον δὲ καὶ ἄλλως ἔχειν.
Τοῦτο
δ᾿ ἐστὶν ὑπόληψις τῆς ἀμέσου προτάσεως καὶ μὴ
ἀναγκαίας.
Καὶ ὁμολογούμενον δ᾿ οὕτω τοῖς φαινομένοις·
τε γὰρ δόξα ἀβέβαιον, καὶ φύσις τοιαύτη. Πρὸς δὲ
τούτοις
οὐδεὶς οἴεται δοξάζειν, ὅταν οἴηται ἀδύνατον ἄλλως
ἔχειν,
ἀλλ᾿ ἐπίστασθαι· ἀλλ᾿ ὅταν εἶναι μὲν οὕτως, οὐ μὴν
ἀλλὰ
καὶ ἄλλως οὐδὲν κωλύειν, τότε δοξάζειν, ὡς τοῦ μὲν
τοιούτου
δόξαν οὖσαν, τοῦ δ᾿ ἀναγκαίου ἐπιστήμην.

Πῶς οὖν ἔστι τὸ αὐτὸ δοξάσαι καὶ ἐπίστασθαι, καὶ διὰ
τί
οὐκ ἔστιν δόξα ἐπιστήμη, εἴ τις θήσει ἅπαν οἶδεν ἐνδέχεσθαι
δοξάζειν;
ἀκολουθήσει γὰρ μὲν εἰδὼς δὲ δοξάζων
διὰ
τῶν μέσων, ἕως εἰς τὰ ἄμεσα ἔλθῃ, ὥστ᾿ εἴπερ
ἐκεῖνος
οἶδε, καὶ δοξάζων οἶδεν. Ὥσπερ γὰρ καὶ τὸ ὅτι
δοξάζειν
ἔστι, καὶ τὸ διότι· τοῦτο δὲ τὸ μέσον. εἰ μὲν
οὕτως
ὑπολήψεται τὰ μὴ ἐνδεχόμενα ἄλλως ἔχειν ὥσπερ
ἔχειν
τοὺς ὁρισμοὺς δι᾿ ὧν αἱ ἀποδείξεις, οὐ δοξάσει ἀλλ᾿
ἐπιστήσεται·
εἰ δ᾿ ἀληθῆ μὲν εἶναι, οὐ μέντοι ταῦτά γε
αὐτοῖς
ὑπάρχειν κατ᾿ οὐσίαν καὶ κατὰ τὸ εἶδος, δοξάσει
καὶ
οὐκ ἐπιστήσεται ἀληθῶς, καὶ τὸ ὅτι καὶ τὸ διότι, ἐὰν
μὲν
διὰ τῶν ἀμέσων δοξάσῃ· ἐὰν δὲ μὴ διὰ τῶν ἀμέσων, τὸ
ὅτι
μόνον δοξάσει; τοῦ δ᾿ αὐτοῦ δόξα καὶ ἐπιστήμη οὐ
πάντως
ἐστίν, ἀλλ᾿ ὥσπερ καὶ ψευδὴς καὶ ἀληθὴς τοῦ αὐτοῦ
τρόπον
τινά, οὕτω καὶ ἐπιστήμη καὶ δόξα τοῦ αὐτοῦ. Καὶ
γὰρ
δόξαν ἀληθῆ καὶ ψευδῆ ὡς μέν τινες λέγουσι τοῦ αὐτοῦ (229) εἶναι, ἄτοπα συμβαίνει αἱρεῖσθαι ἄλλα τε καὶ μὴ δοξάζειν
δοξάζει ψευδῶς· ἐπεὶ δὲ τὸ αὐτὸ πλεοναχῶς λέγεται, ἔστι
μὲν
ὡς ἐνδέχεται, ἔστι δ᾿ ὡς οὔ. Τὸ μὲν γὰρ σύμμετρον
εἶναι
τὴν διάμετρον ἀληθῶς δοξάζειν ἄτοπον· ἀλλ᾿ ὅτι
διάμετρος,
περὶ ἣν αἱ δόξαι, τὸ αὐτό, οὕτω τοῦ αὐτοῦ, τὸ
δὲ
τί ἦν εἶναι ἑκατέρῳ κατὰ τὸν λόγον οὐ τὸ αὐτό. Ὁμοίως
δὲ
καὶ ἐπιστήμη καὶ δόξα τοῦ αὐτοῦ. μὲν γὰρ οὕτως
τοῦ
ζῴου ὥστε μὴ ἐνδέχεσθαι μὴ εἶναι ζῷον, δ᾿ ὥστ᾿ ἐνδέχεσθαι.
Οἷον
εἰ μὲν ὅπερ ἀνθρώπου ἐστίν, δ᾿ ἀνθρώπου
μέν,
μὴ ὅπερ δ᾿ ἀνθρώπου. Τὸ αὐτὸ γὰρ ὅτι ἄνθρωπος,
τὸ
δ᾿ ὡς οὐ τὸ αὐτό.

Φανερὸν δ᾿ ἐκ τούτων ὅτι οὐδὲ δοξάζειν ἅμα τὸ αὐτὸ καὶ
ἐπίστασθαι
ἐνδέχεται. Ἅμα γὰρ ἂν ἔχοι ὑπόληψιν τοῦ
ἄλλως
ἔχειν καὶ μὴ ἄλλως τὸ αὐτό· ὅπερ οὐκ ἐνδέχεται.
Ἐν
ἄλλῳ μὲν γὰρ ἑκάτερον εἶναι ἐνδέχεται τοῦ αὐτοῦ, ὡς
εἴρηται,
ἐν δὲ τῷ αὐτῷ οὐδ᾿ οὕτως οἷόν τε· ἕξει γὰρ ὑπόληψιν
ἅμα,
οἷον ὅτι ἄνθρωπος ὅπερ ζῷον (τοῦτο γὰρ ἦν
τὸ
μὴ ἐνδέχεσθαι εἶναι μὴ ζῷον) καὶ μὴ ὅπερ ζῷον· τοῦτο
γὰρ
ἔσται τὸ ἐνδέχεσθαι.

Τὰ δὲ λοιπὰ πῶς δεῖ διανεῖμαι ἐπί τε διανοίας καὶ νοῦ καὶ
ἐπιστήμης
καὶ τέχνης καὶ φρονήσεως καὶ σοφίας, τὰ μὲν φυσικῆς
τὰ
δὲ ἠθικῆς θεωρίας μᾶλλον ἐστίν.


HOME > '������������������������' in 'Aristoteles, Analytica posteriora, 1, 33'
548w 7.2166311740875 s