Aristoteles_cps99, Analytica priora, 1, 4HOME > '������������������������' in 'Aristoteles, Analytica priora, 1, 4'
Aristoteles, Analytica priora, 1, CAPUT 3 <<<     >>> CAPUT 5hide dictionary links

(64) CAPUT 4

Διωρισμένων δὲ τούτων λέγομεν ἤδη διὰ τίνων καὶ πότε
καὶ
πῶς γίνεται πᾶς συλλογισμός· ὕστερον δὲ λεκτέον περὶ
ἀποδείξεως.
Πρότερον δὲ περὶ συλλογισμοῦ λεκτέον περὶ
ἀποδείξεως
διὰ τὸ καθόλου μᾶλλον εἶναι τὸν συλλογισμόν·
μὲν γὰρ ἀπόδειξις συλλογισμός τις, συλλογισμὸς δὲ
οὐ
πᾶς ἀπόδειξις.

Ὅταν οὖν ὅροι τρεῖς οὕτως ἔχωσι πρὸς ἀλλήλους ὥστε (65) τὸν ἔσχατον ἐν ὅλῳ εἶναι τῷ μέσῳ καὶ τὸν μέσον ἐν ὅλῳ τῷ
πρώτῳ
εἶναι μὴ εἶναι, ἀνάγκη τῶν ἄκρων εἶναι συλλογισμὸν
τέλειον.
Καλῶ δὲ μέσον μὲν καὶ αὐτὸ ἐν ἄλλῳ καὶ
ἄλλο
ἐν τούτῳ ἐστίν, καὶ τῇ θέσει γίνεται μέσον· ἄκρα δὲ
τὸ
αὐτό τε ἐν ἄλλῳ ὂν καὶ ἐν ἄλλο ἐστίν. Εἰ γὰρ τὸ Α
κατὰ
παντὸς τοῦ Β καὶ τὸ Β κατὰ παντὸς τοῦ Γ, ἀνάγκη
τὸ
Α κατὰ παντὸς τοῦ Γ κατηγορεῖσθαι· πρότερον γὰρ εἴρηται
πῶς
τὸ κατὰ παντὸς λέγομεν. Ὁμοίως δὲ καὶ εἰ τὸ
μὲν
Α κατὰ μηδενὸς τοῦ Β, τὸ δὲ Β κατὰ παντὸς τοῦ Γ,
ὅτι
τὸ Α οὐδενὶ τῷ Γ ὑπάρξει. Εἰ δὲ τὸ μὲν πρῶτον παντὶ
τῷ
μέσῳ ὑπάρχει, τὸ δὲ μέσον μηδενὶ τῷ ἐσχάτῳ ὑπάρχει,
οὐκ
ἔσται συλλογισμὸς τῶν ἄκρων· οὐδὲν γὰρ ἀναγκαῖον
συμβαίνει
τῷ ταῦτα εἶναι· καὶ γὰρ παντὶ καὶ μηδενὶ ἐνδέχεται
τὸ
πρῶτον τῷ ἐσχάτῳ ὑπάρχειν, ὥστε οὔτε τὸ κατὰ
μέρος
οὔτε τὸ καθόλου γίνεται ἀναγκαῖον· μηδενὸς δὲ ὄντος
ἀναγκαίου
διὰ τούτων οὐκ ἔσται συλλογισμός. Ὅροι τοῦ
παντὶ
ὑπάρχειν ζῷον—ἄνθρωπος—ἵππος, τοῦ μηδενὶ ζῷον—
ἄνθρωπος—λίθος.
Οὐδ᾿ ὅταν μήτε τὸ πρῶτον τῷ μέσῳ μήτε
τὸ
μέσον τῷ ἐσχάτῳ μηδενὶ ὑπάρχῃ, οὐδ᾿ οὕτως ἔσται συλλογισμός.
Ὅροι
τοῦ ὑπάρχειν ἐπιστήμη—γραμμή—ἰατρική,
τοῦ
μὴ ὑπάρχειν ἐπιστήμη—γραμμή—μονάς. Καθόλου μὲν
οὖν
ὄντων τῶν ὅρων, δῆλον ἐν τούτῳ τῷ σχήματι πότε
ἔσται
καὶ πότε οὐκ ἔσται συλλογισμός, καὶ ὅτι ὄντος τε
συλλογισμοῦ
τοὺς ὅρους ἀναγκαῖον ἔχειν ὡς εἴπομεν, ἄν θ᾿
οὕτως
ἔχωσιν, ὅτι ἔσται συλλογισμός.

Εἰ δ᾿ μὲν καθόλου τῶν ὅρων δ᾿ ἐν μέρει πρὸς τὸν
ἕτερον,
ὅταν μὲν τὸ καθόλου τεθῇ πρὸς τὸ μεῖζον ἄκρον
κατηγορικὸν
στερητικόν, τὸ δὲ ἐν μέρει πρὸς τὸ ἔλαττον
κατηγορικόν,
ἀνάγκη συλλογισμὸν εἶναι τέλειον, ὅταν δὲ
πρὸς
τὸ ἔλαττον καὶ ἄλλως πως ἔχωσιν οἱ ὅροι, ἀδύνατον.
Λέγω
δὲ μεῖζον μὲν ἄκρον ἐν τὸ μέσον ἐστίν, ἔλαττον δὲ
τὸ
ὑπὸ τὸ μέσον ὄν. Ὑπαρχέτω γὰρ τὸ μὲν Α παντὶ τῷ
Β,
τὸ δὲ Β τινὶ τῷ Γ. Οὐκοῦν εἰ ἔστι παντὸς κατηγορεῖσθαι (66) τὸ ἐν ἀρχῇ λεχθέν, ἀνάγκη τὸ Α τινὶ τῷ Γ ὑπάρχειν.
Καὶ
εἰ τὸ μὲν Α μηδενὶ τῷ Β ὑπάρχει, τὸ δὲ Β τινὶ τῷ Γ,
ἀνάγκη
τὸ Α τινὶ τῷ Γ μὴ ὑπάρχειν· ὥρισται γὰρ καὶ τὸ
κατὰ
μηδενὸς πῶς λέγομεν· ὥστε ἔσται συλλογισμὸς τέλειος.
Ὁμοίως
δὲ καὶ εἰ ἀδιόριστον εἴη τὸ Β Γ, κατηγορικὸν
ὄν·
γὰρ αὐτὸς ἔσται συλλογισμὸς ἀδιορίστου τε
καὶ
ἐν μέρει ληφθέντος. Ἐὰν δὲ πρὸς τὸ ἔλαττον ἄκρον
τὸ
καθόλου τεθῇ κατηγορικὸν στερητικόν, οὐκ ἔσται
συλλογισμός,
οὔτε καταφατικοῦ οὔτε ἀποφατικοῦ οὔτε
ἀδιορίστου
κατὰ μέρος ὄντος, οἷον εἰ τὸ μὲν Α τινὶ τῷ
Β
ὑπάρχει μὴ ὑπάρχει, τὸ δὲ Β παντὶ τῷ Γ ὑπάρχει·
ὅροι
τοῦ ὑπάρχειν ἀγαθόν—ἕξις—φρόνησις, τοῦ μὴ ὑπάρχειν
ἀγαθόν—ἕξις—ἀμαθία.
Πάλιν εἰ τὸ μὲν Β μηδενὶ
τῷ
Γ, τὸ δὲ Α τινὶ τῷ Β ὑπάρχει μὴ ὑπάρχει μὴ
παντὶ
ὑπάρχει, οὐδ᾿ οὕτως ἔσται συλλογισμός. Ὅροι λευκόν—ἵππος—κύκνος,
λευκόν—ἵππος—κόραξ.
Οἱ αὐτοὶ
δὲ
καὶ εἰ τὸ Α Β ἀδιόριστον. Οὐδ᾿ ὅταν τὸ μὲν πρὸς τῷ
μείζονι
ἄκρῳ καθόλου γένηται κατηγορικὸν στερητικόν,
τὸ
δὲ πρὸς τῷ ἐλάττονι στερητικὸν κατὰ μέρος, οὐκ ἔσται
συλλογισμὸς
ἀδιορίστου τε καὶ ἐν μέρει ληφθέντος, οἷον εἰ
τὸ
μὲν Α παντὶ τῷ Β ὑπάρχει, τὸ δὲ Β τινὶ τῷ Γ μή,
εἰ
μὴ παντὶ ὑπάρχει· γὰρ ἄν τινι μὴ ὑπάρχῃ τὸ μέσον,
τούτῳ
καὶ παντὶ καὶ οὐδενὶ ἀκολουθήσει τὸ πρῶτον. Ὑποκείσθωσαν
γὰρ
οἱ ὅροι ζῷον—ἄνθρωπος—λευκόν· εἶτα καὶ
ὧν
μὴ κατηγορεῖται λευκῶν ἄνθρωπος, εἰλήφθω κύκνος καὶ
χιών·
οὐκοῦν τὸ ζῷον τοῦ μὲν παντὸς κατηγορεῖται, τοῦ δὲ
οὐδενός,
ὥστε οὐκ ἔσται συλλογισμός. Πάλιν τὸ μὲν Α μηδενὶ
τῷ
Β ὑπαρχέτω, τὸ δὲ Β τινὶ τῷ Γ μὴ ὑπαρχέτω· καὶ
οἱ
ὅροι ἔστωσαν ἄψυχον—ἄνθρωπος—λευκόν· εἶτα εἰλήφθωσαν,
ὧν
μὴ κατηγορεῖται λευκῶν ἄνθρωπος, κύκνος καὶ (67) χιών· τὸ γὰρ ἄψυχον τοῦ μὲν παντὸς κατηγορεῖται, τοῦ δὲ
οὐδενός.
Ἔτι ἐπεὶ ἀδιόριστον τὸ τινὶ τῷ Γ τὸ Β μὴ ὑπάρχειν,
ἀληθεύεται
δέ, καὶ εἰ μηδενὶ ὑπάρχει καὶ εἰ μὴ παντί,
ὅτι
τινὶ οὐχ ὑπάρχει, ληφθέντων δὲ τοιούτων ὅρων ὥστε
μηδενὶ
ὑπάρχειν οὐ γίνεται συλλογισμός (τοῦτο γὰρ εἴρηται
πρότερον),
φανερὸν οὖν ὅτι τῷ οὕτως ἔχειν τοὺς ὅρους οὐκ
ἔσται
συλλογισμός· ἦν γὰρ ἂν καὶ ἐπὶ τούτων. Ὁμοίως
δὲ
δειχθήσεται καὶ εἰ τὸ καθόλου τεθείη στερητικόν. Οὐδέ
γ᾿
ἐὰν ἄμφω τὰ διαστήματα κατὰ μέρος κατηγορικῶς
στερητικῶς,
τὸ μὲν κατηγορικῶς τὸ δὲ στερητικῶς λέγηται,
τὸ μὲν ἀδιόριστον τὸ δὲ διωρισμένον, ἄμφω ἀδιόριστα,
οὐκ
ἔσται συλλογισμὸς οὐδαμῶς. Ὅροι δὲ κοινοὶ πάντων
ζῷον—λευκόν—ἵππος,
ζῷον—λευκόν—λίθος.

Φανερὸν οὖν ἐκ τῶν εἰρημένων ὡς ἐὰν συλλογισμὸς ἐν
τούτῳ
τῷ σχήματι κατὰ μέρος, ὅτι ἀνάγκη τοὺς ὅρους οὕτως
ἔχειν
ὡς εἴπομεν· ἄλλως γὰρ ἐχόντων οὐδαμῶς γίνεται. Δῆλον
δὲ
καὶ ὅτι πάντες οἱ ἐν αὐτῷ συλλογισμοὶ τέλειοί εἰσι·
πάντες
γὰρ ἐπιτελοῦνται διὰ τῶν ἐξ ἀρχῆς ληφθέντων. Καὶ
ὅτι
πάντα τὰ προβλήματα δείκνυται διὰ τούτου τοῦ σχήματος·
καὶ
γὰρ τὸ παντὶ καὶ τὸ μηδενὶ καὶ τὸ τινὶ καὶ τὸ μή
τινι
ὑπάρχειν. Καλῶ δὲ τὸ τοιοῦτον σχῆμα πρῶτον.


HOME > '������������������������' in 'Aristoteles, Analytica priora, 1, 4'
Aristoteles, Analytica priora, 1, CAPUT 3 <<<     >>> CAPUT 5
871w 0.93855094909668 s