Aristoteles_cps99, Analytica priora, 1, 5HOME > '������������������������' in 'Aristoteles, Analytica priora, 1, 5'
Aristoteles, Analytica priora, 1, CAPUT 4 <<<     >>> CAPUT 6hide dictionary links

(67) CAPUT 5

Ὅταν δὲ τὸ αὐτὸ τῷ μὲν παντὶ τῷ δὲ μηδενὶ ὑπάρχῃ,
ἑκατέρῳ
παντὶ μηδενί, τὸ μὲν σχῆμα τὸ τοιοῦτον καλῶ
δεύτερον,
μέσον δὲ ἐν αὐτῷ λέγω τὸ κατηγορούμενον ἀμφοῖν,
ἄκρα
δὲ καθ᾿ ὧν λέγεται τοῦτο, μεῖζον δὲ ἄκρον τὸ πρὸς τῷ
μέσῳ
κείμενον, ἔλαττον δὲ τὸ πορρωτέρω τοῦ μέσου. Τίθεται
δὲ
τὸ μέσον ἔξω μὲν τῶν ἄκρων, πρῶτον δὲ τῇ θέσει.
Τέλειος
μὲν οὖν οὐκ ἔσται συλλογισμὸς οὐδαμῶς ἐν τούτῳ
τῷ
σχήματι, δυνατὸς δ᾿ ἔσται καὶ καθόλου καὶ μὴ καθόλου
τῶν
ὅρων ὄντων. Καθόλου μὲν οὖν ὄντων ἔσται συλλογισμός, (68) ὅταν τὸ μέσον τῷ μὲν παντὶ τῷ δὲ μηδενὶ ὑπάρχῃ,
ἂν
πρὸς ὁποτερῳοῦν τὸ στερητικόν· ἄλλως δ᾿ οὐδαμῶς.
Κατηγορείσθω
γὰρ τὸ Μ τοῦ μὲν Ν μηδενός, τοῦ δὲ Ξ παντός.
Ἐπεὶ
οὖν ἀντιστρέφει τὸ στερητικόν, οὐδενὶ τῷ Μ ὑπάρξει
τὸ
Ν· τὸ δέ γε Μ παντὶ τῷ Ξ ὑπέκειτο· ὥστε τὸ Ν οὐδενὶ
τῷ
Ξ· τοῦτο γὰρ δέδεικται πρότερον. Πάλιν εἰ τὸ Μ
τῷ
μὲν Ν παντὶ τῷ δὲ Ξ μηδενί, οὐδὲ τὸ Ξ τῷ Ν οὐδενὶ
ὑπάρξει.
Εἰ γὰρ τὸ Μ οὐδενὶ τῷ Ξ, οὐδὲ τὸ Ξ οὐδενὶ τῷ Μ·
τὸ
δέ γε Μ παντὶ τῷ Ν ὑπῆρχεν· τὸ ἄρα Ξ οὐδενὶ τῷ Ν
ὑπάρξει·
γεγένηται γὰρ πάλιν τὸ πρῶτον σχῆμα. Ἐπεὶ δὲ
ἀντιστρέφει
τὸ στερητικόν, οὐδὲ τὸ Ν οὐδενὶ τῷ Ξ ὑπάρξει,
ὥστ᾿
ἔσται αὐτὸς συλλογισμός. Ἔστι δὲ δεικνύναι ταῦτα
καὶ
εἰς τὸ ἀδύνατον ἄγοντας. Ὅτι μὲν οὖν γίνεται συλλογισμὸς
οὕτως
ἐχόντων τῶν ὅρων, φανερόν, ἀλλ᾿ οὐ τέλειος·
οὐ
γὰρ μόνον ἐκ τῶν ἐξ ἀρχῆς ἀλλὰ καὶ ἐξ ἄλλων ἐπιτελεῖται
τὸ
ἀναγκαῖον. Ἐὰν δὲ τὸ Μ παντὸς τοῦ Ν καὶ τοῦ Ξ
κατηγορῆται,
οὐκ ἔσται συλλογισμός. Ὅροι τοῦ ὑπάρχειν
οὐσία—ζῷον—ἄνθρωπος,
τοῦ μὴ ὑπάρχειν οὐσία—ζῷον—
ἀριθμός·
μέσον οὐσία. Οὐδ᾿ ὅταν μήτε τοῦ Ν μήτε τοῦ Ξ
μηδενὸς
κατηγορῆται τὸ Μ. Ὅροι τοῦ ὑπάρχειν γραμμή—
ζῷον—ἄνθρωπος,
τοῦ μὴ ὑπάρχειν γραμμή—ζῷον—λίθος.
Φανερὸν
οὖν ὅτι ἂν συλλογισμὸς καθόλου τῶν ὅρων ὄντων,
ἀνάγκη
τοὺς ὅρους ἔχειν ὡς ἐν ἀρχῇ εἴπομεν· ἄλλως γὰρ
ἐχόντων
οὐ γίνεται τὸ ἀναγκαῖον.

Ἐὰν δὲ πρὸς τὸν ἕτερον καθόλου τὸ μέσον, ὅταν μὲν
πρὸς
τὸν μείζω γένηται καθόλου κατηγορικῶς στερητικῶς,
πρὸς
δὲ τὸν ἐλάττω κατὰ μέρος καὶ ἀντικειμένως τῷ
καθόλου
(λέγω δὲ τὸ ἀντικειμένως, εἰ μὲν τὸ καθόλου στερητικόν,
τὸ
ἐν μέρει καταφατικόν· εἰ δὲ κατηγορικὸν τὸ καθόλου,
τὸ
ἐν μέρει στερητικόν), ἀνάγκη γίνεσθαι συλλογισμὸν (69) στερητικὸν κατὰ μέρος. Εἰ γὰρ τὸ Μ τῷ μὲν Ν
μηδενὶ
τῷ δὲ Ξ τινὶ ὑπάρχει, ἀνάγκη τὸ Ν τινὶ τῷ Ξ μὴ
ὑπάρχειν.
Ἐπεὶ γὰρ ἀντιστρέφει τὸ στερητικόν, οὐδενὶ τῷ
Μ
ὑπάρξει τὸ Ν· τὸ δέ γε Μ ὑπέκειτο τινὶ τῷ Ξ ὑπάρχειν·
ὥστε
τὸ Ν τινὶ τῷ Ξ οὐχ ὑπάρξει· γίνεται γὰρ
συλλογισμὸς
διὰ τοῦ πρώτου σχήματος. Πάλιν εἰ τῷ μὲν
Ν
παντὶ τὸ Μ, τῷ δὲ Ξ τινὶ μὴ ὑπάρχει, ἀνάγκη τὸ Ν
τινὶ
τῷ Ξ μὴ ὑπάρχειν· εἰ γὰρ παντὶ ὑπάρχει, κατηγορεῖται
δὲ
καὶ τὸ Μ παντὸς τοῦ Ν, ἀνάγκη τὸ Μ παντὶ τῷ Ξ
ὑπάρχειν·
ὑπέκειτο δὲ τινὶ μὴ ὑπάρχειν. Καὶ εἰ τὸ Μ τῷ
μὲν
Ν παντὶ ὑπάρχει τῷ δὲ Ξ μὴ παντί, ἔσται συλλογισμὸς
ὅτι
οὐ παντὶ τῷ Ξ τὸ Ν· ἀπόδειξις δ᾿ αὐτή. Ἐὰν δὲ τοῦ
μὲν
Ξ παντὸς τοῦ δὲ Ν μὴ παντὸς κατηγορῆται, οὐκ ἔσται
συλλογισμός.
Ὅροι ζῷον—οὐσία—κόραξ, ζῷον—λευκόν
—κόραξ.
Οὐδ᾿ ὅταν τοῦ μὲν Ξ μηδενός, τοῦ δὲ Ν τινός.
Ὅροι
τοῦ ὑπάρχειν ζῷον—οὐσία—μονάς, τοῦ μὴ ὑπάρχειν
ζῷον—οὐσία—ἐπιστήμη.

Ὅταν μὲν οὖν ἀντικείμενον τὸ καθόλου τῷ κατὰ μέρος,
εἴρηται
πότ᾿ ἔσται καὶ πότ᾿ οὐκ ἔσται συλλογισμός· ὅταν
δὲ
ὁμοιοσχήμονες ὦσιν αἱ προτάσεις, οἷον ἀμφότεραι στερητικαὶ
καταφατικαί, οὐδαμῶς ἔσται συλλογισμός. Ἔστωσαν
γὰρ
πρῶτον στερητικαί, καὶ τὸ καθόλου κείσθω πρὸς
τὸ
μεῖζον ἄκρον, οἷον τὸ Μ τῷ μὲν Ν μηδενὶ τῷ δὲ Ξ τινὶ
μὴ
ὑπαρχέτω· ἐνδέχεται δὴ καὶ παντὶ καὶ μηδενὶ τῷ Ξ τὸ Ν
ὑπάρχειν.
Ὅροι τοῦ μὲν μὴ ὑπάρχειν μέλαν—χιών—ζῷον·
τοῦ
δὲ παντὶ ὑπάρχειν οὐκ ἔστι λαβεῖν, εἰ τὸ Μ τῷ Ξ τινὶ
μὲν
ὑπάρχει τινὶ δὲ μή. Εἰ γὰρ παντὶ τῷ Ξ τὸ Ν, τὸ δὲ
Μ
μηδενὶ τῷ Ν, τὸ Μ οὐδενὶ τῷ Ξ ὑπάρξει· ἀλλ᾿ ὑπέκειτο
τινὶ
ὑπάρχειν. Οὕτω μὲν οὖν οὐκ ἐγχωρεῖ λαβεῖν
ὅρους,
ἐκ δὲ τοῦ ἀδιορίστου δεικτέον· ἐπεὶ γὰρ ἀληθεύεται (70) τὸ τινὶ μὴ ὑπάρχειν τὸ Μ τῷ Ξ καὶ εἰ μηδενὶ ὑπάρχει,
μηδενὶ
δὲ ὑπάρχοντος οὐκ ἦν συλλογισμός, φανερὸν ὅτι οὐδὲ
νῦν
ἔσται. Πάλιν ἔστωσαν κατηγορικαί, καὶ τὸ καθόλου
κείσθω
ὁμοίως, οἷον τὸ Μ τῷ μὲν Ν παντὶ τῷ δὲ Ξ τινὶ
ὑπαρχέτω.
Ἐνδέχεται δὴ τὸ Ν τῷ Ξ καὶ παντὶ καὶ μηδενὶ
ὑπάρχειν.
Ὅροι τοῦ μηδενὶ ὑπάρχειν λευκόν—κύκνος—λίθος·
τοῦ
δὲ παντὶ οὐκ ἔσται λαβεῖν διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν
ἥνπερ
πρότερον, ἀλλ᾿ ἐκ τοῦ ἀδιορίστου δεικτέον. Εἰ δὲ τὸ
καθόλου
πρὸς τὸ ἔλαττον ἄκρον ἐστί, καὶ τὸ Μ τῷ μὲν Ξ
μηδενὶ
τῷ δὲ Ν τινὶ μὴ ὑπάρχει, ἐνδέχεται τὸ Ν τῷ Ξ καὶ
παντὶ
καὶ μηδενὶ ὑπάρχειν. Ὅροι τοῦ ὑπάρχειν λευκόν—ζῷον—κόραξ,
τοῦ
μὴ ὑπάρχειν λευκόν—λίθος—κόραξ. Εἰ
δὲ
κατηγορικαὶ αἱ προτάσεις, ὅροι τοῦ μὴ ὑπάρχειν λευκόν—ζῷον—χιών,
τοῦ
ὑπάρχειν λευκόν—ζῷον—κύκνος. Φανερὸν
οὖν,
ὅταν ὁμοιοσχήμονες ὦσιν αἱ προτάσεις καὶ μὲν
καθόλου
δ᾿ ἐν μέρει, ὅτι οὐδαμῶς γίνεται συλλογισμός.
Ἀλλ᾿
οὐδ᾿ εἴ τινι ἑκατέρῳ ὑπάρχει μὴ ὑπάρχει, τῷ
μὲν
τῷ δὲ μή, μηδετέρῳ παντί, ἀδιορίστως. Ὅροι δὲ
κοινοὶ
πάντων λευκόν—ζῷον—ἄνθρωπος, λευκόν—ζῷον—ἄψυχον.

Φανερὸν οὖν ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι ἐάν τε οὕτως ἔχωσιν οἱ
ὅροι
πρὸς ἀλλήλους ὡς ἐλέχθη, γίνεται συλλογισμὸς ἐξ
ἀνάγκης,
ἄν τ᾿ συλλογισμός, ἀνάγκη τοὺς ὅρους οὕτως
ἔχειν.
Δῆλον δὲ καὶ ὅτι πάντες ἀτελεῖς εἰσὶν οἱ ἐν τούτῳ
τῷ
σχήματι συλλογισμοί (πάντες γὰρ ἐπιτελοῦνται προσλαμβανομένων
τινῶν,
ἐνυπάρχει τοῖς ὅροις ἐξ ἀνάγκης
τίθενται
ὡς ὑποθέσεις, οἷον ὅταν διὰ τοῦ ἀδυνάτου δεικνύωμεν),
καὶ
ὅτι οὐ γίνεται καταφατικὸς συλλογισμὸς διὰ τούτου
τοῦ
σχήματος, ἀλλὰ πάντες στερητικοί, καὶ οἱ καθόλου
καὶ
οἱ κατὰ μέρος.


HOME > '������������������������' in 'Aristoteles, Analytica priora, 1, 5'
Aristoteles, Analytica priora, 1, CAPUT 4 <<<     >>> CAPUT 6
941w 8.5919620990753 s